<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0907">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 907 禪門章</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 907 禪門章</title>
			<author>隋 智顗說</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">907</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">禪門章</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00193">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00193</charName>
				<mapping cb:dec="983233" type="PUA">U+F00C1</mapping>
			<mapping type="unicode">U+243D9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>暖</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[火*(而/而)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00395">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00395</charName>
				<mapping cb:dec="983435" type="PUA">U+F018B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22931</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+龍]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00400">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00400</charName>
				<mapping cb:dec="983440" type="PUA">U+F0190</mapping>
			<mapping type="unicode">U+23F48</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>濡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+(而/而)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00832">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00832</charName>
				<mapping cb:dec="983872" type="PUA">U+F0340</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4A31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>覆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[雨/復]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00941">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00941</charName>
				<mapping cb:dec="983981" type="PUA">U+F03AD</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D2B4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>嗅</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*(自/死)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB03082">
				<charName>CBETA CHARACTER CB03082</charName>
				<mapping cb:dec="986122" type="PUA">U+F0C0A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+399C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[懂-重+隻]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07424">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07424</charName>
				<mapping cb:dec="990464" type="PUA">U+F1D00</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+51A2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[冗-几+豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15032">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15032</charName>
				<mapping cb:dec="998072" type="PUA">U+F3AB8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+34B5</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>貌</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[白/八]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16158">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16158</charName>
				<mapping cb:dec="999198" type="PUA">U+F3F1E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+682C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*(刀/巴)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17097">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17097</charName>
				<mapping cb:dec="1000137" type="PUA">U+F42C9</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>況</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[工*兄]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17111">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17111</charName>
				<mapping cb:dec="1000151" type="PUA">U+F42D7</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[虎*殳]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:46">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0642c" n="0642c"/>
<lb ed="X" n="0642c01"/>
<lb ed="X" n="0642c02"/><cb:docNumber>No. 907</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0642c03"/><lb ed="R099" n="0022a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>禪門章</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0642c04"/>
<lb ed="X" n="0642c05"/><lb ed="R099" n="0022a02"/><byline cb:type="author">隋天台　智者大師　說</byline>
<lb ed="X" n="0642c06"/><lb ed="R099" n="0022a03"/><cb:div><p xml:id="pX55p0642c0601">祖習觀行。凡有三通明禪。一則次第。二非次第。三赴
<lb ed="X" n="0642c07"/><lb ed="R099" n="0022a04"/>緣不定或次不次。若次者。初從安般數息･欲界未到･
<lb ed="X" n="0642c08"/><lb ed="R099" n="0022a05"/>四禪･四無量･四空･六妙門･十六特勝。通明九想･十想･
<lb ed="X" n="0642c09"/><lb ed="R099" n="0022a06"/>八念･八背捨。勝處一切處變化。六通･九定･奮迅･超越
<lb ed="X" n="0642c10"/><lb ed="R099" n="0022a07"/>等行行諸禪。次從五停心･四諦･十六行。生諸品道無
<lb ed="X" n="0642c11"/><lb ed="R099" n="0022a08"/>漏根十智等行慧諸禪。乃至於佛三十四心樹下跏
<lb ed="X" n="0642c12"/><lb ed="R099" n="0022a09"/>趺斷惑成聖。齊方便敎中爲鈍根弟子。漸次明禪從
<lb ed="X" n="0642c13"/><lb ed="R099" n="0022a10"/>淺至深。一一分別不相混濫。不可以念處之名安無
<lb ed="X" n="0642c14"/><lb ed="R099" n="0022a11"/>學之後。不得將四空在數息之前。便乖經論不成次
<lb ed="X" n="0642c15"/><lb ed="R099" n="0022a12"/>第。故次依案綸緖而辨名相。故言次第禪也。非次第
<lb ed="X" n="0642c16"/><lb ed="R099" n="0022a13"/>者。卽是利根頓悟大乘之人。如華嚴可集八禪之衆。
<lb ed="X" n="0642c17"/><lb ed="R099" n="0022a14"/>明九種大禪自性。一切門善人。一切行除惱。他世樂
<lb ed="X" n="0642c18"/><lb ed="R099" n="0022a15"/>淸淨等禪。直觀諸法實相。離名絕相。亡去心法。四句
<lb ed="X" n="0642c19"/><lb ed="R099" n="0022a16"/>撿洗。體達虗妄。始自菩薩藏聞思前行。終于大菩提
<lb ed="X" n="0642c20"/><lb ed="R099" n="0022a17"/>果。雖有九禪之差。悉是約理研心。無復事中堦梯。如
<lb ed="X" n="0642c21"/><lb ed="R099" n="0022a18"/>前之次。故名非次也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0642c2101" n="0642c2101"/><anchor xml:id="beg0642c2101" n="0642c2101"/>已<anchor xml:id="end0642c2101"/>現止觀<note place="inline">云云</note>無方赴機明禪
<lb ed="X" n="0642c22"/><lb ed="R099" n="0022b01"/>者。卽是非次第非不次第也。自有一種機緣亦非方
<lb ed="X" n="0642c23"/><lb ed="R099" n="0022b02"/>便漸次之根。亦非頓悟之性。不可定作次第之說。亦
<lb ed="X" n="0642c24"/><lb ed="R099" n="0022b03"/>不可定作非次第說。則應以無方不定赴此機緣。此
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0643a" n="0643a"/>
<lb ed="X" n="0643a01"/><lb ed="R099" n="0022b04"/>緣不定不可一准。故言非次第非不次第也。此三直
<lb ed="X" n="0643a02"/><lb ed="R099" n="0022b05"/>與常途所明頓漸･偏方･不定。名字乃同。而對當無方
<lb ed="X" n="0643a03"/><lb ed="R099" n="0022b06"/>之意與常異也。若以此三意對諸敎者。三藏敎毗曇･
<lb ed="X" n="0643a04"/><lb ed="R099" n="0022b07"/>成實所說者。卽是次第意也。華嚴･地論所明集八禪
<lb ed="X" n="0643a05"/><lb ed="R099" n="0022b08"/>衆。明該六十億菩薩。得住無垢地。所辨四十二賢聖
<lb ed="X" n="0643a06"/><lb ed="R099" n="0022b09"/>所修禪定之相。此卽非次第意也。若如諸大乘經中
<lb ed="X" n="0643a07"/><lb ed="R099" n="0022b10"/>有無方不定者。卽如三論正意也。欲學問人。多以智
<lb ed="X" n="0643a08"/><lb ed="R099" n="0022b11"/>慧推撿作三敎名說。今約心入道作三禪。名說兩意
<lb ed="X" n="0643a09"/><lb ed="R099" n="0022b12"/>載在餘文。今正明次第禪門淺深之相。故言次第法
<lb ed="X" n="0643a10"/><lb ed="R099" n="0022b13"/>門也。故大品云。次第行學道。卽此義也。問。應說波若。
<lb ed="X" n="0643a11"/><lb ed="R099" n="0022b14"/>何故說此次第禪門耶。答。爲顯波若故。如波若明眞
<lb ed="X" n="0643a12"/><lb ed="R099" n="0022b15"/>空。爲顯波若故。亦明其餘次第諸法空。何故爾。今若
<lb ed="X" n="0643a13"/><lb ed="R099" n="0022b16"/>不遍淺深次第之門。後修般若。般若空未發。其餘空
<lb ed="X" n="0643a14"/><lb ed="R099" n="0022b17"/>預前證。謬謂爲是。今明次第分別異相爲顯般若也。
<lb ed="X" n="0643a15"/><lb ed="R099" n="0022b18"/>又所以爾者。爲旣辨諸法故。若修無漏時。有漏不求
<lb ed="X" n="0643a16"/><lb ed="R099" n="0023a01"/>而自發。預不先知。謂言非法。謂乖波若。則生棄想。若
<lb ed="X" n="0643a17"/><lb ed="R099" n="0023a02"/>一向取。復混魔事。若丕取。復乖波若。故須分別。又赴
<lb ed="X" n="0643a18"/><lb ed="R099" n="0023a03"/>物機緣故。若有大機。但聞波若卽會深理。若無大機
<lb ed="X" n="0643a19"/><lb ed="R099" n="0023a04"/>必憑屋入理。故說次第也。又衆生憙樂不同故。以欲
<lb ed="X" n="0643a20"/><lb ed="R099" n="0023a05"/>拘牽後令入佛道。復次說次第者。爲知波若生處故。
<lb ed="X" n="0643a21"/><lb ed="R099" n="0023a06"/>若修般若時。會須一法門爲方便。爲生般若處。隨得
<lb ed="X" n="0643a22"/><lb ed="R099" n="0023a07"/>一法調心則堪修習般若。般若得生也。所以明次第
<lb ed="X" n="0643a23"/><lb ed="R099" n="0023a08"/>者。若直修空於五度。成外道空。食鹽太過。若但五度。
<lb ed="X" n="0643a24"/><lb ed="R099" n="0023a09"/>五度無用。成凡夫法。今正道修空明般若。以五度調
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0643b" n="0643b"/>
<lb ed="X" n="0643b01"/><lb ed="R099" n="0023a10"/>心。方入般若。又說此次第者。嚴飾般若故。復次說次
<lb ed="X" n="0643b02"/><lb ed="R099" n="0023a11"/>第者。爲益般若故。如薪多火猛。般若無名法。破諸法
<lb ed="X" n="0643b03"/><lb ed="R099" n="0023a12"/>故名般若。若不識諸法。則無所破。成般若少。若意識
<lb ed="X" n="0643b04"/><lb ed="R099" n="0023a13"/>廣破。如火益薪也。又說次第者。爲明助道故。如得初
<lb ed="X" n="0643b05"/><lb ed="R099" n="0023a14"/>禪。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b0501" n="0643b0501"/><anchor xml:id="beg0643b0501" n="0643b0501"/>已<anchor xml:id="end0643b0501"/>離五蓋。乃至非想。離麤惑。斷得般若。斷十細煩
<lb ed="X" n="0643b06"/><lb ed="R099" n="0023a15"/>惱則易。如羅漢先除三界惑。後得般若斷習入大乘。
<lb ed="X" n="0643b07"/><lb ed="R099" n="0023a16"/>又直般若斷惑乾燥故。得助道資成爲易。又說次第
<lb ed="X" n="0643b08"/><lb ed="R099" n="0023a17"/>者。爲學無所畏故。直學波若是自行。化他則闕。學次
<lb ed="X" n="0643b09"/><lb ed="R099" n="0023a18"/>第則隨問能答。衆生信伏。後示眞道。又說次第者。菩
<lb ed="X" n="0643b10"/><lb ed="R099" n="0023b01"/>薩欲度衆生。衆生機病無量。須遍學諸法。知病識藥
<lb ed="X" n="0643b11"/><lb ed="R099" n="0023b02"/>故。又說次第者。爲通諸經論故。若有事相不通。理亦
<lb ed="X" n="0643b12"/><lb ed="R099" n="0023b03"/>成壅。復次所以明次第門者。爲明中道故。若直明空。
<lb ed="X" n="0643b13"/><lb ed="R099" n="0023b04"/>非是正觀中道。中道者。智者見空及與不空。尙不住
<lb ed="X" n="0643b14"/><lb ed="R099" n="0023b05"/>空豈住不空。不住二邊雙照二邊。方是正道。又說次
<lb ed="X" n="0643b15"/><lb ed="R099" n="0023b06"/>第者。還反質問者。爲當離次第說非次第。爲卽次第
<lb ed="X" n="0643b16"/><lb ed="R099" n="0023b07"/>說耶。若離次而說非次。亦應離色別說於空。若色卽
<lb ed="X" n="0643b17"/><lb ed="R099" n="0023b08"/>是空空不離色。今卽次第是非次第。非是離次第而
<lb ed="X" n="0643b18"/><lb ed="R099" n="0023b09"/>條然有非次第。說非次第不可得故。故經云。修色無
<lb ed="X" n="0643b19"/><lb ed="R099" n="0023b10"/>常<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1901" n="0643b1901"/><anchor xml:id="beg0643b1901" n="0643b1901"/>已<anchor xml:id="end0643b1901"/>不可得故。乃至識亦如是。修次第不可得。卽是
<lb ed="X" n="0643b20"/><lb ed="R099" n="0023b11"/>非次第也。</p>
<lb ed="X" n="0643b21"/><lb ed="R099" n="0023b12"/><p xml:id="pX55p0643b2101">釋十科意者。初五是解心希向。欲求定意。未是修行
<lb ed="X" n="0643b22"/><lb ed="R099" n="0023b13"/>之法。後五是自解而起行。內外方便方正是進。行若
<lb ed="X" n="0643b23"/><lb ed="R099" n="0023b14"/>無解不得立行。解是行本。故請觀音云。大智本行。又
<lb ed="X" n="0643b24"/><lb ed="R099" n="0023b15"/>云。非智不禪。智卽是解。禪卽是行。若是事中散心布
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0643c" n="0643c"/>
<lb ed="X" n="0643c01"/><lb ed="R099" n="0023b16"/>施等行。力用微少。若制心禪寂。發得六通。能雨大千
<lb ed="X" n="0643c02"/><lb ed="R099" n="0023b17"/>世界珍寶。遍十方界。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643c0201" n="0643c0201"/><anchor xml:id="beg0643c0201" n="0643c0201"/>已<anchor xml:id="end0643c0201"/>施衆生。當知修禪是大道行
<lb ed="X" n="0643c03"/><lb ed="R099" n="0023b18"/>也。生起十意次第如文中<note place="inline">云云</note>。第五得心法者。若是
<lb ed="X" n="0643c04"/><lb ed="R099" n="0024a01"/>學義者名爲境智。今禪門注名名爲心法。第六方便
<lb ed="X" n="0643c05"/><lb ed="R099" n="0024a02"/>一重者。方便名善巧。於內外方便將進得所。巧用四
<lb ed="X" n="0643c06"/><lb ed="R099" n="0024a03"/>悉檀調心。然後能發諸禪定。故言方便。向下自廣明
<lb ed="X" n="0643c07"/><lb ed="R099" n="0024a04"/>之。十重明義止齊第六。第七明修證。修名習行。證名
<lb ed="X" n="0643c08"/><lb ed="R099" n="0024a05"/>發得。此一科大有所開。具若修證方法。始論阿鼻地
<lb ed="X" n="0643c09"/><lb ed="R099" n="0024a06"/>獄。上至四念處。又從四念處對阿羅漢行行慧行等。
<lb ed="X" n="0643c10"/><lb ed="R099" n="0024a07"/>又從菩薩藏聞思前行自性禪。及諸地修證等。種種
<lb ed="X" n="0643c11"/><lb ed="R099" n="0024a08"/>不同。修相各各異。證相各各異。一一精細。使因果分
<lb ed="X" n="0643c12"/><lb ed="R099" n="0024a09"/>明始終可見。義廣今不復論。問。阿鼻是惡趣。云何辨
<lb ed="X" n="0643c13"/><lb ed="R099" n="0024a10"/>修。答。通稱爲修。眞僞多種。行者爲破三寶故而悟禪。
<lb ed="X" n="0643c14"/><lb ed="R099" n="0024a11"/>此則是修阿鼻禪。問。禪是棄惡。其旣惡心。那忽得禪。
<lb ed="X" n="0643c15"/><lb ed="R099" n="0024a12"/>舊解云。此人遮重根利。雖發心時惡。若攝心入禪。根
<lb ed="X" n="0643c16"/><lb ed="R099" n="0024a13"/>利故故能發禪。今解不爾。禪有多種。九十六種道隨
<lb ed="X" n="0643c17"/><lb ed="R099" n="0024a14"/>與相應卽得邪禪鬼定。此案是邪見之通。得與其修
<lb ed="X" n="0643c18"/><lb ed="R099" n="0024a15"/>相應<note place="inline">云云</note>。如調達修禪。卽是阿鼻禪也。歷根本･特勝･
<lb ed="X" n="0643c19"/><lb ed="R099" n="0024a16"/>通明･行行･慧行等。修相各各不同。邪正亦異。乃至菩
<lb ed="X" n="0643c20"/><lb ed="R099" n="0024a17"/>薩藏諸地。修證各有相<g ref="#CB15032">㒵</g>。具有釋當有十卷文<note place="inline">云云</note>。
<lb ed="X" n="0643c21"/><lb ed="R099" n="0024a18"/>第八顯示果報者。果報與修證若爲異。修是修習名
<lb ed="X" n="0643c22"/><lb ed="R099" n="0024b01"/>因。證是尅獲名果。此果是習果得報之時。名爲報果。
<lb ed="X" n="0643c23"/><lb ed="R099" n="0024b02"/>從阿鼻去乃至於佛。皆須一一顯示果報。若是二乘。
<lb ed="X" n="0643c24"/><lb ed="R099" n="0024b03"/>明但有習果無有報果。<g ref="#CB01926">灰</g>身滅智無受生處故。若大
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0644a" n="0644a"/>
<lb ed="X" n="0644a01"/><lb ed="R099" n="0024b04"/>乘所明。此人受法性身亦有報果。若是明菩薩者。三
<lb ed="X" n="0644a02"/><lb ed="R099" n="0024b05"/>賢十聖住果報。何容不得辨果報。佛亦得言報。涅槃
<lb ed="X" n="0644a03"/><lb ed="R099" n="0024b06"/>云。願得無上報。又云。因滅是色獲得常色。亦得明報
<lb ed="X" n="0644a04"/><lb ed="R099" n="0024b07"/>也。辨此亦有數卷。第九從禪起敎。此有亦行因得果。
<lb ed="X" n="0644a05"/><lb ed="R099" n="0024b08"/>自行具足復須化他。昔久住生死遍學諸禪。若次若
<lb ed="X" n="0644a06"/><lb ed="R099" n="0024b09"/>非次皆悉究了。知病識藥。隨其所宜而爲設敎。若設
<lb ed="X" n="0644a07"/><lb ed="R099" n="0024b10"/>人天敎。多從通明禪中起。何以故。此禪深觀五藏。卽
<lb ed="X" n="0644a08"/><lb ed="R099" n="0024b11"/>能了達五行。上當五星。下當五岳。陰陽八卦五常天
<lb ed="X" n="0644a09"/><lb ed="R099" n="0024b12"/>文地理醫方笇計軍兵技術曆數禮樂。皆依五行八
<lb ed="X" n="0644a10"/><lb ed="R099" n="0024b13"/>卦。如此諸事悉在通明禪中而得明了。故知起人天
<lb ed="X" n="0644a11"/><lb ed="R099" n="0024b14"/>乘從此禪出也。若修禪時尸羅不淸淨。三昧不現前。
<lb ed="X" n="0644a12"/><lb ed="R099" n="0024b15"/>要須持戒乃得諸禪。發禪之時又發得定共戒。約此
<lb ed="X" n="0644a13"/><lb ed="R099" n="0024b16"/>而起戒藏。又四禪卽是定。約此起定藏。修禪時觀四
<lb ed="X" n="0644a14"/><lb ed="R099" n="0024b17"/>念處。修生法二空。觀慧成就方能見理。發得無漏。故
<lb ed="X" n="0644a15"/><lb ed="R099" n="0024b18"/>約此起慧藏。觀空有二種。一拆空。二體空。約折空起
<lb ed="X" n="0644a16"/><lb ed="R099" n="0025a01"/>三藏敎之慧藏。約體空起通敎之慧藏。禪中者觀諸
<lb ed="X" n="0644a17"/><lb ed="R099" n="0025a02"/>法雖空。一心具萬行。假名分別。約此起於名相。卽別
<lb ed="X" n="0644a18"/><lb ed="R099" n="0025a03"/>敎也。若禪中能觀中道性空眞理。卽約此起圓頓之
<lb ed="X" n="0644a19"/><lb ed="R099" n="0025a04"/>敎。又法性卽是佛性。約此而起涅槃之敎。大經涅槃
<lb ed="X" n="0644a20"/><lb ed="R099" n="0025a05"/>者。名深禪定窟也。禪觀於法性。法性能運出二種生
<lb ed="X" n="0644a21"/><lb ed="R099" n="0025a06"/>死。若觀實相理。卽是性淨我。若觀智圓明。卽圓淨我。
<lb ed="X" n="0644a22"/><lb ed="R099" n="0025a07"/>若觀方便。權巧卽方便權巧。卽方便乘。約此起敎。卽
<lb ed="X" n="0644a23"/><lb ed="R099" n="0025a08"/>法華會三歸一無上之大乘也。又修禪時觀法性空
<lb ed="X" n="0644a24"/><lb ed="R099" n="0025a09"/>故。卽是一切智。觀假名道故。卽道種智。觀空假不二。
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0644b" n="0644b"/>
<lb ed="X" n="0644b01"/><lb ed="R099" n="0025a10"/>卽中道一切種智。約此起敎。卽是般若也。又禪中觀
<lb ed="X" n="0644b02"/><lb ed="R099" n="0025a11"/>法。或可依次第觀。或時依不次第觀。若化他時。約此
<lb ed="X" n="0644b03"/><lb ed="R099" n="0025a12"/>赴緣無方縱任。卽是方等維摩之屬。何以故。淨名彈
<lb ed="X" n="0644b04"/><lb ed="R099" n="0025a13"/>斥俗道無方轉變。不唯一種故。又方等中。或大小相
<lb ed="X" n="0644b05"/><lb ed="R099" n="0025a14"/>並並對而說。更相形斥。卽是此意也。故知諸敎皆約
<lb ed="X" n="0644b06"/><lb ed="R099" n="0025a15"/>禪而起。故云諸佛轉法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0644001" n="0644001"/>轉輪入涅槃皆在四禪中。約
<lb ed="X" n="0644b07"/><lb ed="R099" n="0025a16"/>禪起敎。何敎不攝。如是等約作遍起諸敎相。此自可
<lb ed="X" n="0644b08"/><lb ed="R099" n="0025a17"/>知。凡有兩卷明此義<note place="inline">云云</note>。第十結會旨歸者。上九意
<lb ed="X" n="0644b09"/><lb ed="R099" n="0025a18"/>明禪。自凡至聖。論次甚多。束其旨趣但是一心。故釋
<lb ed="X" n="0644b10"/><lb ed="R099" n="0025b01"/>論云。一切諸法中。但有名與色。若欲如實觀。但當觀
<lb ed="X" n="0644b11"/><lb ed="R099" n="0025b02"/>名色也。色從心生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0644b1101" n="0644b1101"/><anchor xml:id="beg0644b1101" n="0644b1101"/>但<anchor xml:id="end0644b1101"/>觀心性名爲上定。故知研心。心
<lb ed="X" n="0644b12"/><lb ed="R099" n="0025b03"/>収萬法。如得珠玉。衆寶皆獲。如牽衣一角。諸處皆動。
<lb ed="X" n="0644b13"/><lb ed="R099" n="0025b04"/>故條流萬緖歸海而會。禪相不一。篤論但心。觀此心
<lb ed="X" n="0644b14"/><lb ed="R099" n="0025b05"/>性卽實相理。是故歸宗結要唯在於此也。如是十科。
<lb ed="X" n="0644b15"/><lb ed="R099" n="0025b06"/>前五重分別。衆緣家所尙。明顯同異故。第六七二科
<lb ed="X" n="0644b16"/><lb ed="R099" n="0025b07"/>是降心家急要。卽自行用。不受學者。不可爲說也。此
<lb ed="X" n="0644b17"/><lb ed="R099" n="0025b08"/>如戒心不可妄授。下去修證非初學所得。說之無妨。
<lb ed="X" n="0644b18"/><lb ed="R099" n="0025b09"/>如律家五名小戒得聽<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0644b19"/><lb ed="R099" n="0025b10"/><p xml:id="pX55p0644b1901">釋第一大段。明大意中簡非者。凡有十種。備如止觀
<lb ed="X" n="0644b20"/><lb ed="R099" n="0025b11"/>中說。今略明一兩如者。如爲求安樂故修禪。此屬六
<lb ed="X" n="0644b21"/><lb ed="R099" n="0025b12"/>欲天心。作意防持。離惡修善。希於安樂。名屬人道心。
<lb ed="X" n="0644b22"/><lb ed="R099" n="0025b13"/>是故受報假緣方得。若任運心成。不須防護。何以故。
<lb ed="X" n="0644b23"/><lb ed="R099" n="0025b14"/>得禪味故。任運怡悅。或三五日入禪不起。設起出觀。
<lb ed="X" n="0644b24"/><lb ed="R099" n="0025b15"/>任運有樂。若發心求此名爲天心。後受天報自然而
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0644c" n="0644c"/>
<lb ed="X" n="0644c01"/><lb ed="R099" n="0025b16"/>至。不勞運役。故此心名爲天心也。取譬如乾牛皮。雖
<lb ed="X" n="0644c02"/><lb ed="R099" n="0025b17"/>強卷舒不隨處分。喩如作意。如牛腦皮。牽觸軟善。喩
<lb ed="X" n="0644c03"/><lb ed="R099" n="0025b18"/>如入禪。雖復出定猶有滋味。所修戒施不同散心<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0644c04"/><lb ed="R099" n="0026a01"/>云</note>。又直求勢力是魔心。如魔著於果報。見人出境卽
<lb ed="X" n="0644c05"/><lb ed="R099" n="0026a02"/>來遮壞。如今時人旣有大力受果報故。有人違之卽
<lb ed="X" n="0644c06"/><lb ed="R099" n="0026a03"/>能損他也。又樂諸見者是外道心。欲因禪發慧毀他
<lb ed="X" n="0644c07"/><lb ed="R099" n="0026a04"/>顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0701" n="0644c0701"/><anchor xml:id="beg0644c0701" n="0644c0701"/>己<anchor xml:id="end0644c0701"/>。如經中說梨耆彌因緣<note place="inline">云云</note>。所以禪靜能發邪
<lb ed="X" n="0644c08"/><lb ed="R099" n="0026a05"/>正二慧。本時邪獲取理。今以靜心瑩之。邪慧卽發。便
<lb ed="X" n="0644c09"/><lb ed="R099" n="0026a06"/>成邪見。本時心正。用定調之。便發正慧。正慧不須簡。
<lb ed="X" n="0644c10"/><lb ed="R099" n="0026a07"/>邪心修禪是故須簡也。又若人俗有求樂欣勢樂見
<lb ed="X" n="0644c11"/><lb ed="R099" n="0026a08"/>三心者。逐其強弱以判其因。若雖求樂。樂勢力強屬
<lb ed="X" n="0644c12"/><lb ed="R099" n="0026a09"/>魔心。若但樂樂帶少淨心是梵民心。若樂樂又慈人
<lb ed="X" n="0644c13"/><lb ed="R099" n="0026a10"/>及物卽梵王心。若樂諸見卽屬外道。此三心相添隨
<lb ed="X" n="0644c14"/><lb ed="R099" n="0026a11"/>強判因<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0644c15"/><lb ed="R099" n="0026a12"/><p xml:id="pX55p0644c1501">又直就外道心自判三種。一直修邪。二帶事兼人。三
<lb ed="X" n="0644c16"/><lb ed="R099" n="0026a13"/>具上二。傍通名字發邪慧時。成三種外道。一一切智。
<lb ed="X" n="0644c17"/><lb ed="R099" n="0026a14"/>二得神通。三韋陀總上二也。通名前三種天心亦是
<lb ed="X" n="0644c18"/><lb ed="R099" n="0026a15"/>外道。樂勢力是神通。樂諸見是一切智。帶淨心兼人
<lb ed="X" n="0644c19"/><lb ed="R099" n="0026a16"/>是韋陀。通別邪僻用心皆是不正也。是故非乘中。翻
<lb ed="X" n="0644c20"/><lb ed="R099" n="0026a17"/>邪歸正。對破三外道悟因時。卽是三種念處。獲果卽
<lb ed="X" n="0644c21"/><lb ed="R099" n="0026a18"/>是三種解脫。破邪顯正<note place="inline">云云</note>。但一往判十心爲因。何
<lb ed="X" n="0644c22"/><lb ed="R099" n="0026b01"/>必全爾。如墮地獄自有多種。不止一途。今擧強者以
<lb ed="X" n="0644c23"/><lb ed="R099" n="0026b02"/>爲義端耳。乃至二乘入理亦多種法門。略擧數修以
<lb ed="X" n="0644c24"/><lb ed="R099" n="0026b03"/>示其語。行其諸故決墮其中也。若次第簡非者。初止
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0645a" n="0645a"/>
<lb ed="X" n="0645a01"/><lb ed="R099" n="0026b04"/>簡三途之非。不簡人天。若進明二乘者。但非九心。若
<lb ed="X" n="0645a02"/><lb ed="R099" n="0026b05"/>大乘卽非二邊。十種俱非也。若作不次第簡非者。更
<lb ed="X" n="0645a03"/><lb ed="R099" n="0026b06"/>於菩薩心中復分別。具在止觀。今約次第故。則十修
<lb ed="X" n="0645a04"/><lb ed="R099" n="0026b07"/>簡非也。問。發此心卽成業。爲當證禪遂其所求方成
<lb ed="X" n="0645a05"/><lb ed="R099" n="0026b08"/>業耶。答。小乘動七支成業。發心未是業。大乘明一念
<lb ed="X" n="0645a06"/><lb ed="R099" n="0026b09"/>起惡。殃墜無間。不得遂與不遂。發卽是業也。問。此應
<lb ed="X" n="0645a07"/><lb ed="R099" n="0026b10"/>有輕重。答。若止發心是不定業。若事成是定業。問。若
<lb ed="X" n="0645a08"/><lb ed="R099" n="0026b11"/>修禪要壞欲界。或發初禪。禪定成方生上界。若起惡
<lb ed="X" n="0645a09"/><lb ed="R099" n="0026b12"/>念念破三寶。其事未成那得墮地獄。答。爲惡若崩。故
<lb ed="X" n="0645a10"/><lb ed="R099" n="0026b13"/>起惡卽成業。爲善若作。發禪方生。又地獄是同界。發
<lb ed="X" n="0645a11"/><lb ed="R099" n="0026b14"/>心卽墮。色界是異界。須發禪乃生。今簡十種僞心。不
<lb ed="X" n="0645a12"/><lb ed="R099" n="0026b15"/>同成業不成業。此心卽名爲非。若不識者。相續不斷
<lb ed="X" n="0645a13"/><lb ed="R099" n="0026b16"/>卽結業成牽生。故須棄捨。問。十非與法界而同異。答。
<lb ed="X" n="0645a14"/><lb ed="R099" n="0026b17"/>十界則凡聖俱開。十心則開凡合聖。爲明縛脫二邊
<lb ed="X" n="0645a15"/><lb ed="R099" n="0026b18"/>之非也。</p>
<lb ed="X" n="0645a16"/><lb ed="R099" n="0027a01"/><p xml:id="pX55p0645a1601">第二顯是者是名爲正明修禪大意。卽是發菩提心。
<lb ed="X" n="0645a17"/><lb ed="R099" n="0027a02"/>心有四種。一緣於正因緣生滅法發心。二者緣眞空
<lb ed="X" n="0645a18"/><lb ed="R099" n="0027a03"/>理發心。三緣俗諦假名發心。四緣中道法界發心。若
<lb ed="X" n="0645a19"/><lb ed="R099" n="0027a04"/>是前來諸非。多是緣無因緣･邪因緣･自善因緣･自度
<lb ed="X" n="0645a20"/><lb ed="R099" n="0027a05"/>因緣。非正因緣。無大慈悲。不能爲物故。非菩提心。菩
<lb ed="X" n="0645a21"/><lb ed="R099" n="0027a06"/>薩見衆生起十種邪無等因緣。爲此而起大悲。良由
<lb ed="X" n="0645a22"/><lb ed="R099" n="0027a07"/>衆生不識正因緣故而起九種邪惡。邪惡卽是集。集
<lb ed="X" n="0645a23"/><lb ed="R099" n="0027a08"/>招苦果。菩薩爲欲<g ref="#CB15072">㧞</g>此衆生苦習故。而起大悲。興兩
<lb ed="X" n="0645a24"/><lb ed="R099" n="0027a09"/>誓願。衆生無邊誓願度是<g ref="#CB15072">㧞</g>苦故起。煩惱無量誓願
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0645b" n="0645b"/>
<lb ed="X" n="0645b01"/><lb ed="R099" n="0027a10"/>斷是<g ref="#CB15072">㧞</g>集故發。又以衆生苦集故則無道滅出世因
<lb ed="X" n="0645b02"/><lb ed="R099" n="0027a11"/>果。欲與其道滅故而起大慈。興兩誓願。法門無量誓
<lb ed="X" n="0645b03"/><lb ed="R099" n="0027a12"/>願知是與道。無上佛道誓願成是與滅。是爲緣正因
<lb ed="X" n="0645b04"/><lb ed="R099" n="0027a13"/>緣興起誓願發菩提心。發心旣正則行願不偏是名
<lb ed="X" n="0645b05"/><lb ed="R099" n="0027a14"/>緣正因緣發心修禪也。</p><p xml:id="pX55p0645b0510" cb:place="inline">次緣眞淨空理發心者。只是
<lb ed="X" n="0645b06"/><lb ed="R099" n="0027a15"/>緣向來正因緣觀此卽空。衆生顚倒謂言不空。以不
<lb ed="X" n="0645b07"/><lb ed="R099" n="0027a16"/>知空故而起十種邪僻之有。有卽是集。集故招苦。爲
<lb ed="X" n="0645b08"/><lb ed="R099" n="0027a17"/>此而起大悲興兩誓願也。此之苦集卽體是空。故大
<lb ed="X" n="0645b09"/><lb ed="R099" n="0027a18"/>品云。卽色是空。空卽是色。色空空色無二無別。是名
<lb ed="X" n="0645b10"/><lb ed="R099" n="0027b01"/>爲中道。中論云。能說是因緣。善滅諸戲論。滅有二種。
<lb ed="X" n="0645b11"/><lb ed="R099" n="0027b02"/>一善滅。二不善滅。不善滅卽是析法觀空。滅色故空。
<lb ed="X" n="0645b12"/><lb ed="R099" n="0027b03"/>善滅卽是體達卽色是空。非色滅空。是爲善滅也。欲
<lb ed="X" n="0645b13"/><lb ed="R099" n="0027b04"/>與衆生如此道滅而起大慈興兩誓願。旣識正因緣
<lb ed="X" n="0645b14"/><lb ed="R099" n="0027b05"/>卽空故。發心行願皆緣於眞。是爲緣眞淨發菩提心
<lb ed="X" n="0645b15"/><lb ed="R099" n="0027b06"/>也。</p><p xml:id="pX55p0645b1502" cb:place="inline">次緣俗諦發心者。假名差別有無量相。而衆生不
<lb ed="X" n="0645b16"/><lb ed="R099" n="0027b07"/>識妄生分別起邪起惡。二乘但空心所不到以空爲
<lb ed="X" n="0645b17"/><lb ed="R099" n="0027b08"/>證。菩薩於此而起大悲興於誓願<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX55p0645b1716" cb:place="inline">又緣中道發
<lb ed="X" n="0645b18"/><lb ed="R099" n="0027b09"/>菩提心者。此心亦名中道實理心･第一義空･菴摩羅
<lb ed="X" n="0645b19"/><lb ed="R099" n="0027b10"/>識･佛性･如如･實際･實相･無住･無生等種種異名。如天
<lb ed="X" n="0645b20"/><lb ed="R099" n="0027b11"/>帝釋多諸名字。而皆離縛脫世出世有漏無漏有爲
<lb ed="X" n="0645b21"/><lb ed="R099" n="0027b12"/>無爲等種種二邊。故非生死非涅槃有爲無爲等。遮
<lb ed="X" n="0645b22"/><lb ed="R099" n="0027b13"/>此二邊名爲中。卽虗亡寂絕無所依猗。待邊明中中
<lb ed="X" n="0645b23"/><lb ed="R099" n="0027b14"/>不可得。絕名爲中。能如是者。通取無上正眞之理。目
<lb ed="X" n="0645b24"/><lb ed="R099" n="0027b15"/>之爲道。此理非因非果。非初非後。非發非不發。非道
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0645c" n="0645c"/>
<lb ed="X" n="0645c01"/><lb ed="R099" n="0027b16"/>非不道。淨若虗空而赴物逗緣。說於因果道心等。所
<lb ed="X" n="0645c02"/><lb ed="R099" n="0027b17"/>以者何。衆生心性明智如日。故曰覆之闇如漆。以初
<lb ed="X" n="0645c03"/><lb ed="R099" n="0027b18"/>發心却除二邊之僻。顯出中道之理名之爲因。究竟
<lb ed="X" n="0645c04"/><lb ed="R099" n="0028a01"/>此理名之爲果。通達此理名之爲道。故上普賢觀云。
<lb ed="X" n="0645c05"/><lb ed="R099" n="0028a02"/>大乘因者諸法實相。大乘果者亦諸法實相。然此正
<lb ed="X" n="0645c06"/><lb ed="R099" n="0028a03"/>觀之心。不可破壞不動不退。名爲實相。大論云。不動
<lb ed="X" n="0645c07"/><lb ed="R099" n="0028a04"/>不退是心名薩埵。若不得此心入諸禪中。皆不名波
<lb ed="X" n="0645c08"/><lb ed="R099" n="0028a05"/>羅蜜。若以此心入次第諸禪。皆名波羅蜜。入二乘凡
<lb ed="X" n="0645c09"/><lb ed="R099" n="0028a06"/>夫等法。皆名摩訶衍。故大品云。次第心中云衆生。波
<lb ed="X" n="0645c10"/><lb ed="R099" n="0028a07"/>若云何應修應行。佛言。心心諸數不行故名行波若。
<lb ed="X" n="0645c11"/><lb ed="R099" n="0028a08"/>名生名修。此卽是無生無行無修之修行也。此心若
<lb ed="X" n="0645c12"/><lb ed="R099" n="0028a09"/>發。任運與無緣慈悲俱生。爲衆生說此依猗法。令免
<lb ed="X" n="0645c13"/><lb ed="R099" n="0028a10"/>二邊繫縛之苦。名爲無緣大悲。與衆生實相不動之
<lb ed="X" n="0645c14"/><lb ed="R099" n="0028a11"/>樂。名爲大慈。故思益云。一切衆生。無中計有。無我計
<lb ed="X" n="0645c15"/><lb ed="R099" n="0028a12"/>我。凡三十二種。菩薩爲此而起大悲。又大經云。一切
<lb ed="X" n="0645c16"/><lb ed="R099" n="0028a13"/>諸法中。悉有安樂性。當知實相之理任運與慈悲俱
<lb ed="X" n="0645c17"/><lb ed="R099" n="0028a14"/>生也。何但具此慈悲。亦具一切。故云諸法雖空。一心
<lb ed="X" n="0645c18"/><lb ed="R099" n="0028a15"/>具萬行。但衆生得樂之時。非是如來將樂授彼。彼自
<lb ed="X" n="0645c19"/><lb ed="R099" n="0028a16"/>有之。如貧女金爲其耘掘。拔苦與樂其義亦然。又自
<lb ed="X" n="0645c20"/><lb ed="R099" n="0028a17"/>得樂是自生。如來與是他生。四句破<note place="inline">云云</note>。無此四性
<lb ed="X" n="0645c21"/><lb ed="R099" n="0028a18"/>而說自樂<note place="inline">云云</note>。又前三種發菩提心。今稱三種四諦･
<lb ed="X" n="0645c22"/><lb ed="R099" n="0028b01"/>三波羅蜜･三因三果･三種誓願。而不名爲弘。今中道
<lb ed="X" n="0645c23"/><lb ed="R099" n="0028b02"/>之心緣無作四諦。該括四弘而起誓願。得稱弘誓願
<lb ed="X" n="0645c24"/><lb ed="R099" n="0028b03"/>也。問。何故非弘。以不稱理故。悉是緣衆生緣法而起
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0646a" n="0646a"/>
<lb ed="X" n="0646a01"/><lb ed="R099" n="0028b04"/>慈悲耶。答。如女人<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0101" n="0646a0101"/><anchor xml:id="beg0646a0101" n="0646a0101"/>諂<anchor xml:id="end0646a0101"/>曲故。故不稱爲弘誓也。若中道
<lb ed="X" n="0646a02"/><lb ed="R099" n="0028b05"/>之慈。此慈稱理。不名爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0201" n="0646a0201"/><anchor xml:id="beg0646a0201" n="0646a0201"/>諂<anchor xml:id="end0646a0201"/>。如<name role="" type="person">大愛道</name>經。女人而無<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0202" n="0646a0202"/><anchor xml:id="beg0646a0202" n="0646a0202"/>諂<anchor xml:id="end0646a0202"/>
<lb ed="X" n="0646a03"/><lb ed="R099" n="0028b06"/>也。實相之慈。慈卽如來。譬如慈石吸鐵。離石無吸。離
<lb ed="X" n="0646a04"/><lb ed="R099" n="0028b07"/>吸無石。卽吸是石。如卽慈。是如來。故名弘誓也。又如
<lb ed="X" n="0646a05"/><lb ed="R099" n="0028b08"/>中論云。若計諸法定性。性名定實。實有不可改變。如
<lb ed="X" n="0646a06"/><lb ed="R099" n="0028b09"/>是則無四淨四行賢聖道果三寶出世因果。亦無世
<lb ed="X" n="0646a07"/><lb ed="R099" n="0028b10"/>間罪福一切世法也。若計諸法定空。墮斷滅中。亦無
<lb ed="X" n="0646a08"/><lb ed="R099" n="0028b11"/>世間出世賢聖因果等法。但有虗妄顚倒流轉以自
<lb ed="X" n="0646a09"/><lb ed="R099" n="0028b12"/>毀傷。若能作中道正觀。體達無性。深識苦集。能治之
<lb ed="X" n="0646a10"/><lb ed="R099" n="0028b13"/>觀卽是道滅。是則三寶四諦八法寂然。皆無毀損。故
<lb ed="X" n="0646a11"/><lb ed="R099" n="0028b14"/>云不壞假名而說諸法實相。是名緣中道發菩提心
<lb ed="X" n="0646a12"/><lb ed="R099" n="0028b15"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0646a13"/><lb ed="R099" n="0028b16"/><p xml:id="pX55p0646a1301">料簡法門無盡誓願知者。門名能通。通卽是道。無上
<lb ed="X" n="0646a14"/><lb ed="R099" n="0028b17"/>佛道誓願成。此云何異。答。法門橫辨。佛道竪論。問。涅
<lb ed="X" n="0646a15"/><lb ed="R099" n="0028b18"/>槃亦名道。實相亦名道。實相大道佛從來故。般若亦
<lb ed="X" n="0646a16"/><lb ed="R099" n="0029a01"/>名道。此三云何。答。若三德而論。法身亦非。波若亦非。
<lb ed="X" n="0646a17"/><lb ed="R099" n="0029a02"/>解脫亦非。並別一異皆非。三法具足名祕密藏。那可
<lb ed="X" n="0646a18"/><lb ed="R099" n="0029a03"/>偏論。今若別論法身當體。從法身起行。行卽波若。波
<lb ed="X" n="0646a19"/><lb ed="R099" n="0029a04"/>若名爲道。通至涅槃。今取竪所至處名涅槃。是無上
<lb ed="X" n="0646a20"/><lb ed="R099" n="0029a05"/>道。度所得處卽是般若。名爲法門<note place="inline">云云</note>。問。中道實相
<lb ed="X" n="0646a21"/><lb ed="R099" n="0029a06"/>非佛･天･人･修羅所作。云何言發。答。雖非諸作而隱名
<lb ed="X" n="0646a22"/><lb ed="R099" n="0029a07"/>藏顯。名身能作。如上體達。待隱不發稱之爲發。問。爲
<lb ed="X" n="0646a23"/><lb ed="R099" n="0029a08"/>因禪能發心。但希向論發心。答。俱有其義。若能希向
<lb ed="X" n="0646a24"/><lb ed="R099" n="0029a09"/>名之爲解。解爲行本。因禪增進悉稱爲發。問。菩提心
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0646b" n="0646b"/>
<lb ed="X" n="0646b01"/><lb ed="R099" n="0029a10"/>非常非斷。爲當別有一理爲當盡此常斷。而言非常
<lb ed="X" n="0646b02"/><lb ed="R099" n="0029a11"/>非斷名爲中道。答。此約空有二門<note place="inline">云云</note>。問。何不取眞
<lb ed="X" n="0646b03"/><lb ed="R099" n="0029a12"/>爲佛性耶。答。中道是究竟。眞俗是境界佛性耳。又約
<lb ed="X" n="0646b04"/><lb ed="R099" n="0029a13"/>理爲言。一切諸法悉有安樂性。何簡眞中耶。答。約敎
<lb ed="X" n="0646b05"/><lb ed="R099" n="0029a14"/>見眞者。未見佛性也。問。悉有安樂性。草木有耶。答。入
<lb ed="X" n="0646b06"/><lb ed="R099" n="0029a15"/>理悟於平等法界者。無復人草之殊。未悟謂其事別。
<lb ed="X" n="0646b07"/><lb ed="R099" n="0029a16"/>如夢種種。悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b0701" n="0646b0701"/><anchor xml:id="beg0646b0701" n="0646b0701"/>已<anchor xml:id="end0646b0701"/>則無之。問。迷實相起苦集。解實相生
<lb ed="X" n="0646b08"/><lb ed="R099" n="0029a17"/>道滅。道滅異苦集。苦集非道滅。苦習非實相。道滅亦
<lb ed="X" n="0646b09"/><lb ed="R099" n="0029a18"/>非耶。答。只迷實相爲苦習。只解實相爲道滅。譬寒結
<lb ed="X" n="0646b10"/><lb ed="R099" n="0029b01"/>水而爲氷。溫融氷爲水。道滅亦如是。更無別中道異
<lb ed="X" n="0646b11"/><lb ed="R099" n="0029b02"/>於道滅。異於苦習也。出法性外無法故。故不離也。問。
<lb ed="X" n="0646b12"/><lb ed="R099" n="0029b03"/>寒結水爲氷。氷喩苦習。寒喩於違。今融氷爲水。水喩
<lb ed="X" n="0646b13"/><lb ed="R099" n="0029b04"/>道滅。溫喩中道。何得道滅之外無中道耶。答。不然。寒
<lb ed="X" n="0646b14"/><lb ed="R099" n="0029b05"/>是習。氷是苦。溫是道。融是滅。豈得異溫融而別有水。
<lb ed="X" n="0646b15"/><lb ed="R099" n="0029b06"/>水喩旣然。不得更求中道也。問。菩提心與願有異耶。
<lb ed="X" n="0646b16"/><lb ed="R099" n="0029b07"/>答。心是正體。從體起用名爲願。問。論云。菩提心名大
<lb ed="X" n="0646b17"/><lb ed="R099" n="0029b08"/>願。今四弘亦名願。是則體用不別。答。此用從體起。不
<lb ed="X" n="0646b18"/><lb ed="R099" n="0029b09"/>得相離。體願用願故通稱願耳。問。若願能顯體。六度
<lb ed="X" n="0646b19"/><lb ed="R099" n="0029b10"/>亦顯體。此今願耶。答。願顯體者四弘是。行顯體者六
<lb ed="X" n="0646b20"/><lb ed="R099" n="0029b11"/>度是。顯義乃同。行願爲異。</p>
<lb ed="X" n="0646b21"/><lb ed="R099" n="0029b12"/><p xml:id="pX55p0646b2101">釋第二正明修禪所爲者。前菩提心是目。今修行是
<lb ed="X" n="0646b22"/><lb ed="R099" n="0029b13"/>足。目足修故能入<name role="" type="person">淸涼池</name>。從此去爲三。初從欲滿四
<lb ed="X" n="0646b23"/><lb ed="R099" n="0029b14"/>願去是行行。二從我今住何法門去是依禪爲門。三
<lb ed="X" n="0646b24"/><lb ed="R099" n="0029b15"/>從問曰何不遍行十度去是明禪攝一切法也。今初
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0646c" n="0646c"/>
<lb ed="X" n="0646c01"/><lb ed="R099" n="0029b16"/>修行行發四願。以四譬譬四願。如文。</p>
<lb ed="X" n="0646c02"/><lb ed="R099" n="0029b17"/><p xml:id="pX55p0646c0201">次明依禪爲門者。還是欲滿四願。如須入禪能令願
<lb ed="X" n="0646c03"/><lb ed="R099" n="0029b18"/>滿也。從六通四辨去是明滿第一願。六通從禪定生
<lb ed="X" n="0646c04"/><lb ed="R099" n="0030a01"/>卽是福德莊嚴。四辨卽智慧莊嚴。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0401" n="0646c0401"/><anchor xml:id="beg0646c0401" n="0646c0401"/>已<anchor xml:id="end0646c0401"/>神通伏高心。
<lb ed="X" n="0646c05"/><lb ed="R099" n="0030a02"/>欲說法令悟道。故大經云。先以定動。後以慧<g ref="#CB15072">㧞</g>也。又
<lb ed="X" n="0646c06"/><lb ed="R099" n="0030a03"/>發通有三種。通敎通從背捨･勝處･願･智･頂等禪發。別
<lb ed="X" n="0646c07"/><lb ed="R099" n="0030a04"/>敎通從自性等禪發。此二俱從禪發也。問。五六云何
<lb ed="X" n="0646c08"/><lb ed="R099" n="0030a05"/>異。答。通敎爲語。斷正使名漏盡通。亦得稱六。但習氣
<lb ed="X" n="0646c09"/><lb ed="R099" n="0030a06"/>未盡故稱五。若別敎者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0901" n="0646c0901"/><anchor xml:id="beg0646c0901" n="0646c0901"/>已<anchor xml:id="end0646c0901"/>取斷無明。亦稱六。未是究
<lb ed="X" n="0646c10"/><lb ed="R099" n="0030a07"/>竟但稱五。五六俱得稱也。從欲斷煩惱去是釋第二
<lb ed="X" n="0646c11"/><lb ed="R099" n="0030a08"/>願。夫斷惑必由智慧。智慧非禪不開。大經云。無定者
<lb ed="X" n="0646c12"/><lb ed="R099" n="0030a09"/>平地顚墜。手書異文。口宣異語。身涉異逕。故知心數
<lb ed="X" n="0646c13"/><lb ed="R099" n="0030a10"/>亦須言定數。何說智慧耶。又如小乘無漏因七。依定
<lb ed="X" n="0646c14"/><lb ed="R099" n="0030a11"/>斷見。依九地斷思。又大乘一依自性禪生似解。故名
<lb ed="X" n="0646c15"/><lb ed="R099" n="0030a12"/>菩薩藏聞思前行。因是得入一切禪。一切禪有三種。
<lb ed="X" n="0646c16"/><lb ed="R099" n="0030a13"/>　現法住禪。卽是發眞見理。捨離味著及一切相。華
<lb ed="X" n="0646c17"/><lb ed="R099" n="0030a14"/>嚴云。初地正使及習。一時俱盡無有餘者。此是斷通
<lb ed="X" n="0646c18"/><lb ed="R099" n="0030a15"/>正集盡。又分斷別惑。分生眞智。如目喩<note place="inline">云云</note>。見理發
<lb ed="X" n="0646c19"/><lb ed="R099" n="0030a16"/>眞。名爲現法樂禪也。二者出生種性三摩<g ref="#CB02494">䟦</g>提。卽是
<lb ed="X" n="0646c20"/><lb ed="R099" n="0030a17"/>增長中道之定。福德莊嚴也。三者利益衆生禪。菩薩
<lb ed="X" n="0646c21"/><lb ed="R099" n="0030a18"/>住是禪。以義饒益。皆與同事。令離衆苦。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c2101" n="0646c2101"/><anchor xml:id="beg0646c2101" n="0646c2101"/>但<anchor xml:id="end0646c2101"/>發一禪卽
<lb ed="X" n="0646c22"/><lb ed="R099" n="0030b01"/>具三義。乃至淸淨禪。菩薩住此禪。得大菩提果。皆在
<lb ed="X" n="0646c23"/><lb ed="R099" n="0030b02"/>禪中。故知禪能滿第二誓願也。從欲知法門去是釋
<lb ed="X" n="0646c24"/><lb ed="R099" n="0030b03"/>第三誓願。欲知法門者有兩種正道助道行行。智慧
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0647a" n="0647a"/>
<lb ed="X" n="0647a01"/><lb ed="R099" n="0030b04"/>雖是助道。且依禪發慧行。正道只是深觀事觀空。諸助
<lb ed="X" n="0647a02"/><lb ed="R099" n="0030b05"/>道門能發智慧。亦是用禪。若數人只觀行行。無相眞空
<lb ed="X" n="0647a03"/><lb ed="R099" n="0030b06"/>名正慧。雖復兩殊。要修禪獲。乃至小乘。佛樹下觀四
<lb ed="X" n="0647a04"/><lb ed="R099" n="0030b07"/>諦三十四心。斷結成道。轉法輪。入涅槃。無漏火燒身。
<lb ed="X" n="0647a05"/><lb ed="R099" n="0030b08"/>如皮囊盛砂利益物。無不悉在禪中。復次大乘爲語。
<lb ed="X" n="0647a06"/><lb ed="R099" n="0030b09"/>禪最大如王。世間正助。出世正助。最上正助。皆攝在
<lb ed="X" n="0647a07"/><lb ed="R099" n="0030b10"/>禪中。故瓔珞云。佛依淸淨禪。得大菩提果。又入王三
<lb ed="X" n="0647a08"/><lb ed="R099" n="0030b11"/>昧說大品。入無量義說法華。又大涅槃。入深禪定窟。
<lb ed="X" n="0647a09"/><lb ed="R099" n="0030b12"/>一切衆生悉滅盡相。令不復滅。卽大涅槃。何曾非禪。
<lb ed="X" n="0647a10"/><lb ed="R099" n="0030b13"/>或時現入。或時不現入。而心常在定。不以二相現諸
<lb ed="X" n="0647a11"/><lb ed="R099" n="0030b14"/>佛國無不定時。故知禪中具一切法門。通敎俗諦法
<lb ed="X" n="0647a12"/><lb ed="R099" n="0030b15"/>門爲事。眞諦法門爲理。別敎眞俗皆事。中道爲理。如是
<lb ed="X" n="0647a13"/><lb ed="R099" n="0030b16"/>等事理三昧悉在禪中攝。故知修禪能知一切法門。
<lb ed="X" n="0647a14"/><lb ed="R099" n="0030b17"/>卽是爲滿第三誓願也。從欲具佛道去釋上第四誓
<lb ed="X" n="0647a15"/><lb ed="R099" n="0030b18"/>願者。佛道卽是涅槃。料簡橫竪如前<note place="inline">云云</note>。涅槃有二。
<lb ed="X" n="0647a16"/><lb ed="R099" n="0031a01"/>一分二具。小乘斷欲界惑生梵天。亦名解脫。亦是分
<lb ed="X" n="0647a17"/><lb ed="R099" n="0031a02"/>滅義。故言梵天無欲界惑。若子縛斷名有餘涅槃。亦
<lb ed="X" n="0647a18"/><lb ed="R099" n="0031a03"/>名分得。若捨果縛。名爲無餘涅槃。卽是小乘具足。如
<lb ed="X" n="0647a19"/><lb ed="R099" n="0031a04"/>此之法豈非禪定之力方得圓備耶。若大乘分具者。
<lb ed="X" n="0647a20"/><lb ed="R099" n="0031a05"/>二乘分具皆名有餘涅槃。何以故。深惑未斷故。若自
<lb ed="X" n="0647a21"/><lb ed="R099" n="0031a06"/>性禪中住法樂禪。<anchor xml:id="nkr_note_add_0647a2101" n="0647a2101"/><anchor xml:id="beg0647a2101" n="0647a2101"/>但<anchor xml:id="end0647a2101"/>見眞者。名有餘涅槃。若得三摩
<lb ed="X" n="0647a22"/><lb ed="R099" n="0031a07"/><g ref="#CB02494">䟦</g>提定慧具足。名無餘涅槃。從此任運入薩婆若海。
<lb ed="X" n="0647a23"/><lb ed="R099" n="0031a08"/>名無住涅槃。雖復無住。未是究竟。至淸淨時方是究
<lb ed="X" n="0647a24"/><lb ed="R099" n="0031a09"/>竟。前三涅槃皆是有上。後一是無上。無上涅槃非禪
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0647b" n="0647b"/>
<lb ed="X" n="0647b01"/><lb ed="R099" n="0031a10"/>不剋。何況有上耶。當知修禪能滿第四誓願也。金剛
<lb ed="X" n="0647b02"/><lb ed="R099" n="0031a11"/>三昧者。若小乘中明無礙道最後心方入金剛三昧。
<lb ed="X" n="0647b03"/><lb ed="R099" n="0031a12"/>卽證第九解脫道。若通敎明八地明金剛三昧。若案
<lb ed="X" n="0647b04"/><lb ed="R099" n="0031a13"/>華嚴明十發趣･十長養･十金剛。金剛卽是十迴向位。
<lb ed="X" n="0647b05"/><lb ed="R099" n="0031a14"/>若圓敎始從初心深行堅固猶若金剛。乃至後心亦
<lb ed="X" n="0647b06"/><lb ed="R099" n="0031a15"/>稱金剛。如月明晦。如仁王云。釋迦牟尼入大寂定金
<lb ed="X" n="0647b07"/><lb ed="R099" n="0031a16"/>剛三昧。當知大小次位無不入三昧而成佛道。禪滿
<lb ed="X" n="0647b08"/><lb ed="R099" n="0031a17"/>四願。其意在此也。偈中云。智藏福田者。此是正助定
<lb ed="X" n="0647b09"/><lb ed="R099" n="0031a18"/>慧之意。以此消第三誓願也。淸水洗塵。此證通敎斷
<lb ed="X" n="0647b10"/><lb ed="R099" n="0031b01"/>惑。金剛鎧。此證別敎斷惑。此偈證第二誓願。雖未得
<lb ed="X" n="0647b11"/><lb ed="R099" n="0031b02"/>涅槃去至摧結使山。證第四誓願。得六通度人者。是
<lb ed="X" n="0647b12"/><lb ed="R099" n="0031b03"/>證第一誓願。囂塵去是證四誓願<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0647b13"/><lb ed="R099" n="0031b04"/><p xml:id="pX55p0647b1301">第三從問曰何不遍行十度去是明禪攝法盡。上文
<lb ed="X" n="0647b14"/><lb ed="R099" n="0031b05"/>開般若出方便智二度。今以一切智名般若度。道種
<lb ed="X" n="0647b15"/><lb ed="R099" n="0031b06"/>智名方便度。一切種智名智度。智度從中道第一義
<lb ed="X" n="0647b16"/><lb ed="R099" n="0031b07"/>三昧出。方便度從俗諦三昧出。般若度從眞諦三昧
<lb ed="X" n="0647b17"/><lb ed="R099" n="0031b08"/>出。上益於下。故智波羅蜜總此三法也。漚和俱舍羅
<lb ed="X" n="0647b18"/><lb ed="R099" n="0031b09"/>此翻爲方便。泥滓<note place="inline">烏几反</note>此翻爲願。婆羅此翻爲力。闍
<lb ed="X" n="0647b19"/><lb ed="R099" n="0031b10"/>那此翻爲智<note place="inline">云云</note>。釋第二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0647001" n="0647001"/>料釋名章。前簡凡夫著愛。
<lb ed="X" n="0647b20"/><lb ed="R099" n="0031b11"/>外道著見。二乘無大悲方便。此通敎簡共不共。後度
<lb ed="X" n="0647b21"/><lb ed="R099" n="0031b12"/>無極就別敎簡共不共<note place="inline">云云</note>。翻名以定對果。准例可
<lb ed="X" n="0647b22"/><lb ed="R099" n="0031b13"/>作此翻。然釋論料簡云。四禪但名禪。不名波羅蜜。當
<lb ed="X" n="0647b23"/><lb ed="R099" n="0031b14"/>知禪定是異名。不得以定翻禪。又諸師釋翻爲棄惡。
<lb ed="X" n="0647b24"/><lb ed="R099" n="0031b15"/>此乃對果之名。定發故方能離惡。離惡是斷義。支林
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0647c" n="0647c"/>
<lb ed="X" n="0647c01"/><lb ed="R099" n="0031b16"/>是智義。此就果義以棄惡爲翻耳。三種釋波羅蜜者。
<lb ed="X" n="0647c02"/><lb ed="R099" n="0031b17"/>通敎菩薩觀眞入理。此就到彼岸爲便。別敎斷塵沙。
<lb ed="X" n="0647c03"/><lb ed="R099" n="0031b18"/>假中修行。此就事究竟翻爲便。圓敎事理雙窮。空假
<lb ed="X" n="0647c04"/><lb ed="R099" n="0032a01"/>洞曉。此則無極翻爲便。如此三種卽可對慧法佛三
<lb ed="X" n="0647c05"/><lb ed="R099" n="0032a02"/>眼也。又若圓通爲語者。此之種智至佛方窮。何以故。
<lb ed="X" n="0647c06"/><lb ed="R099" n="0032a03"/>二乘雖空。不窮空源。又七地菩薩或時偏修空。佛卽
<lb ed="X" n="0647c07"/><lb ed="R099" n="0032a04"/>立喩起之云。諸法實性故。二乘亦皆得。汝云何欲住
<lb ed="X" n="0647c08"/><lb ed="R099" n="0032a05"/>無邊空門。汝由未入。不應住空。當知慧眼至佛方窮。
<lb ed="X" n="0647c09"/><lb ed="R099" n="0032a06"/>故法華云。願得如世尊。慧眼第一淨。又云。大果旣圓。
<lb ed="X" n="0647c10"/><lb ed="R099" n="0032a07"/>邊際智滿。無量劫中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0647002" n="0647002"/>例修凡夫事。照假分別至佛乃
<lb ed="X" n="0647c11"/><lb ed="R099" n="0032a08"/>周。中道之慧居然可知。圓論三義。具在一心究竟妙
<lb ed="X" n="0647c12"/><lb ed="R099" n="0032a09"/>覺也。問。五住何輕重。答。俱重俱輕。四住乖理起逆名
<lb ed="X" n="0647c13"/><lb ed="R099" n="0032a10"/>之爲重。無明理鄣不起拒逆名輕。又無明是根本佛
<lb ed="X" n="0647c14"/><lb ed="R099" n="0032a11"/>智所斷名重。四住支條方便智所却故輕。論師云。上
<lb ed="X" n="0647c15"/><lb ed="R099" n="0032a12"/>上智斷下下。下下智斷上上。此取四住爲重無明爲
<lb ed="X" n="0647c16"/><lb ed="R099" n="0032a13"/>輕<note place="inline">云云</note>。問。三事窮佛。菩薩何得名波羅蜜。答。因中受
<lb ed="X" n="0647c17"/><lb ed="R099" n="0032a14"/>果名耳。問。涅槃是果。二乘得受涅槃名。何意不名波
<lb ed="X" n="0647c18"/><lb ed="R099" n="0032a15"/>羅蜜。答。涅槃名滅。二乘但求出苦。見思苦滅與涅槃
<lb ed="X" n="0647c19"/><lb ed="R099" n="0032a16"/>之名。不求作佛。不窮理本。故不受彼岸名。若通義三
<lb ed="X" n="0647c20"/><lb ed="R099" n="0032a17"/>獸度河。二乘亦稱到彼岸也。</p>
<lb ed="X" n="0647c21"/><lb ed="R099" n="0032a18"/><p xml:id="pX55p0647c2101">問。初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0647c2101" n="0647c2101"/><anchor xml:id="beg0647c2101" n="0647c2101"/>已<anchor xml:id="end0647c2101"/>三觀現前。七地云何沉空。答。菩薩初得圓
<lb ed="X" n="0647c22"/><lb ed="R099" n="0032b01"/>時。三觀現前空理甚深。或時偏熟此理。或可偏以此
<lb ed="X" n="0647c23"/><lb ed="R099" n="0032b02"/>化人。譬如誦經。初則三契俱度。後偏理一契。七地研
<lb ed="X" n="0647c24"/><lb ed="R099" n="0032b03"/>空亦應類此。從第三料簡去有四問答。一明禪廣大
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0648a" n="0648a"/>
<lb ed="X" n="0648a01"/><lb ed="R099" n="0032b04"/>遍含故。二約四法料簡依根本故。三者禪是一名得
<lb ed="X" n="0648a02"/><lb ed="R099" n="0032b05"/>復有異三。復次。初問禪大含衆法。二問約智定等。三
<lb ed="X" n="0648a03"/><lb ed="R099" n="0032b06"/>約思惟修遍通諸法。思惟卽是翻禪之名。故以禪當
<lb ed="X" n="0648a04"/><lb ed="R099" n="0032b07"/>名。若智定等者。四禪有十八支。四一心支是定攝。十
<lb ed="X" n="0648a05"/><lb ed="R099" n="0032b08"/>四支是慧攝。定慧具足能發無漏。故論人云。智是苦
<lb ed="X" n="0648a06"/><lb ed="R099" n="0032b09"/>難行。定是樂易行。或樂難行或苦易行。若智中發無
<lb ed="X" n="0648a07"/><lb ed="R099" n="0032b10"/>漏卽是苦易行。不發卽苦難行。樂中亦如是。數人云
<lb ed="X" n="0648a08"/><lb ed="R099" n="0032b11"/>苦違通苦不違通。此之據智樂違通。樂不違通。此就
<lb ed="X" n="0648a09"/><lb ed="R099" n="0032b12"/>於定。但無漏於定不發。如應於慧。四禪旣具此定慧
<lb ed="X" n="0648a10"/><lb ed="R099" n="0032b13"/>故名爲等。餘法不爾。不名爲等也。問。四禪以何爲境
<lb ed="X" n="0648a11"/><lb ed="R099" n="0032b14"/>體等耶。答。初禪覺觀爲境。乃至非想以非有想非無
<lb ed="X" n="0648a12"/><lb ed="R099" n="0032b15"/>想爲境。問。若以覺觀爲境者。爲用此覺觀心觀境。爲
<lb ed="X" n="0648a13"/><lb ed="R099" n="0032b16"/>用一心觀境。若以一心觀。則不名一心。若以覺觀觀
<lb ed="X" n="0648a14"/><lb ed="R099" n="0032b17"/>境觀。云何復觀觀。答。數人明心王心數同時起。此則
<lb ed="X" n="0648a15"/><lb ed="R099" n="0032b18"/>有能觀之心觀覺觀之境。若論人。明別有淨細之心
<lb ed="X" n="0648a16"/><lb ed="R099" n="0033a01"/>觀於覺觀之境<note place="inline">云云</note>。體者。論人五支皆是方便。一心
<lb ed="X" n="0648a17"/><lb ed="R099" n="0033a02"/>支爲體。數人以欲念等爲方便。五支皆是體。釋論用
<lb ed="X" n="0648a18"/><lb ed="R099" n="0033a03"/>此論。成論人定內辨方便<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1801" n="0648a1801"/><anchor xml:id="beg0648a1801" n="0648a1801"/>已<anchor xml:id="end0648a1801"/>四支麤故非體。數人就
<lb ed="X" n="0648a19"/><lb ed="R099" n="0033a04"/>定外爲方便。五支由是起。故俱是體。今釋有通體別
<lb ed="X" n="0648a20"/><lb ed="R099" n="0033a05"/>體。俱有一心是通體。以通約別。初禪以覺觀爲體。二
<lb ed="X" n="0648a21"/><lb ed="R099" n="0033a06"/>禪內淨爲體。三禪樂爲體。四禪不動爲體。以其別體
<lb ed="X" n="0648a22"/><lb ed="R099" n="0033a07"/>簡於一心。此是覺觀<g ref="#CB07424">冢</g>一心。此是不動家一心也。論
<lb ed="X" n="0648a23"/><lb ed="R099" n="0033a08"/>家明其通。數人合慧。若如瓔珞云。五支皆方便。第六
<lb ed="X" n="0648a24"/><lb ed="R099" n="0033a09"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648001" n="0648001"/>哩然爲體。此則以五支皆麤同屬方便。取其靜細爲
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0648b" n="0648b"/>
<lb ed="X" n="0648b01"/><lb ed="R099" n="0033a10"/>體。此還是通意耳。四空無支林。復云何。一則通以定
<lb ed="X" n="0648b02"/><lb ed="R099" n="0033a11"/>心爲體。二若將境來約爲別體。如緣無邊空處明一
<lb ed="X" n="0648b03"/><lb ed="R099" n="0033a12"/>心。卽以空境爲體。瓔珞云。四空有五支。所謂想･護･念･
<lb ed="X" n="0648b04"/><lb ed="R099" n="0033a13"/>止觀･一心。通皆如此。還是通義。無別異支如四禪中
<lb ed="X" n="0648b05"/><lb ed="R099" n="0033a14"/>相也。又中間禪未到地。若約四禪。應通四中間四未
<lb ed="X" n="0648b06"/><lb ed="R099" n="0033a15"/>到。舍利弗毗曇具出之<note place="inline">云云</note>。但中間未到相<g ref="#CB15032">㒵</g>相似
<lb ed="X" n="0648b07"/><lb ed="R099" n="0033a16"/>故。俱束爲一。未到爲一中間。中間者前禪之兩楹。故
<lb ed="X" n="0648b08"/><lb ed="R099" n="0033a17"/>言中間。南岳師謂此爲離定地。離初未二。故言離定
<lb ed="X" n="0648b09"/><lb ed="R099" n="0033a18"/>地。亦云篾屑禪。但有一靜而<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0901" n="0648b0901"/><anchor xml:id="beg0648b0901" n="0648b0901"/>已<anchor xml:id="end0648b0901"/>。喜是退禪處。如人遣
<lb ed="X" n="0648b10"/><lb ed="R099" n="0033b01"/>婦人未得新婦。失樂生憂。此退或但還初禪。或令失
<lb ed="X" n="0648b11"/><lb ed="R099" n="0033b02"/>初禪。若能強觀行深厭下。乃入未到發二禪。此中但
<lb ed="X" n="0648b12"/><lb ed="R099" n="0033b03"/>有智觀而定少。亦非均等也。次明思惟修。此語則通
<lb ed="X" n="0648b13"/><lb ed="R099" n="0033b04"/>絓是一切諸禪皆稱爲思惟修。又有別名別往攝。則
<lb ed="X" n="0648b14"/><lb ed="R099" n="0033b05"/>失思惟修。思惟修往攝。攝得別名。舊法不失兼攝勝
<lb ed="X" n="0648b15"/><lb ed="R099" n="0033b06"/>者。故用思惟修以翻禪也。次約四法互通者。通則四
<lb ed="X" n="0648b16"/><lb ed="R099" n="0033b07"/>名互得禪。以有支故。亦定以一心故。亦三昧離五蓋
<lb ed="X" n="0648b17"/><lb ed="R099" n="0033b08"/>邪曲故。亦名波羅蜜。五支究竟故。餘定三昧波羅蜜
<lb ed="X" n="0648b18"/><lb ed="R099" n="0033b09"/>亦如是。若別論各有主當。禪乃具支。沒定從支。四空
<lb ed="X" n="0648b19"/><lb ed="R099" n="0033b10"/>乃有通支捨支從定。故瓔珞云。禪名支林。定名捨攝。
<lb ed="X" n="0648b20"/><lb ed="R099" n="0033b11"/>三昧從緣理無漏調直。波羅蜜取事理究竟到彼岸。
<lb ed="X" n="0648b21"/><lb ed="R099" n="0033b12"/>以別簡之。令不混濫。故禪<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b2101" n="0648b2101"/><anchor xml:id="beg0648b2101" n="0648b2101"/>但<anchor xml:id="end0648b2101"/>名禪。四空但名定。未到
<lb ed="X" n="0648b22"/><lb ed="R099" n="0033b13"/>中間從兩楹挾之。因他爲名名爲禪也。未到將發因
<lb ed="X" n="0648b23"/><lb ed="R099" n="0033b14"/>中說果。故受定名。未緣理故非三昧。不究竟非波羅
<lb ed="X" n="0648b24"/><lb ed="R099" n="0033b15"/>蜜。空無相者但緣理故。雖入初禪不受支林之名。設
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0648c" n="0648c"/>
<lb ed="X" n="0648c01"/><lb ed="R099" n="0033b16"/>使名禪。但名淨禪不名味禪。但是調直不名支林也。
<lb ed="X" n="0648c02"/><lb ed="R099" n="0033b17"/>雖有理定。正是深味著事相。直入於理。不從定得名。
<lb ed="X" n="0648c03"/><lb ed="R099" n="0033b18"/>未是事理究竟。不名波羅蜜背捨等。因四禪發。亦禪
<lb ed="X" n="0648c04"/><lb ed="R099" n="0034a01"/>亦定。以空無相心導。亦不稱三昧。從背捨等勝名也。
<lb ed="X" n="0648c05"/><lb ed="R099" n="0034a02"/>非想定亦爾。雖具三法取其無間。無間良由於定<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0648c06"/><lb ed="R099" n="0034a03"/>云</note>。有覺有觀。此亦是無漏空無相心來入諸禪。能斷
<lb ed="X" n="0648c07"/><lb ed="R099" n="0034a04"/>六十二見之曲。受三昧名。沒其餘名。願･智･頂等是禪
<lb ed="X" n="0648c08"/><lb ed="R099" n="0034a05"/>家功用福德藂。從此勝用受禪名。願者作願要期。時
<lb ed="X" n="0648c09"/><lb ed="R099" n="0034a06"/>至乃起。若智者於禪中遍知事理。以禪力能知。頂者
<lb ed="X" n="0648c10"/><lb ed="R099" n="0034a07"/>根本四禪中一切事理最極之處。諸定之上。稱之爲
<lb ed="X" n="0648c11"/><lb ed="R099" n="0034a08"/>頂也。菩薩於頂禪不爾。雖在於定。如修羅琴隨欲出
<lb ed="X" n="0648c12"/><lb ed="R099" n="0034a09"/>聲。而於定心不起不二。能不起滅定現諸威儀<note place="inline">云云</note>。
<lb ed="X" n="0648c13"/><lb ed="R099" n="0034a10"/>九種大禪但名禪者。卽是大乘禪也。此禪能出一切。
<lb ed="X" n="0648c14"/><lb ed="R099" n="0034a11"/>萬行功德無不於此而生。此禪亦名定。亦名三昧。亦
<lb ed="X" n="0648c15"/><lb ed="R099" n="0034a12"/>名波羅蜜等。而今受禪名者。趣擧一名耳。集八禪衆
<lb ed="X" n="0648c16"/><lb ed="R099" n="0034a13"/>者。從自性禪至此世他世樂禪。集華嚴中爲說第九
<lb ed="X" n="0648c17"/><lb ed="R099" n="0034a14"/>禪。令入離垢三昧。故言集八禪衆也。他家以四禪四
<lb ed="X" n="0648c18"/><lb ed="R099" n="0034a15"/>空爲八禪。此大乘義。何以故。二乘尙不聞自性禪名。
<lb ed="X" n="0648c19"/><lb ed="R099" n="0034a16"/>何得集此八衆聽。問。無漏緣理名三昧者。爲當能緣。
<lb ed="X" n="0648c20"/><lb ed="R099" n="0034a17"/>爲無漏所發之法名無漏。答。說智及智處。皆名爲般
<lb ed="X" n="0648c21"/><lb ed="R099" n="0034a18"/>若。所發無漏導能發。皆成無漏也。</p>
<lb ed="X" n="0648c22"/><lb ed="R099" n="0034b01"/><p xml:id="pX55p0648c2201">問。波羅蜜爲當是究竟理名。爲當理中更有所生之
<lb ed="X" n="0648c23"/><lb ed="R099" n="0034b02"/>名耶。答。到彼岸者是究理處名。更有所生者。由波若
<lb ed="X" n="0648c24"/><lb ed="R099" n="0034b03"/>照一切衆事畢悉。且得名<note place="inline">云云</note>。今此三義。釋菩薩因
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0649a" n="0649a"/>
<lb ed="X" n="0649a01"/><lb ed="R099" n="0034b04"/>中受波羅蜜名者。因中說果。如說金爲食。食由金得
<lb ed="X" n="0649a02"/><lb ed="R099" n="0034b05"/>名金爲食。菩薩望果修因。因名波羅蜜。二乘不行中
<lb ed="X" n="0649a03"/><lb ed="R099" n="0034b06"/>道化衆生。旣不行佛果因故。未得受此名。二者分觀
<lb ed="X" n="0649a04"/><lb ed="R099" n="0034b07"/>中道見佛。故受此名。二乘非是開佛知見。自此之前
<lb ed="X" n="0649a05"/><lb ed="R099" n="0034b08"/>皆名邪見。如星辰光非月光。初月光是分光。故菩薩
<lb ed="X" n="0649a06"/><lb ed="R099" n="0034b09"/>分受名也。二不別得名者。此就理得名。一如無二如。
<lb ed="X" n="0649a07"/><lb ed="R099" n="0034b10"/>因是實相更無差別。故名波羅蜜也。</p>
<lb ed="X" n="0649a08"/><lb ed="R099" n="0034b11"/><p xml:id="pX55p0649a0801">第三釋門者。旣知名識體。則修之有由。故次辨門。原
<lb ed="X" n="0649a09"/><lb ed="R099" n="0034b12"/>其根本但是一心。更離心出色。此二爲根本。卽是善
<lb ed="X" n="0649a10"/><lb ed="R099" n="0034b13"/>惡之本。亦名毒草亦名藥王。亦名夷塗亦名嶮路。故
<lb ed="X" n="0649a11"/><lb ed="R099" n="0034b14"/>大品云。色中無味相。衆生不應味著。著故卽是毒草。
<lb ed="X" n="0649a12"/><lb ed="R099" n="0034b15"/>嶮路喜多害命。壅塞不通。不名爲門。又云。色中無離
<lb ed="X" n="0649a13"/><lb ed="R099" n="0034b16"/>相。聖人不應得解脫。解脫卽是夷塗。藥王卽是通相。
<lb ed="X" n="0649a14"/><lb ed="R099" n="0034b17"/>名之爲門。又色中亦有非味非離相。若色但離爲門。
<lb ed="X" n="0649a15"/><lb ed="R099" n="0034b18"/>止通至化城。非味非離爲門。通至究竟寶所。心爲禪
<lb ed="X" n="0649a16"/><lb ed="R099" n="0035a01"/>門亦復如是。俱有離相。非味非離。卽是大小諸禪本
<lb ed="X" n="0649a17"/><lb ed="R099" n="0035a02"/>於色心。出色心外更無別法。設令外道執此離陰卽
<lb ed="X" n="0649a18"/><lb ed="R099" n="0035a03"/>陰。癡心多想。起六十二見。謂有諸法。終不出於色。滯
<lb ed="X" n="0649a19"/><lb ed="R099" n="0035a04"/>此成壅。佛子觀卽離等。我不可得。約此論通。若作三
<lb ed="X" n="0649a20"/><lb ed="R099" n="0035a05"/>聚明義。色･心･非色非心。亦不出色心。按無作之色從
<lb ed="X" n="0649a21"/><lb ed="R099" n="0035a06"/>色法上生。更非餘處。至受報時還是善妙。色心雖作
<lb ed="X" n="0649a22"/><lb ed="R099" n="0035a07"/>三聚。終不離色心。又三無爲者亦不出色心。若非數
<lb ed="X" n="0649a23"/><lb ed="R099" n="0035a08"/>緣滅者。良由有此色心得說緣過之法。若入過去名
<lb ed="X" n="0649a24"/><lb ed="R099" n="0035a09"/>爲非數緣滅。若無此色心。說何物爲非數滅耶。故不
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0649b" n="0649b"/>
<lb ed="X" n="0649b01"/><lb ed="R099" n="0035a10"/>離色心也。</p>
<lb ed="X" n="0649b02"/><lb ed="R099" n="0035a11"/><p xml:id="pX55p0649b0201">若數緣滅者。以智慧法治數緣煩惱。煩惱得滅。如闇
<lb ed="X" n="0649b03"/><lb ed="R099" n="0035a12"/>室通夜有闇相續至曉。而今以光照了。令相續之闇
<lb ed="X" n="0649b04"/><lb ed="R099" n="0035a13"/>不起。智慧破惑亦復如是。故名數緣無爲。明慧卽而
<lb ed="X" n="0649b05"/><lb ed="R099" n="0035a14"/>論也。虗空無爲者。以色心對非色非心之處名爲虗
<lb ed="X" n="0649b06"/><lb ed="R099" n="0035a15"/>空。無此色心名。何物爲虗空。相待而論。亦不離色心。
<lb ed="X" n="0649b07"/><lb ed="R099" n="0035a16"/>問。大乘中復有法性無爲。非佛作。天人所作。與此色
<lb ed="X" n="0649b08"/><lb ed="R099" n="0035a17"/>心復云何。答。性是名色性。名色是性用。用不離性。性
<lb ed="X" n="0649b09"/><lb ed="R099" n="0035a18"/>不離用。若名色非性用者。卽是離性外別有色心。色
<lb ed="X" n="0649b10"/><lb ed="R099" n="0035b01"/>心非性家之用。今不如此。故知色心攝盡也。乃至陰･
<lb ed="X" n="0649b11"/><lb ed="R099" n="0035b02"/>入･界等皆是開合色心。更無別法。當知色心名爲法
<lb ed="X" n="0649b12"/><lb ed="R099" n="0035b03"/>界。若通若塞。若毒若藥。若染若離。悉攝其中。故以名
<lb ed="X" n="0649b13"/><lb ed="R099" n="0035b04"/>色爲門也。今開色爲二門。卽如經說。一不淨觀。二阿
<lb ed="X" n="0649b14"/><lb ed="R099" n="0035b05"/>那波那門。對心爲三門。<note place="inline">若從佛敎爲次者</note>初破貪著說不淨
<lb ed="X" n="0649b15"/><lb ed="R099" n="0035b06"/>觀行人相過。六十比丘雇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0649001" n="0649001"/>麻杖自害。佛便更說勝法。
<lb ed="X" n="0649b16"/><lb ed="R099" n="0035b07"/>所言阿那波那十六特勝厭患縱容。無自害之咎。是
<lb ed="X" n="0649b17"/><lb ed="R099" n="0035b08"/>故先說色門。次說息門。若定慧相生次者。息是定法。
<lb ed="X" n="0649b18"/><lb ed="R099" n="0035b09"/>不淨是慧。因定發慧。須先明阿那波那。次明不淨。又
<lb ed="X" n="0649b19"/><lb ed="R099" n="0035b10"/>阿那是舊法。不淨是客法。今依佛敎。先不淨觀門也。
<lb ed="X" n="0649b20"/><lb ed="R099" n="0035b11"/>此二門同是觀色法。色法卽四大。不淨觀觀於地水
<lb ed="X" n="0649b21"/><lb ed="R099" n="0035b12"/>二大。先作假想。壽命之風旣斷。火勢卽滅。水漬地水。
<lb ed="X" n="0649b22"/><lb ed="R099" n="0035b13"/>大地覆阤。爛壞膿血不淨九想十想等。皆是觀於水
<lb ed="X" n="0649b23"/><lb ed="R099" n="0035b14"/>地能壞貪欲也。阿那波那是觀於風火二大。悉依於
<lb ed="X" n="0649b24"/><lb ed="R099" n="0035b15"/>風。風卽出入息。息亦是色法。能治乱心。他解壽命是
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0649c" n="0649c"/>
<lb ed="X" n="0649c01"/><lb ed="R099" n="0035b16"/>無敎法。若以出入息爲命。此命卽是色性。觀此息法
<lb ed="X" n="0649c02"/><lb ed="R099" n="0035b17"/>入出長短遍身。能見身中三十六物。發生諸禪。故以
<lb ed="X" n="0649c03"/><lb ed="R099" n="0035b18"/>此爲門也。今若總對三門者。以此心色息對世間･出
<lb ed="X" n="0649c04"/><lb ed="R099" n="0036a01"/>世間･出世間上上三種禪門也。如大品明世間法施。
<lb ed="X" n="0649c05"/><lb ed="R099" n="0036a02"/>卽是十善道･四禪･四空十二門也。出世間法施卽是
<lb ed="X" n="0649c06"/><lb ed="R099" n="0036a03"/>不淨･背捨･勝處三十七品也。上上法施卽是十八不
<lb ed="X" n="0649c07"/><lb ed="R099" n="0036a04"/>共･無畏･十力･一切種智也。息門旣是舊法。凡夫外道
<lb ed="X" n="0649c08"/><lb ed="R099" n="0036a05"/>共修。故屬世間法施。色門是客法。能破惑出生死。故
<lb ed="X" n="0649c09"/><lb ed="R099" n="0036a06"/>是出世間法施。心性幽微。詣理深妙。故名上上法施。
<lb ed="X" n="0649c10"/><lb ed="R099" n="0036a07"/>大集明三種攝心。出法･滅法･非出非滅法。若依數息
<lb ed="X" n="0649c11"/><lb ed="R099" n="0036a08"/>故。發十二門支林功德。諸法生故。亦是出生世間之
<lb ed="X" n="0649c12"/><lb ed="R099" n="0036a09"/>因。能招世間之果。故名出法漏心。滅法滅壞因果。斷
<lb ed="X" n="0649c13"/><lb ed="R099" n="0036a10"/>子果兩縛。畢故不造新。名爲滅法漏心也。不出不滅
<lb ed="X" n="0649c14"/><lb ed="R099" n="0036a11"/>者。不出不同凡夫。不滅不同二乘。非凡則非生死。非
<lb ed="X" n="0649c15"/><lb ed="R099" n="0036a12"/>聖則非涅槃。遮此二邊名爲上上漏心。明數復爲三。
<lb ed="X" n="0649c16"/><lb ed="R099" n="0036a13"/>一數息門通至十二禪。二隨息門通至十六特勝。三
<lb ed="X" n="0649c17"/><lb ed="R099" n="0036a14"/>觀息門通至通明禪也。問。前十二門可是世法。後二
<lb ed="X" n="0649c18"/><lb ed="R099" n="0036a15"/>門不應是。答。此禪是亦有漏亦無漏。未能決斷治惑。
<lb ed="X" n="0649c19"/><lb ed="R099" n="0036a16"/>斷惑力弱。名有漏。而復厭離諸惑。小勝十二門。故名
<lb ed="X" n="0649c20"/><lb ed="R099" n="0036a17"/>無漏。又利根人用此發無漏。名無漏。鈍人不能除名
<lb ed="X" n="0649c21"/><lb ed="R099" n="0036a18"/>有漏。雖復如此。同是息爲門。又同依四禪發故。故屬
<lb ed="X" n="0649c22"/><lb ed="R099" n="0036b01"/>世間禪也。明色爲禪門。卽開爲九想八念十想。釋論
<lb ed="X" n="0649c23"/><lb ed="R099" n="0036b02"/>云。九想爲麤。十想爲細。九想如縛賊。十想如煞賊。或
<lb ed="X" n="0649c24"/><lb ed="R099" n="0036b03"/>言九想是十想之一支無常想耳。若修九想怖畏心
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0650a" n="0650a"/>
<lb ed="X" n="0650a01"/><lb ed="R099" n="0036b04"/>多。令修八念。依怙有地。厭背心成。作十想分明。今直
<lb ed="X" n="0650a02"/><lb ed="R099" n="0036b05"/>就十想對三道。前三想對見道。中四心對修道。後三
<lb ed="X" n="0650a03"/><lb ed="R099" n="0036b06"/>對無學。若是燒想。滅去骨人。發無漏時。成壞法羅漢。
<lb ed="X" n="0650a04"/><lb ed="R099" n="0036b07"/>不修燒想。轉變此骨。成不壞羅漢。卽是修八背捨觀
<lb ed="X" n="0650a05"/><lb ed="R099" n="0036b08"/>也。所謂內觀色外觀色名初背捨。如是次第成八背
<lb ed="X" n="0650a06"/><lb ed="R099" n="0036b09"/>捨。皆是約色而論。若修勝處者。還觀色多少好醜。更
<lb ed="X" n="0650a07"/><lb ed="R099" n="0036b10"/>不約餘也。若修一切處者。還是觀淨色遍。而若九次
<lb ed="X" n="0650a08"/><lb ed="R099" n="0036b11"/>第定。還從初背捨次第無間心入。若師子奮迅者。還
<lb ed="X" n="0650a09"/><lb ed="R099" n="0036b12"/>從八背捨次第而出。若是超越。還約八而超。是名不
<lb ed="X" n="0650a10"/><lb ed="R099" n="0036b13"/>壞羅漢俱解脫人。皆以色爲門也。釋論料簡八解脫
<lb ed="X" n="0650a11"/><lb ed="R099" n="0036b14"/>與背捨異。因名背捨。果名解脫。或有說云不異。若不
<lb ed="X" n="0650a12"/><lb ed="R099" n="0036b15"/>異者背捨卽是解脫。羅漢旣具八解脫。可得只是八
<lb ed="X" n="0650a13"/><lb ed="R099" n="0036b16"/>背捨。阿那含未得非想･滅盡兩解脫。雖修八背捨。那
<lb ed="X" n="0650a14"/><lb ed="R099" n="0036b17"/>得是八解脫。故知應異。若大乘以實相心行如來行。
<lb ed="X" n="0650a15"/><lb ed="R099" n="0036b18"/>入諸法中皆是解脫。亦不待至非想･滅定。此無俟論
<lb ed="X" n="0650a16"/><lb ed="R099" n="0037a01"/>其同異耳。</p>
<lb ed="X" n="0650a17"/><lb ed="R099" n="0037a02"/><p xml:id="pX55p0650a1701">心爲禪門者。法華普賢觀云。一切業鄣海。皆從妄想
<lb ed="X" n="0650a18"/><lb ed="R099" n="0037a03"/>生。若欲懺悔者。當懺六情根。端坐念實相。衆罪如霜
<lb ed="X" n="0650a19"/><lb ed="R099" n="0037a04"/>露。慧日能銷除。又云。我心自空。罪福無主。念實相者。
<lb ed="X" n="0650a20"/><lb ed="R099" n="0037a05"/>卽是心爲門也。般舟云。有心想卽癡。無想卽泥洹。心
<lb ed="X" n="0650a21"/><lb ed="R099" n="0037a06"/>之無垢名淸淨。五道鮮潔不受色。有解此者成大道。
<lb ed="X" n="0650a22"/><lb ed="R099" n="0037a07"/>此亦是就心爲門。若大品中明覺意者。但是覺於此
<lb ed="X" n="0650a23"/><lb ed="R099" n="0037a08"/>心。故首楞嚴者。修治於心猶如虗空。又自性禪者。卽
<lb ed="X" n="0650a24"/><lb ed="R099" n="0037a09"/>是自性淸淨心。能觀心性名爲上定。當知皆是約心
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0650b" n="0650b"/>
<lb ed="X" n="0650b01"/><lb ed="R099" n="0037a10"/>爲門。心門或但止其心而無觀慧者。此發禪時多與
<lb ed="X" n="0650b02"/><lb ed="R099" n="0037a11"/>四禪相濫。墮世間禪中。佛在世時。有比丘修此止心。
<lb ed="X" n="0650b03"/><lb ed="R099" n="0037a12"/>若發未到地時。不見身心床鋪。謂無人法。言得假實
<lb ed="X" n="0650b04"/><lb ed="R099" n="0037a13"/>二空。次發初禪。謂是初果。發四禪。謂是無學。起增上
<lb ed="X" n="0650b05"/><lb ed="R099" n="0037a14"/>慢。臨終見生處起謗。便墮地獄。故眞止心與四禪相
<lb ed="X" n="0650b06"/><lb ed="R099" n="0037a15"/>濫也。今欲止心修空時。當識知空法從緣而生。空法
<lb ed="X" n="0650b07"/><lb ed="R099" n="0037a16"/>塵對意根生此空識。乃至非空非不空等法塵對意
<lb ed="X" n="0650b08"/><lb ed="R099" n="0037a17"/>根生意識。此識從緣生。緣生卽空。不受不著。若初禪
<lb ed="X" n="0650b09"/><lb ed="R099" n="0037a18"/>發時止。知是禪是法塵對意而生。衆緣無性。無性故
<lb ed="X" n="0650b10"/><lb ed="R099" n="0037b01"/>空。不染不著。那得墮增上慢中。又有觀心者是覺心。
<lb ed="X" n="0650b11"/><lb ed="R099" n="0037b02"/>覺心者是體妄。了心者是卽事體達。不煩撿覔也。</p>
<lb ed="X" n="0650b12"/><lb ed="R099" n="0037b03"/><p xml:id="pX55p0650b1201">若觀心者於五陰中但觀四陰。撿覔此心爲常爲斷
<lb ed="X" n="0650b13"/><lb ed="R099" n="0037b04"/>爲苦爲樂。觀此四心卽是觀於世諦。發得禪定。通至
<lb ed="X" n="0650b14"/><lb ed="R099" n="0037b05"/>聲聞涅槃。故法華云。若人遭苦厭老病死。爲說涅槃
<lb ed="X" n="0650b15"/><lb ed="R099" n="0037b06"/>盡諸苦際。卽此義也。</p><p xml:id="pX55p0650b1509" cb:place="inline">若覺心者。覺知此心是無明幻。
<lb ed="X" n="0650b16"/><lb ed="R099" n="0037b07"/>出生死。滅斷常欲。知無明是幻不可得。當知從無明
<lb ed="X" n="0650b17"/><lb ed="R099" n="0037b08"/>出諸行。名色取有四心。一切生滅等。皆是幻化。若知
<lb ed="X" n="0650b18"/><lb ed="R099" n="0037b09"/>無明。不起取有。但覺此生滅之心皆從無明幻生勞。
<lb ed="X" n="0650b19"/><lb ed="R099" n="0037b10"/>權檢卽是體妄之義。故經云。若人有福曾供養佛求
<lb ed="X" n="0650b20"/><lb ed="R099" n="0037b11"/>無上道。爲說緣覺。此卽通至支佛涅槃也。了心者卽
<lb ed="X" n="0650b21"/><lb ed="R099" n="0037b12"/>是了不卽理。生死卽涅槃。不復可滅。本自有之。思益
<lb ed="X" n="0650b22"/><lb ed="R099" n="0037b13"/>云。生死卽涅槃。無退沒生故。無明卽是明。不離無明
<lb ed="X" n="0650b23"/><lb ed="R099" n="0037b14"/>別有明。何用撿心體妄然後爲是。故云。若有佛子修
<lb ed="X" n="0650b24"/><lb ed="R099" n="0037b15"/>種種行。志求淨道。此卽通至菩薩道一往心門。是出
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0650c" n="0650c"/>
<lb ed="X" n="0650c01"/><lb ed="R099" n="0037b16"/>世上上通。論色亦爾。或覺諸心入於非心。是入空等
<lb ed="X" n="0650c02"/><lb ed="R099" n="0037b17"/>三門。是三觀意。問。上明直就心修止。發法墮增上慢。
<lb ed="X" n="0650c03"/><lb ed="R099" n="0037b18"/>今直修空時。證亦應爾。答。直止是盲故。證不識僞。修
<lb ed="X" n="0650c04"/><lb ed="R099" n="0038a01"/>空是觀慧。發則知邪正。邪正不濫。故云修定多受福
<lb ed="X" n="0650c05"/><lb ed="R099" n="0038a02"/>悟道難。修慧少果報而疾成道。卽此義也。問。欲界定
<lb ed="X" n="0650c06"/><lb ed="R099" n="0038a03"/>斷欲界惑耶。答。就禪論斷伏者。欲界定伏五盖。名伏
<lb ed="X" n="0650c07"/><lb ed="R099" n="0038a04"/>欲界事鄣惑。得未到地。斷事相惑。伏於得繩。名伏性
<lb ed="X" n="0650c08"/><lb ed="R099" n="0038a05"/>惑。得初禪。斷性惑。是斷繫地得繩也。下去例上爾。問。
<lb ed="X" n="0650c09"/><lb ed="R099" n="0038a06"/>未到斷相伏性。應名欲界定。答。本伏相<anchor xml:id="nkr_note_add_0650c0901" n="0650c0901"/><anchor xml:id="beg0650c0901" n="0650c0901"/>已<anchor xml:id="end0650c0901"/>受欲界名。
<lb ed="X" n="0650c10"/><lb ed="R099" n="0038a07"/>此更從勝耳。成論猶是欲界定也。</p><p xml:id="pX55p0650c1014" cb:place="inline">釋辨詮次者。夫禪
<lb ed="X" n="0650c11"/><lb ed="R099" n="0038a08"/>本是門戶。詮次淺深階級。決應分明不使謬濫。今三
<lb ed="X" n="0650c12"/><lb ed="R099" n="0038a09"/>種次第。先從戒起。以戒淨故。能生於禪故。若論於戒
<lb ed="X" n="0650c13"/><lb ed="R099" n="0038a10"/>者。戒是防持。防持如有人。人卽攬五陰界入之法以
<lb ed="X" n="0650c14"/><lb ed="R099" n="0038a11"/>成假人。應須先辨陰入界之法。以顯行人人法之相
<lb ed="X" n="0650c15"/><lb ed="R099" n="0038a12"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0650c16"/><lb ed="R099" n="0038a13"/><p xml:id="pX55p0650c1601">次明持戒如有所防。所防者只是十六知見。見愛三
<lb ed="X" n="0650c17"/><lb ed="R099" n="0038a14"/>毒五蓋十使等諸惡爲戒所防。次辨能防法者。卽是
<lb ed="X" n="0650c18"/><lb ed="R099" n="0038a15"/>戒也。卽是十善三歸五戒等法也。因此戒故。次發四
<lb ed="X" n="0650c19"/><lb ed="R099" n="0038a16"/>禪十二門禪十六特勝出世上上等禪。一一次第皆
<lb ed="X" n="0650c20"/><lb ed="R099" n="0038a17"/>有所以。具如法界次第量略門所辨。載在彼文。今不
<lb ed="X" n="0650c21"/><lb ed="R099" n="0038a18"/>具說。所以根本禪爲首。次至出世諸禪者。此直約小
<lb ed="X" n="0650c22"/><lb ed="R099" n="0038b01"/>乘漸機論。次仍明大機。次者。此約從漸至頓根機爲
<lb ed="X" n="0650c23"/><lb ed="R099" n="0038b02"/>次也。若直頓者。但約自性禪爲首。終至離見淸淨淨
<lb ed="X" n="0650c24"/><lb ed="R099" n="0038b03"/>禪。問。此漸漸頓頓與大品明次第行學道。云何同異。
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0651a" n="0651a"/>
<lb ed="X" n="0651a01"/><lb ed="R099" n="0038b04"/>答。或有解云。行學道是一法異名。更非餘法物。今欲
<lb ed="X" n="0651a02"/><lb ed="R099" n="0038b05"/>分異者。次第行是事相。未論觀慧。名之爲行。此卽是
<lb ed="X" n="0651a03"/><lb ed="R099" n="0038b06"/>世間禪次第行也。次第學者。論有觀慧。故修無常。時
<lb ed="X" n="0651a04"/><lb ed="R099" n="0038b07"/>有學人無學人俱學無相眞理。故名次第。學此卽是
<lb ed="X" n="0651a05"/><lb ed="R099" n="0038b08"/>出世間禪。名次第學也。次第道者。道名能通。究竟之
<lb ed="X" n="0651a06"/><lb ed="R099" n="0038b09"/>通通至大菩提果。亦能兼通前學至菩提果。卽是出
<lb ed="X" n="0651a07"/><lb ed="R099" n="0038b10"/>行世間上上禪。名次第道也。復次只就一種禪中卽
<lb ed="X" n="0651a08"/><lb ed="R099" n="0038b11"/>明三次。若根本禪中無觀慧時名爲行。有觀慧名爲
<lb ed="X" n="0651a09"/><lb ed="R099" n="0038b12"/>學。發無漏名爲道。又初調息時名爲行。欲界未到等
<lb ed="X" n="0651a10"/><lb ed="R099" n="0038b13"/>名爲學。非想名爲道。若就出世禪中明三次者。五方
<lb ed="X" n="0651a11"/><lb ed="R099" n="0038b14"/>便中非學非無學位時。修諸背捨行行之法。名爲次
<lb ed="X" n="0651a12"/><lb ed="R099" n="0038b15"/>第行。四諦十六行慧行。苦忍眞明發。至那含位。名爲
<lb ed="X" n="0651a13"/><lb ed="R099" n="0038b16"/>學。止羅漢盡智無生智。名爲次第道。若約通敎。八人
<lb ed="X" n="0651a14"/><lb ed="R099" n="0038b17"/>乾慧等名爲行。見地去名爲學。六地去名爲道。別敎
<lb ed="X" n="0651a15"/><lb ed="R099" n="0038b18"/>三十心名爲行。登地名學。妙覺爲道。圓敎十信爲行。
<lb ed="X" n="0651a16"/><lb ed="R099" n="0039a01"/>十住爲學。十地爲道。又十信爲相似三次。十住是分
<lb ed="X" n="0651a17"/><lb ed="R099" n="0039a02"/>證三次。妙覺是究竟三次。初亦三次。後亦三次<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0651a18"/><lb ed="R099" n="0039a03"/><p xml:id="pX55p0651a1801">釋心法章。問。九想背捨等是事法。何得名無漏法。答。
<lb ed="X" n="0651a19"/><lb ed="R099" n="0039a04"/>雖是行。行行事法能發於理。當此觀時。厭背心強。決
<lb ed="X" n="0651a20"/><lb ed="R099" n="0039a05"/>捨有漏。能發無漏。故名無漏法。問。自有人脩四禪。四
<lb ed="X" n="0651a21"/><lb ed="R099" n="0039a06"/>禪不發。仍修九想不淨等。四禪得發。此是發有漏。應
<lb ed="X" n="0651a22"/><lb ed="R099" n="0039a07"/>名有漏法。答。當體是二法能發無漏。又兼發有漏。不
<lb ed="X" n="0651a23"/><lb ed="R099" n="0039a08"/>應從發下爲名。又問。若爾修欲界定證電光時。發無
<lb ed="X" n="0651a24"/><lb ed="R099" n="0039a09"/>漏。亦應呼爲無漏法。答。此是利根宿習強。能於欲界
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0651b" n="0651b"/>
<lb ed="X" n="0651b01"/><lb ed="R099" n="0039a10"/>定發無漏。欲界定體是有漏也。例如不斷善根人者。
<lb ed="X" n="0651b02"/><lb ed="R099" n="0039a11"/>此欲引例明亦有漏亦無漏義也。如四念處有信等
<lb ed="X" n="0651b03"/><lb ed="R099" n="0039a12"/>五法。而退爲闡提。名斷善根位。頂法亦具信等。而猶
<lb ed="X" n="0651b04"/><lb ed="R099" n="0039a13"/>退爲五逆四重。只不退爲闡提。故名不斷善根。至忍
<lb ed="X" n="0651b05"/><lb ed="R099" n="0039a14"/>法位。信等成根。此決不退爲逆重。一向昇入無漏。只
<lb ed="X" n="0651b06"/><lb ed="R099" n="0039a15"/>頂法中有退義。故名亦有漏。又自善根名亦無漏。故
<lb ed="X" n="0651b07"/><lb ed="R099" n="0039a16"/>引此爲例也。乃至苦忍眞明發名無漏。思惑未斷名
<lb ed="X" n="0651b08"/><lb ed="R099" n="0039a17"/>爲有漏。又斷五下分故名無漏。餘五上分故名有漏。
<lb ed="X" n="0651b09"/><lb ed="R099" n="0039a18"/>至羅漢得盡智名無漏。未得無生名有漏。得無生方
<lb ed="X" n="0651b10"/><lb ed="R099" n="0039b01"/>名無漏也。問。經稱中道爲無漏。此中呼爲非有漏非
<lb ed="X" n="0651b11"/><lb ed="R099" n="0039b02"/>無漏耶。答。此開張四句。使敎語方圓。是故兩非。經中
<lb ed="X" n="0651b12"/><lb ed="R099" n="0039b03"/>句結但稱無漏。如二乘對生死爲無漏。實具別惑。勝
<lb ed="X" n="0651b13"/><lb ed="R099" n="0039b04"/>鬘云。有爲有漏是聲聞僧。大經稱爲聲聞是福德莊
<lb ed="X" n="0651b14"/><lb ed="R099" n="0039b05"/>嚴。故知是有漏。若遠離通別。惑盡離有離。無名眞無
<lb ed="X" n="0651b15"/><lb ed="R099" n="0039b06"/>漏。從束從開各有其意<note place="inline">云云</note>。乃至非我非無我。世出
<lb ed="X" n="0651b16"/><lb ed="R099" n="0039b07"/>世非世非出世等。皆例有開束<note place="inline">云云</note>。世俗漏眞諦無
<lb ed="X" n="0651b17"/><lb ed="R099" n="0039b08"/>漏。兩緣是亦漏無漏。中道是兩非。開卽三諦。束卽二
<lb ed="X" n="0651b18"/><lb ed="R099" n="0039b09"/>諦也。問。圓敎初心名爲非有漏非無漏。二乘初心何
<lb ed="X" n="0651b19"/><lb ed="R099" n="0039b10"/>意不名無漏。答。圓敎初心二邊俱斷。二乘初心與思
<lb ed="X" n="0651b20"/><lb ed="R099" n="0039b11"/>合。故不爲例。四句判戒者。十善是舊戒。但防三途。報
<lb ed="X" n="0651b21"/><lb ed="R099" n="0039b12"/>若人天有漏中。三歸五戒亦未有厭背世間。防止出
<lb ed="X" n="0651b22"/><lb ed="R099" n="0039b13"/>世之過。此皆名有漏戒。八齋戒･沙彌戒。此中防止不
<lb ed="X" n="0651b23"/><lb ed="R099" n="0039b14"/>執生像<g ref="#CB00941">𭊴</g>香非時食等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0651b2301" n="0651b2301"/><anchor xml:id="beg0651b2301" n="0651b2301"/>已<anchor xml:id="end0651b2301"/>有防止身口。厭背而未決
<lb ed="X" n="0651b24"/><lb ed="R099" n="0039b15"/>定。斷奠世間諸惡。卽是亦有漏亦無漏。戒二百五十。
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0651c" n="0651c"/>
<lb ed="X" n="0651c01"/><lb ed="R099" n="0039b16"/>爲出世故。是無漏戒。十重四十八輕不爲化城。亦不
<lb ed="X" n="0651c02"/><lb ed="R099" n="0039b17"/>爲人天果報故。兩非之戒也。所以開此四句者。敎門
<lb ed="X" n="0651c03"/><lb ed="R099" n="0039b18"/>化物。多約此四句廣辨諸法。卽是今師所明四門入
<lb ed="X" n="0651c04"/><lb ed="R099" n="0040a01"/>道之意。一一敎中皆約四門。四門卽是四悉檀。赴緣
<lb ed="X" n="0651c05"/><lb ed="R099" n="0040a02"/>不同。會理無異。若三藏中明四悉。但約二諦。別圓約
<lb ed="X" n="0651c06"/><lb ed="R099" n="0040a03"/>三諦<note place="inline">云云</note>。三藏中約禪爲四悉者。十二門禪是樂欲。
<lb ed="X" n="0651c07"/><lb ed="R099" n="0040a04"/>特勝通明是爲人。九想八背等是世法。如以屑出屑
<lb ed="X" n="0651c08"/><lb ed="R099" n="0040a05"/>屑出成無。卽是漏對治。故大經云。假想觀者。亦實亦
<lb ed="X" n="0651c09"/><lb ed="R099" n="0040a06"/>虗。實卽無漏。虗卽有漏。此三是俗諦。發眞名第一義
<lb ed="X" n="0651c10"/><lb ed="R099" n="0040a07"/>悉檀也。六度菩薩四悉義同。但以發心作佛爲異耳。
<lb ed="X" n="0651c11"/><lb ed="R099" n="0040a08"/>通敎二乘亦不異菩薩。則眞諦有含中接別之意。此
<lb ed="X" n="0651c12"/><lb ed="R099" n="0040a09"/>眞義含於中而作眞名。還就此辨四悉也。別敎以眞
<lb ed="X" n="0651c13"/><lb ed="R099" n="0040a10"/>俗合爲俗。卽是樂欲樂說。此兩卽爲人。偏以無治有
<lb ed="X" n="0651c14"/><lb ed="R099" n="0040a11"/>卽對治。悟中卽第一義。圓敎者如論偈說一切實等
<lb ed="X" n="0651c15"/><lb ed="R099" n="0040a12"/>四句皆實。佛於此四廣說第一義悉檀。若然者。通論
<lb ed="X" n="0651c16"/><lb ed="R099" n="0040a13"/>凡天四見三通別圓等四門。卽是圓敎四悉檀也。何
<lb ed="X" n="0651c17"/><lb ed="R099" n="0040a14"/>以故。生死卽是涅槃。卽五色是空。空是第一義。尙卽
<lb ed="X" n="0651c18"/><lb ed="R099" n="0040a15"/>生死是第一義悉檀。何意不卽。生死是三悉檀。生死
<lb ed="X" n="0651c19"/><lb ed="R099" n="0040a16"/>尙是四悉檀。二乘別敎菩薩等四門何意不卽是。具
<lb ed="X" n="0651c20"/><lb ed="R099" n="0040a17"/>明如此等法卽是不思議俗。名世界悉檀。以如是等
<lb ed="X" n="0651c21"/><lb ed="R099" n="0040a18"/>逗物便宜是爲人。治惡是對治。見眞中是第一義也。
<lb ed="X" n="0651c22"/><lb ed="R099" n="0040b01"/>問。有漏心生死沈沒。今修無漏法而昇益可得無漏
<lb ed="X" n="0651c23"/><lb ed="R099" n="0040b02"/>心。是涅槃升出而修有漏法應損失耶。答。無漏治有
<lb ed="X" n="0651c24"/><lb ed="R099" n="0040b03"/>漏。是故以有漏心修無漏法能致出離之益。有漏是
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0652a" n="0652a"/>
<lb ed="X" n="0652a01"/><lb ed="R099" n="0040b04"/>福德。譬如膏薪。無漏是智慧。譬如猛火。以無漏修有
<lb ed="X" n="0652a02"/><lb ed="R099" n="0040b05"/>漏。轉令無漏明。故不爲損。問。無漏修無漏復云何。答。
<lb ed="X" n="0652a03"/><lb ed="R099" n="0040b06"/>無漏有兩種行行。慧行修行行。亦得稱無漏修無漏。
<lb ed="X" n="0652a04"/><lb ed="R099" n="0040b07"/>又云以復觀前。觀練前觀亦稱修無漏也。非有漏非
<lb ed="X" n="0652a05"/><lb ed="R099" n="0040b08"/>無漏亦例然。問。二乘有出入觀可得無漏相。修復有
<lb ed="X" n="0652a06"/><lb ed="R099" n="0040b09"/>事理。於義爲便。中道不出觀。非事非理。云何爲例。答。
<lb ed="X" n="0652a07"/><lb ed="R099" n="0040b10"/>大乘有恒沙佛法。不思議俗諦何無事耶。又經不如
<lb ed="X" n="0652a08"/><lb ed="R099" n="0040b11"/>二乘出入亦有寂而常照照而常寂。善出入住百千
<lb ed="X" n="0652a09"/><lb ed="R099" n="0040b12"/>三昧之出入。緣修用顯理眞。修理照用。此皆其義。何
<lb ed="X" n="0652a10"/><lb ed="R099" n="0040b13"/>得不例耶。問。他執生爲性。龍樹以四句破之。今復云
<lb ed="X" n="0652a11"/><lb ed="R099" n="0040b14"/>有生無生等。當知復爲龍樹破耶。答。他明生定名生
<lb ed="X" n="0652a12"/><lb ed="R099" n="0040b15"/>性。或可以他生破自生而立他性。故須破之。今龍樹
<lb ed="X" n="0652a13"/><lb ed="R099" n="0040b16"/>破四有性。立無四句。可有所破。旣無四句。復何所破。
<lb ed="X" n="0652a14"/><lb ed="R099" n="0040b17"/>問。破他有四句。不立無四句。豈不墮斷。答。雖四性。不
<lb ed="X" n="0652a15"/><lb ed="R099" n="0040b18"/>妨假說。四句文文字字旣漸。漸則無性。不墮於常。假
<lb ed="X" n="0652a16"/><lb ed="R099" n="0041a01"/>有四句。不墮於斷。大經云。言無不同兔角。言有不如
<lb ed="X" n="0652a17"/><lb ed="R099" n="0041a02"/>塊然。問。何意立假四句。答。爲四悉檀因緣故。問。若爾。
<lb ed="X" n="0652a18"/><lb ed="R099" n="0041a03"/>旣爲前緣。復墮爲他性。答。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0652a1801" n="0652a1801"/><anchor xml:id="beg0652a1801" n="0652a1801"/>已<anchor xml:id="end0652a1801"/>四句撿自他不得。於
<lb ed="X" n="0652a19"/><lb ed="R099" n="0041a04"/>他無猗無著。譬如幻師爲他幻作色像耳。此約無執
<lb ed="X" n="0652a20"/><lb ed="R099" n="0041a05"/>爲他無咎。只以如幻故不墮斷。幻非實故不墮常<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0652a21"/><lb ed="R099" n="0041a06"/>云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0652a22"/><lb ed="R099" n="0041a07"/><p xml:id="pX55p0652a2201">釋第二卷</p>
<lb ed="X" n="0652a23"/><lb ed="R099" n="0041a08"/><p xml:id="pX55p0652a2301">上第一卷所辨名之爲解目。自此去所明名之爲行
<lb ed="X" n="0652a24"/><lb ed="R099" n="0041a09"/>足。故言方便也。初禪初品定難發。譬如度國大須功
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0652b" n="0652b"/>
<lb ed="X" n="0652b01"/><lb ed="R099" n="0041a10"/>力。多用方便乃可得勉。欲色難過亦復如是。是故發
<lb ed="X" n="0652b02"/><lb ed="R099" n="0041a11"/>菩提心。內信堅固。外善覺識。所以名爲內外方便悉
<lb ed="X" n="0652b03"/><lb ed="R099" n="0041a12"/>在初禪之前。若得初禪時亦得作方便。厭下攀上。二
<lb ed="X" n="0652b04"/><lb ed="R099" n="0041a13"/>禪卽發。例如五方便停心･總別念處種種方便。乃發
<lb ed="X" n="0652b05"/><lb ed="R099" n="0041a14"/>苦忍。若得須陀洹。任運七生。尋加功。有三二一生成
<lb ed="X" n="0652b06"/><lb ed="R099" n="0041a15"/>辨四果。故知前難而後易也。大乘亦爾。於十住･十信
<lb ed="X" n="0652b07"/><lb ed="R099" n="0041a16"/>中種種苦到。無量懃苦。乃得六根淸淨發菩提心似
<lb ed="X" n="0652b08"/><lb ed="R099" n="0041a17"/>解之位。若入十住眞明成就。任運流入薩婆若海。以
<lb ed="X" n="0652b09"/><lb ed="R099" n="0041a18"/>是義故。須委分別顯示眞僞。令用心善巧。使與禪相
<lb ed="X" n="0652b10"/><lb ed="R099" n="0041b01"/>應。故名內外方便也。外方便有五重。四出釋論。唯調
<lb ed="X" n="0652b11"/><lb ed="R099" n="0041b02"/>五事是法師採經意以爲調適定慧法。故立五方便
<lb ed="X" n="0652b12"/><lb ed="R099" n="0041b03"/>也。就初具五緣。此名乃出論。論師不具列之。四緣雖
<lb ed="X" n="0652b13"/><lb ed="R099" n="0041b04"/>具足。開導由良師。此乃總名。今更將禪經分別釋此
<lb ed="X" n="0652b14"/><lb ed="R099" n="0041b05"/>五緣名字也。生起外五方便<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0652b15"/><lb ed="R099" n="0041b06"/><p xml:id="pX55p0652b1501">釋第一方便。文爲三。初明持戒。二辨持犯。三明懺悔。
<lb ed="X" n="0652b16"/><lb ed="R099" n="0041b07"/>初釋戒相者。若佛在世深識機緣。知證戒相。金口記
<lb ed="X" n="0652b17"/><lb ed="R099" n="0041b08"/>莂。有十種不同。佛旣去世。故無此緣。設令有者。無人
<lb ed="X" n="0652b18"/><lb ed="R099" n="0041b09"/>證莂。不可以此九法定尊卑位次序。唯取現前十衆
<lb ed="X" n="0652b19"/><lb ed="R099" n="0041b10"/>作法成就以判得戒。餘九不同<note place="inline">云云</note>。十利者。從攝衆
<lb ed="X" n="0652b20"/><lb ed="R099" n="0041b11"/>生･<anchor xml:id="nkr_note_add_0652b2001" n="0652b2001"/><anchor xml:id="beg0652b2001" n="0652b2001"/>已<anchor xml:id="end0652b2001"/>信令增長。卽是念處<g ref="#CB00193">𤏙</g>頂等位。從斷今世漏是
<lb ed="X" n="0652b21"/><lb ed="R099" n="0041b12"/>苦忍發見道位。斷後世惡是思惟道斯陀含･那含位。
<lb ed="X" n="0652b22"/><lb ed="R099" n="0041b13"/>梵行久住是無學道位也。防於外非名護。制於內妄
<lb ed="X" n="0652b23"/><lb ed="R099" n="0041b14"/>念名受持。乖本心名違犯。毀無作名觸犯。如薩婆多
<lb ed="X" n="0652b24"/><lb ed="R099" n="0041b15"/>明持犯相者。若能持戒。約本大千國土。有識無識。諸
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0652c" n="0652c"/>
<lb ed="X" n="0652c01"/><lb ed="R099" n="0041b16"/>境上皆起無作善。若於一女境初犯者。名破無作善
<lb ed="X" n="0652c02"/><lb ed="R099" n="0041b17"/>戒。第二更犯不名破無作。無作<anchor xml:id="nkr_note_add_0652c0201" n="0652c0201"/><anchor xml:id="beg0652c0201" n="0652c0201"/>已<anchor xml:id="end0652c0201"/>破故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0652c0202" n="0652c0202"/><anchor xml:id="beg0652c0202" n="0652c0202"/>但<anchor xml:id="end0652c0202"/>得作罪。於
<lb ed="X" n="0652c03"/><lb ed="R099" n="0041b18"/>一女獲罪。餘境猶有無作戒。持戒者卽是五枝諸戒
<lb ed="X" n="0652c04"/><lb ed="R099" n="0042a01"/>具足也。智所讚者。此明菩薩爲衆生持戒。爲佛稱美
<lb ed="X" n="0652c05"/><lb ed="R099" n="0042a02"/>也。隨道定者。別約道定上發得無作善名爲戒。犯戒
<lb ed="X" n="0652c06"/><lb ed="R099" n="0042a03"/>者。約愛見兩羅刹乞戒浮囊。約愛心纏著五欲。初以
<lb ed="X" n="0652c07"/><lb ed="R099" n="0042a04"/>微塵許輸羅刹。次以手許。乃至全乞。謂入涅槃。此以
<lb ed="X" n="0652c08"/><lb ed="R099" n="0042a05"/>恣情怏意爲安。稱此爲涅槃。實是生死。爲愛所噉。若
<lb ed="X" n="0652c09"/><lb ed="R099" n="0042a06"/>約見心者。隨取一見言是事實。爲涅槃。此人不識。見
<lb ed="X" n="0652c10"/><lb ed="R099" n="0042a07"/>心中苦。習於恚處生恚。愛處生愛。稱美則恚。毀謗則
<lb ed="X" n="0652c11"/><lb ed="R099" n="0042a08"/>憂。是我非他則慢。實非道爲道。此則非因見因。名爲
<lb ed="X" n="0652c12"/><lb ed="R099" n="0042a09"/>因盜。卽是戒取。實非涅槃而言涅槃。涅槃是果。非果
<lb ed="X" n="0652c13"/><lb ed="R099" n="0042a10"/>果見。名爲果盜。卽是見取。邪僻不當卽是邪見。如是
<lb ed="X" n="0652c14"/><lb ed="R099" n="0042a11"/>身邊穢汚。五陰卽是苦集。苦集故無道。無道故無滅。
<lb ed="X" n="0652c15"/><lb ed="R099" n="0042a12"/>爲此見惑所欺。全失浮囊。皆當墮三惡道。凡人犯戒。
<lb ed="X" n="0652c16"/><lb ed="R099" n="0042a13"/>出二條廣解<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0652c17"/><lb ed="R099" n="0042a14"/><p xml:id="pX55p0652c1701">明懺悔爲三。一明懺法。二明罪滅階級。三明復不復。
<lb ed="X" n="0652c18"/><lb ed="R099" n="0042a15"/>今先明懺法。又爲二。一通明懺。二別明懺。通明懺者。
<lb ed="X" n="0652c19"/><lb ed="R099" n="0042a16"/>凡夫罪從心生。還從心滅。若心顚倒。遠離實道。恣身
<lb ed="X" n="0652c20"/><lb ed="R099" n="0042a17"/>口意。自<g ref="#CB03082">㦜</g><g ref="#CB03082">㦜</g>他。自受苦亦令他苦。出生入死常而與
<lb ed="X" n="0652c21"/><lb ed="R099" n="0042a18"/>苦俱。若欲懺悔者。因時可救。果無如何。今明罪從心
<lb ed="X" n="0652c22"/><lb ed="R099" n="0042b01"/>生爲十種。一內心顚倒起諸煩惱。二爲邪師惡友所
<lb ed="X" n="0652c23"/><lb ed="R099" n="0042b02"/>誤。三因此破於善法善事。四縱身口意造諸惡業。五
<lb ed="X" n="0652c24"/><lb ed="R099" n="0042b03"/>念諸惡事。六常起惡念。七不知發露改悔。八不畏惡
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0653a" n="0653a"/>
<lb ed="X" n="0653a01"/><lb ed="R099" n="0042b04"/>道。九不生慙愧心。十不受善言不信罪福因果。以無
<lb ed="X" n="0653a02"/><lb ed="R099" n="0042b05"/>信故能斷善根。趣向一闡提道。不能信用善法之言。
<lb ed="X" n="0653a03"/><lb ed="R099" n="0042b06"/>譬如無瘡毒不得入。則爲底下極惡之人。罪從心生
<lb ed="X" n="0653a04"/><lb ed="R099" n="0042b07"/>其義如是。今明懺悔。翻破此罪。還從心滅。亦爲十意。
<lb ed="X" n="0653a05"/><lb ed="R099" n="0042b08"/>一深信因果。二心生慙愧。三怖畏惡道。四發露悔懺。
<lb ed="X" n="0653a06"/><lb ed="R099" n="0042b09"/>五斷相續心。六發菩提心。七修功補過。八護持佛法。
<lb ed="X" n="0653a07"/><lb ed="R099" n="0042b10"/>九念十方佛。十觀罪性空。信因果者。信造罪之因。是
<lb ed="X" n="0653a08"/><lb ed="R099" n="0042b11"/>三途業還得三惡果報。信愛見兩羅刹是苦習法。隨
<lb ed="X" n="0653a09"/><lb ed="R099" n="0042b12"/>是法故當得極惡苦果。乃至信四種四諦之因。四種
<lb ed="X" n="0653a10"/><lb ed="R099" n="0042b13"/>四聖之果。是名深信。若不如此非深信也。</p><p xml:id="pX55p0653a1017" cb:place="inline">第二慙愧
<lb ed="X" n="0653a11"/><lb ed="R099" n="0042b14"/>者。今我出家爲道修涅槃法。乃爲愛見所欺。尙不逆
<lb ed="X" n="0653a12"/><lb ed="R099" n="0042b15"/>善人之流。不令凡僧有卷之數。何況聖衆。慙耻內生。
<lb ed="X" n="0653a13"/><lb ed="R099" n="0042b16"/>是爲白法。能救衆生<note place="inline">云云</note>。第三起重怖畏者。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0653a1301" n="0653a1301"/><anchor xml:id="beg0653a1301" n="0653a1301"/>已<anchor xml:id="end0653a1301"/>造
<lb ed="X" n="0653a14"/><lb ed="R099" n="0042b17"/>如此惡因。必招惡果。無常必有。溘至不奢。華罪未除
<lb ed="X" n="0653a15"/><lb ed="R099" n="0042b18"/>苦事將及。心不慙樂。常懷怖畏。如二女人破甁懊惱
<lb ed="X" n="0653a16"/><lb ed="R099" n="0043a01"/><note place="inline">云云</note>。第四須發露者。譬如種樹。擁埋之則茂。露之則枯。
<lb ed="X" n="0653a17"/><lb ed="R099" n="0043a02"/>若發露罪。罪稍銷除。故言發露心得安隱。雖復內懷
<lb ed="X" n="0653a18"/><lb ed="R099" n="0043a03"/>慚怖。外不發露。則猶護惜。不名眞悔。能不隱諱。是知慙
<lb ed="X" n="0653a19"/><lb ed="R099" n="0043a04"/>耻。第五斷相續心者。雖復前來慙露。如畵水還合。遇
<lb ed="X" n="0653a20"/><lb ed="R099" n="0043a05"/>緣復起。應須斷相續心。如吐在地不可更食。第六發
<lb ed="X" n="0653a21"/><lb ed="R099" n="0043a06"/>大誓願菩提心。慈悲怜愍一切衆生。起四誓願。衆生不
<lb ed="X" n="0653a22"/><lb ed="R099" n="0043a07"/>覺不悟。爲此而起大悲。如前四種發菩提心<note place="inline">云云</note>。若
<lb ed="X" n="0653a23"/><lb ed="R099" n="0043a08"/>發此心。是卽出家。是卽具禁戒。第七修功補過。以昔
<lb ed="X" n="0653a24"/><lb ed="R099" n="0043a09"/>身口意起過。今亦身口意爲功。昔晝夜造罪。今昏曉
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0653b" n="0653b"/>
<lb ed="X" n="0653b01"/><lb ed="R099" n="0043a10"/>修福。昔身受細觸。今身受苦受。昔口爲過。今口誦經
<lb ed="X" n="0653b02"/><lb ed="R099" n="0043a11"/>呪。昔意思惡覺。今意念實相乃至六度等善法<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0653b03"/><lb ed="R099" n="0043a12"/><p xml:id="pX55p0653b0301">第八護法者。勝鬘云。一切功德無邊護法。譬如護國
<lb ed="X" n="0653b04"/><lb ed="R099" n="0043a13"/>其功甚大。雖有重罪自得重賞。何<g ref="#CB17097">況</g>不厚。今護惜三
<lb ed="X" n="0653b05"/><lb ed="R099" n="0043a14"/>寶亦復如是。福量無邊尙得成聖。<g ref="#CB17097">況</g>罪不滅。</p><p xml:id="pX55p0653b0518" cb:place="inline">第九常
<lb ed="X" n="0653b06"/><lb ed="R099" n="0043a15"/>念佛。佛是無上大智慧聚。無量神力冥加罪滅。譬如
<lb ed="X" n="0653b07"/><lb ed="R099" n="0043a16"/>日出水雪自融。亦如醜人在端正人邊自耻自愧<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0653b08"/><lb ed="R099" n="0043a17"/>云</note>。第十觀罪性無生者。罪從心生。心有故罪有。今觀
<lb ed="X" n="0653b09"/><lb ed="R099" n="0043a18"/>心空。心空故罪空。從前心起十罪。初從煩惱而起至
<lb ed="X" n="0653b10"/><lb ed="R099" n="0043b01"/>一闡提。今論懺悔。從信心而起翻破不信。生重慙愧
<lb ed="X" n="0653b11"/><lb ed="R099" n="0043b02"/>破無慙愧。止生於怖畏翻破不懼惡道。須發露者翻
<lb ed="X" n="0653b12"/><lb ed="R099" n="0043b03"/>破覆藏。斷相續心翻破恒常惡念。發菩提心翻破念
<lb ed="X" n="0653b13"/><lb ed="R099" n="0043b04"/>諸惡事。修功補過翻破昔縱身口意。爲護持佛法翻
<lb ed="X" n="0653b14"/><lb ed="R099" n="0043b05"/>破破善法善事。念十方佛翻破昔爲耶師惡友所誤。
<lb ed="X" n="0653b15"/><lb ed="R099" n="0043b06"/>觀罪性空翻破昔顚倒煩惱。煩惱旣淨。卽順入正理。
<lb ed="X" n="0653b16"/><lb ed="R099" n="0043b07"/>登聖人位。翻罪罪滅。發眞悟道。是爲懺悔之至要。改
<lb ed="X" n="0653b17"/><lb ed="R099" n="0043b08"/>過之良術<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX55p0653b1707" cb:place="inline">復次。前五法至斷相續心。此懺根本
<lb ed="X" n="0653b18"/><lb ed="R099" n="0043b09"/>前後眷屬兩戒。從護正法念佛補過三法。懺惡覺戒。
<lb ed="X" n="0653b19"/><lb ed="R099" n="0043b10"/>何以故。此三是善覺故。菩提心一法懺迴向三菩提
<lb ed="X" n="0653b20"/><lb ed="R099" n="0043b11"/>戒。觀無生一法懺念淸淨戒。是名十法懺。五支戒卽
<lb ed="X" n="0653b21"/><lb ed="R099" n="0043b12"/>是尸羅。淸淨三昧現前。以根本律儀惡覺戒淨故。世
<lb ed="X" n="0653b22"/><lb ed="R099" n="0043b13"/>間三昧現前。以念淸淨戒淨故。卽是隨道戒淨。但燸
<lb ed="X" n="0653b23"/><lb ed="R099" n="0043b14"/>頂等是相似道戒亦應然。雖是似道非無漏。如賊中
<lb ed="X" n="0653b24"/><lb ed="R099" n="0043b15"/>人歸心降國不名爲賊。念處皆是隨道故。此中戒亦
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0653c" n="0653c"/>
<lb ed="X" n="0653c01"/><lb ed="R099" n="0043b16"/>是隨道。能發得眞。此隨道戒淨卽眞諦三昧現前。迴
<lb ed="X" n="0653c02"/><lb ed="R099" n="0043b17"/>向三菩提戒淨故中道三昧現前。得二十五三昧也。
<lb ed="X" n="0653c03"/><lb ed="R099" n="0043b18"/>故大經明持五支戒意。卽明發流光八色辨初禪之
<lb ed="X" n="0653c04"/><lb ed="R099" n="0044a01"/>相也。及八背捨住堪忍地。以王三昧。卽是五支尸羅
<lb ed="X" n="0653c05"/><lb ed="R099" n="0044a02"/>淸。故三諦三昧現前<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0653c06"/><lb ed="R099" n="0044a03"/><p xml:id="pX55p0653c0601">別明懺悔者。卽是三種懺悔。一作相。二觀相。三無生。
<lb ed="X" n="0653c07"/><lb ed="R099" n="0044a04"/>大小乘通論悉具此三。別論小乘但作相。大乘有兩
<lb ed="X" n="0653c08"/><lb ed="R099" n="0044a05"/>種。作法者。是運身口之善翻於身口之惡。觀相者。深
<lb ed="X" n="0653c09"/><lb ed="R099" n="0044a06"/>識善業相以翻惡業。觀無生者。觀察根本。根本旣淨。
<lb ed="X" n="0653c10"/><lb ed="R099" n="0044a07"/>枝葉條卽淨。此三卽是戒定慧。戒防形非。定除乱念。
<lb ed="X" n="0653c11"/><lb ed="R099" n="0044a08"/>慧悟想虗。故約三種論別懺也。作法懺輕罪。一一方
<lb ed="X" n="0653c12"/><lb ed="R099" n="0044a09"/>法備如律文。但重罪四分不許。如十誦<anchor xml:id="nkr_note_add_0653c1201" n="0653c1201"/><anchor xml:id="beg0653c1201" n="0653c1201"/>但<anchor xml:id="end0653c1201"/>許發露竟
<lb ed="X" n="0653c13"/><lb ed="R099" n="0044a10"/>在沙彌上。大僧下不得預法事證戒等事。名與學法
<lb ed="X" n="0653c14"/><lb ed="R099" n="0044a11"/>也。若如四分前明結淨地。十誦復彈云。結淨地是前
<lb ed="X" n="0653c15"/><lb ed="R099" n="0044a12"/>事。後時<anchor xml:id="nkr_note_add_0653c1501" n="0653c1501"/><anchor xml:id="beg0653c1501" n="0653c1501"/>已<anchor xml:id="end0653c1501"/>度。那得用之。開學不開學。例應如此。又案
<lb ed="X" n="0653c16"/><lb ed="R099" n="0044a13"/>十誦未許羯磨懺重。至初敎經便許羯磨。十誦不許
<lb ed="X" n="0653c17"/><lb ed="R099" n="0044a14"/>在大僧數。初敎經懺麤得在大。故當知不可定執也。</p>
<lb ed="X" n="0653c18"/><lb ed="R099" n="0044a15"/><p xml:id="pX55p0653c1801">觀相懺。如方等所明方法。一一在諸大乘經<note place="inline">云云</note>。觀
<lb ed="X" n="0653c19"/><lb ed="R099" n="0044a16"/>無生懺。文中爲六。一出其法門。二明懺心相。三作觀
<lb ed="X" n="0653c20"/><lb ed="R099" n="0044a17"/>除滅。四弘經證。五衆經同爾。六明罪滅相。此六意在
<lb ed="X" n="0653c21"/><lb ed="R099" n="0044a18"/>文。細尋取之也。明懺心者。罪起由心。不出二種。一事
<lb ed="X" n="0653c22"/><lb ed="R099" n="0044b01"/>二理。迷事起身口諸罪。迷理起一切邪倒。今懺悔翻
<lb ed="X" n="0653c23"/><lb ed="R099" n="0044b02"/>此事理二迷。遠成事理二心。事心雖多。不出大悲覆
<lb ed="X" n="0653c24"/><lb ed="R099" n="0044b03"/>護。緣一切衆生拔苦與樂。拔輕苦翻昔事中輕惱衆
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0654a" n="0654a"/>
<lb ed="X" n="0654a01"/><lb ed="R099" n="0044b04"/>生。拔重苦故翻昔重惱衆生。與輕樂故翻昔奪他輕
<lb ed="X" n="0654a02"/><lb ed="R099" n="0044b05"/>樂。與重樂故翻昔奪他重樂。此是福德大力能排鄣
<lb ed="X" n="0654a03"/><lb ed="R099" n="0044b06"/>道之罪。又理是心之本原。良以不達心性愚闇迷惑。
<lb ed="X" n="0654a04"/><lb ed="R099" n="0044b07"/>今觀此心性如虗空。智慧淸淨如日照闇。此之智慧
<lb ed="X" n="0654a05"/><lb ed="R099" n="0044b08"/>翻於迷理。理亦深淺偏圓二種。慧無有漸頓相翻<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0654a06"/><lb ed="R099" n="0044b09"/>云</note>。修因時福德名行行。慧名慧行。至得果時卽是兩
<lb ed="X" n="0654a07"/><lb ed="R099" n="0044b10"/>種莊嚴<note place="inline">云云</note>。二明修觀。有兩。一約三世。二約現在。三
<lb ed="X" n="0654a08"/><lb ed="R099" n="0044b11"/>世則撿生滅無常刹那不住。卽是半字敎法。若現在
<lb ed="X" n="0654a09"/><lb ed="R099" n="0044b12"/>撿四句無生無滅。是大乘滿字法。卽就此爲三翻一
<lb ed="X" n="0654a10"/><lb ed="R099" n="0044b13"/>因。成相續相待。他呼此三法眞是因緣。因成因緣乃
<lb ed="X" n="0654a11"/><lb ed="R099" n="0044b14"/>至相待因緣。今名此三種皆是解惑。所以者何。三假
<lb ed="X" n="0654a12"/><lb ed="R099" n="0044b15"/>皆是取眞之方便。若因成得悟卽解因緣。若不悟卽
<lb ed="X" n="0654a13"/><lb ed="R099" n="0044b16"/>惑因緣。餘亦如是。因成就外塵內根。合撿相續。但約
<lb ed="X" n="0654a14"/><lb ed="R099" n="0044b17"/>內意根撿相待。不復約別無生。乃是約通無生。別無
<lb ed="X" n="0654a15"/><lb ed="R099" n="0044b18"/>生者。是生法遷後名滅。此是相續所論。今虗空之無。
<lb ed="X" n="0654a16"/><lb ed="R099" n="0045a01"/>生未如是。生<anchor xml:id="nkr_note_add_0654a1601" n="0654a1601"/><anchor xml:id="beg0654a1601" n="0654a1601"/>已<anchor xml:id="end0654a1601"/>爲無。乃是不生不滅之理。滅色論。無
<lb ed="X" n="0654a17"/><lb ed="R099" n="0045a02"/>是事。今不生不滅是理相待。此理無生是相待相論。
<lb ed="X" n="0654a18"/><lb ed="R099" n="0045a03"/>此理何止待於相待。亦通待於上兩。故開善云。因兼
<lb ed="X" n="0654a19"/><lb ed="R099" n="0045a04"/>二假。或亦過之。兩假中迷。未必約相待起惑。若相待
<lb ed="X" n="0654a20"/><lb ed="R099" n="0045a05"/>中迷。卽具兩假。故言過之。具論觀法。備如止觀中辨
<lb ed="X" n="0654a21"/><lb ed="R099" n="0045a06"/><note place="inline">云云</note>。問。性罪與根本罪云何。答曰。無作罪約受戒者
<lb ed="X" n="0654a22"/><lb ed="R099" n="0045a07"/>有。不受者無。不受戒者爲惡。體自是罪。若不放逸。體
<lb ed="X" n="0654a23"/><lb ed="R099" n="0045a08"/>自是福。故名此爲性善。亦名尸羅。尸羅卽性戒也。根
<lb ed="X" n="0654a24"/><lb ed="R099" n="0045a09"/>本是無明。能爲衆罪之本。是故爲異<note place="inline">云云</note>。釋第二方
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0654b" n="0654b"/>
<lb ed="X" n="0654b01"/><lb ed="R099" n="0045a10"/>便中頭陀者。名斗籔福也。蘭若。離放牧聲處。亦名離
<lb ed="X" n="0654b02"/><lb ed="R099" n="0045a11"/>牛鳴處也。理解者。無所味著。如是數福也。問。六度中
<lb ed="X" n="0654b03"/><lb ed="R099" n="0045a12"/>何意尸羅淸淨禪定現前。何不檀忍等淸淨爲緣。答。
<lb ed="X" n="0654b04"/><lb ed="R099" n="0045a13"/>此有兩義。一別二通。別者。持戒是淨業鄣。業鄣鄣禪。
<lb ed="X" n="0654b05"/><lb ed="R099" n="0045a14"/>故次須淨戒。又云施是依報。施與不施不正鄣禪。犯
<lb ed="X" n="0654b06"/><lb ed="R099" n="0045a15"/>戒是正報上起罪。遮定事深。故須淨尸羅方能發定。
<lb ed="X" n="0654b07"/><lb ed="R099" n="0045a16"/>若嗔心是一。蓋名煩惱鄣亦能鄣禪。貪是蓋。亦鄣禪。
<lb ed="X" n="0654b08"/><lb ed="R099" n="0045a17"/>此皆通論耳。</p>
<lb ed="X" n="0654b09"/><lb ed="R099" n="0045a18"/><p xml:id="pX55p0654b0901">釋第二方便呵五欲者爲五。一標五欲大意。二歷別
<lb ed="X" n="0654b10"/><lb ed="R099" n="0045b01"/>出五欲相。三總呵過罪。四引經證。五結成。從生死不
<lb ed="X" n="0654b11"/><lb ed="R099" n="0045b02"/>絕去至貪身無異呵苦習兩諦。智者觀身觀苦。不貪
<lb ed="X" n="0654b12"/><lb ed="R099" n="0045b03"/>染無著是觀集。是名眞涅槃爲滅諦。如諸佛所說去
<lb ed="X" n="0654b13"/><lb ed="R099" n="0045b04"/>是道諦也。</p>
<lb ed="X" n="0654b14"/><lb ed="R099" n="0045b05"/><p xml:id="pX55p0654b1401">釋第三方便<anchor xml:id="nkr_note_add_0654b1401" n="0654b1401"/><anchor xml:id="beg0654b1401" n="0654b1401"/>棄<anchor xml:id="end0654b1401"/>五蓋者。若是外境五欲。一對五根卽
<lb ed="X" n="0654b15"/><lb ed="R099" n="0045b06"/>謝。現在時節促若是。五蓋追緣二世五塵。時節長。念
<lb ed="X" n="0654b16"/><lb ed="R099" n="0045b07"/>念在心。覆鄣禪定。名之爲蓋也。數人明嗔不至上又
<lb ed="X" n="0654b17"/><lb ed="R099" n="0045b08"/>下界名貪上界名愛。睡眠不至初禪輕通於上上地。
<lb ed="X" n="0654b18"/><lb ed="R099" n="0045b09"/>旣有攀上厭下故。掉悔至上成論。明五蓋皆通至上
<lb ed="X" n="0654b19"/><lb ed="R099" n="0045b10"/>界。大乘明此五蓋束成三毒。三毒迷法界而起。法界
<lb ed="X" n="0654b20"/><lb ed="R099" n="0045b11"/>無邊畔。迷亦無量。當知毒蓋通至極果。極果豁悟法
<lb ed="X" n="0654b21"/><lb ed="R099" n="0045b12"/>界。法身無量故。所得智慧亦無量。得報亦大。應亦無
<lb ed="X" n="0654b22"/><lb ed="R099" n="0045b13"/>限。故大品經云。色無邊故波若無邊。乃至識亦如是。
<lb ed="X" n="0654b23"/><lb ed="R099" n="0045b14"/>大經云。因滅是色獲得常色。色若有邊豈得爲常。當
<lb ed="X" n="0654b24"/><lb ed="R099" n="0045b15"/>知法身大果應用圓滿極在妙覺。不縱不橫具足成
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0654c" n="0654c"/>
<lb ed="X" n="0654c01"/><lb ed="R099" n="0045b16"/>就。豈容舍那坐一華瑞而判爲報。應滿法界。何止一
<lb ed="X" n="0654c02"/><lb ed="R099" n="0045b17"/>釋迦耶。明三身優劣如此者。皆不得意。得意爲言。只
<lb ed="X" n="0654c03"/><lb ed="R099" n="0045b18"/>釋迦卽遮那。故普賢觀云。釋迦牟尼名毗盧遮那。妙
<lb ed="X" n="0654c04"/><lb ed="R099" n="0046a01"/>勝定云。或見釋迦。或見遮那。當知法身遍一切處。豈
<lb ed="X" n="0654c05"/><lb ed="R099" n="0046a02"/>異釋迦別求遮那。遮那旣止三界。釋迦何容乖此。遮
<lb ed="X" n="0654c06"/><lb ed="R099" n="0046a03"/>那旣遍法界。五蓋云何不通三界耶。今言五蓋<g ref="#CB00832">䨱</g>禪
<lb ed="X" n="0654c07"/><lb ed="R099" n="0046a04"/>者。有漏禪･無漏･亦有漏亦無漏･非有漏非無漏。此等
<lb ed="X" n="0654c08"/><lb ed="R099" n="0046a05"/>諸禪皆爲五蓋所覆。其故如止觀也。問。蓋通上地者。
<lb ed="X" n="0654c09"/><lb ed="R099" n="0046a06"/>上地何容更起三疑。答。此三是通始終。自地<anchor xml:id="nkr_note_add_0654c0901" n="0654c0901"/><anchor xml:id="beg0654c0901" n="0654c0901"/>已<anchor xml:id="end0654c0901"/>斷。別
<lb ed="X" n="0654c10"/><lb ed="R099" n="0046a07"/>輕爲上地蓋耳。問。三疑何不蓋上地。答。初心於<anchor xml:id="nkr_note_add_0654c1001" n="0654c1001"/><anchor xml:id="beg0654c1001" n="0654c1001"/>己<anchor xml:id="end0654c1001"/>實
<lb ed="X" n="0654c11"/><lb ed="R099" n="0046a08"/>相於法界於佛等不了故。成疑爲蓋。破此蓋得發禪。
<lb ed="X" n="0654c12"/><lb ed="R099" n="0046a09"/>上地不復疑此。但於上地無量別法未明。故得五蓋。
<lb ed="X" n="0654c13"/><lb ed="R099" n="0046a10"/>又鄣初禪是事疑。上去是理疑<note place="inline">云云</note>。問。爲當却蓋入
<lb ed="X" n="0654c14"/><lb ed="R099" n="0046a11"/>禪。爲斷入禪。答。若依成論。伏性得未到定。斷性得初
<lb ed="X" n="0654c15"/><lb ed="R099" n="0046a12"/>禪。乃至非想亦爾。但出觀時不妨散心中。上地輕惑。
<lb ed="X" n="0654c16"/><lb ed="R099" n="0046a13"/>今將此例羅漢斷三界子縛。無正使。不妨有習氣。却
<lb ed="X" n="0654c17"/><lb ed="R099" n="0046a14"/>五蓋入禪亦應如是。入禪時無蓋。出定還起。起時輕
<lb ed="X" n="0654c18"/><lb ed="R099" n="0046a15"/>微。不同未得定時蓋也。何故爾。散心蓋等是報法。定
<lb ed="X" n="0654c19"/><lb ed="R099" n="0046a16"/>心數亦是報法。心數亦是報法。定中起味貪成鄣蓋。
<lb ed="X" n="0654c20"/><lb ed="R099" n="0046a17"/>散中起貪表成鄣蓋。若直散直定亦不能鄣禪。然出
<lb ed="X" n="0654c21"/><lb ed="R099" n="0046a18"/>禪時具有貪恚法。約四句料簡能鄣不能鄣。一根利
<lb ed="X" n="0654c22"/><lb ed="R099" n="0046b01"/>無遮利有遮。根鈍無遮鈍有遮。有遮者不得定。唯根
<lb ed="X" n="0654c23"/><lb ed="R099" n="0046b02"/>利能得。定有遮故有蓋。今取其遮定故爲鄣。不取相
<lb ed="X" n="0654c24"/><lb ed="R099" n="0046b03"/>對治一品治一品鄣也。斷却之意尋此可知。問。五蓋
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0655a" n="0655a"/>
<lb ed="X" n="0655a01"/><lb ed="R099" n="0046b04"/>何者正鄣。有人言散動是正鄣。掉悔也。或言無知是
<lb ed="X" n="0655a02"/><lb ed="R099" n="0046b05"/>正鄣。睡眠疑。是疑從癡生。或言貪恚是正鄣。此皆偏
<lb ed="X" n="0655a03"/><lb ed="R099" n="0046b06"/>論其鄣。今明五皆正鄣皆偏鄣。故經云。離欲及惡法。
<lb ed="X" n="0655a04"/><lb ed="R099" n="0046b07"/>惡法卽五蓋。何得止一種。是惡而須離耶。故知五種
<lb ed="X" n="0655a05"/><lb ed="R099" n="0046b08"/>皆正也。如身有四氣。氣動發俱能煞人。今逐其傍者。
<lb ed="X" n="0655a06"/><lb ed="R099" n="0046b09"/>或言熱死。或言冷死耳。語法皆正。遍人則傍也。</p>
<lb ed="X" n="0655a07"/><lb ed="R099" n="0046b10"/><p xml:id="pX55p0655a0701">釋第四方便調五事。亦得約因緣偈爲觀行解釋調
<lb ed="X" n="0655a08"/><lb ed="R099" n="0046b11"/>適。身息心三事縱容得所。因是入禪。卽是因緣所生
<lb ed="X" n="0655a09"/><lb ed="R099" n="0046b12"/>法。若三事是有。可論寬急。若三事空寂。何所寬急。是
<lb ed="X" n="0655a10"/><lb ed="R099" n="0046b13"/>名我說卽是空。若三事定有卽是性有。性有不可令
<lb ed="X" n="0655a11"/><lb ed="R099" n="0046b14"/>空。若三事定空是名性空。性空不可令有。今觀三事
<lb ed="X" n="0655a12"/><lb ed="R099" n="0046b15"/>非性有。假說於有。三事非性空。假說於空。假空非空。
<lb ed="X" n="0655a13"/><lb ed="R099" n="0046b16"/>假有非有。如幻如化。幻化<anchor xml:id="nkr_note_add_0655a1301" n="0655a1301"/><anchor xml:id="beg0655a1301" n="0655a1301"/>無<anchor xml:id="end0655a1301"/>實。無實故空。雖空而幻。是
<lb ed="X" n="0655a14"/><lb ed="R099" n="0046b17"/>故言有。如鏡中像。見而不可見。不可見而見。若定執
<lb ed="X" n="0655a15"/><lb ed="R099" n="0046b18"/>有名急。若定執空名寬。今如幻化。不定有則不急。不
<lb ed="X" n="0655a16"/><lb ed="R099" n="0047a01"/>定空則不<anchor xml:id="nkr_note_add_0655a1601" n="0655a1601"/><anchor xml:id="beg0655a1601" n="0655a1601"/>寬<anchor xml:id="end0655a1601"/>。遍入非道而通達佛道。是名亦名爲假
<lb ed="X" n="0655a17"/><lb ed="R099" n="0047a02"/>名亦名中道義者。若觀三事是性空性有。墮有邊觀。
<lb ed="X" n="0655a18"/><lb ed="R099" n="0047a03"/>三事非性空非性有。卽墮無邊。今中道正觀尙不見
<lb ed="X" n="0655a19"/><lb ed="R099" n="0047a04"/>無性之空有。何況定性之空有。不得定性之空有。卽
<lb ed="X" n="0655a20"/><lb ed="R099" n="0047a05"/>是不急。不得無性之空有。卽是不寬。遮此二邊。故名
<lb ed="X" n="0655a21"/><lb ed="R099" n="0047a06"/>爲中道。於一一法中悉能施轉諸法皆入一法。無有
<lb ed="X" n="0655a22"/><lb ed="R099" n="0047a07"/>滯礙。是名中道義也。</p>
<lb ed="X" n="0655a23"/><lb ed="R099" n="0047a08"/><p xml:id="pX55p0655a2301">釋第五方便行五法者。亦約四偈。欲從欲界入初禪。
<lb ed="X" n="0655a24"/><lb ed="R099" n="0047a09"/>卽是因緣生法也。欲從三界入涅槃。卽是我說卽是
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0655b" n="0655b"/>
<lb ed="X" n="0655b01"/><lb ed="R099" n="0047a10"/>空。欲從空出假。卽是亦名爲假名。欲從二觀爲方便
<lb ed="X" n="0655b02"/><lb ed="R099" n="0047a11"/>入中道者。卽是亦名中道義。餘四可知。問。從假入空
<lb ed="X" n="0655b03"/><lb ed="R099" n="0047a12"/>破性。破名以入。今出假亦應出此不。答。菩薩爲物。物
<lb ed="X" n="0655b04"/><lb ed="R099" n="0047a13"/>旣宜此。何故不得耶。復次。此五法者如人乘船。欲精
<lb ed="X" n="0655b05"/><lb ed="R099" n="0047a14"/>進念如篙橧巧。慧如點頭。一心如捉<g ref="#CB16158">栬</g>。經云。直心政
<lb ed="X" n="0655b06"/><lb ed="R099" n="0047a15"/>前後。方便乃得前。又如鳥飛。用眼視。用翅進。用尾正。
<lb ed="X" n="0655b07"/><lb ed="R099" n="0047a16"/>尾正是一心。翅進是精進等。眼視是巧慧<note place="inline">云云</note>。如是
<lb ed="X" n="0655b08"/><lb ed="R099" n="0047a17"/>等二十五法。亦以自行亦以授人。俱得俱失。自行失
<lb ed="X" n="0655b09"/><lb ed="R099" n="0047a18"/>者。雖行此方便拘撿身心。心無法味。不得其意。多有
<lb ed="X" n="0655b10"/><lb ed="R099" n="0047b01"/>退墮。得意者。能以二十五法一一經心。善巧調和方
<lb ed="X" n="0655b11"/><lb ed="R099" n="0047b02"/>便得所。法味日新。次第增進。化他失者。若能深識前
<lb ed="X" n="0655b12"/><lb ed="R099" n="0047b03"/>人種種根緣。若保滯有相。心在證得。此應用禪波羅
<lb ed="X" n="0655b13"/><lb ed="R099" n="0047b04"/>蜜大意章所明中道菩提心相畢竟空寂。幷簡非顯
<lb ed="X" n="0655b14"/><lb ed="R099" n="0047b05"/>是。遣蕩對著。如闇室遇燈。存保自淨。若前人修空懷
<lb ed="X" n="0655b15"/><lb ed="R099" n="0047b06"/>解豁達。平等太過。混無分別。謂此爲是。此應用辨詮
<lb ed="X" n="0655b16"/><lb ed="R099" n="0047b07"/>次章從初世閒出世上上分別顯示。與經論相應。令
<lb ed="X" n="0655b17"/><lb ed="R099" n="0047b08"/>無謬濫。不相負貸。猶如貫華。線應有序。若前人心謂
<lb ed="X" n="0655b18"/><lb ed="R099" n="0047b09"/>禪是一門無所關涉。此應用釋名章。以禪之一名遍
<lb ed="X" n="0655b19"/><lb ed="R099" n="0047b10"/>通諸法。雖復異稱殊辨。終不離禪。故禪大如王。言禪
<lb ed="X" n="0655b20"/><lb ed="R099" n="0047b11"/>皆攝。如派奔趣。朝宗于海。若謂禪但是禪。無所出生。
<lb ed="X" n="0655b21"/><lb ed="R099" n="0047b12"/>此應用辨禪門章明色息心爲行。從此三門出一切
<lb ed="X" n="0655b22"/><lb ed="R099" n="0047b13"/>法。大小兩乘行行慧行三門悉攝。如品物殊類悉依
<lb ed="X" n="0655b23"/><lb ed="R099" n="0047b14"/>地生。如是等種種對治前人。必使稱機。莫令差謬。廣
<lb ed="X" n="0655b24"/><lb ed="R099" n="0047b15"/>引經論。讚美禪度。能如是者。前人必生慕樂。丕夙受
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0655c" n="0655c"/>
<lb ed="X" n="0655c01"/><lb ed="R099" n="0047b16"/>道。則應以二十五方便而敎授之。又觀此人於五蓋
<lb ed="X" n="0655c02"/><lb ed="R099" n="0047b17"/>中何者偏多。若有所偏。善巧方便而爲除却。前人旣
<lb ed="X" n="0655c03"/><lb ed="R099" n="0047b18"/>依敎受學。發諸禪定。定中妨鄣。此應用內方便而覺
<lb ed="X" n="0655c04"/><lb ed="R099" n="0048a01"/>悟之。以外方便去蓋除欲。淨諸遮鄣。故名棄惡。以內
<lb ed="X" n="0655c05"/><lb ed="R099" n="0048a02"/>方便增長善根。是名功德藂林。復次。持戒布施但破
<lb ed="X" n="0655c06"/><lb ed="R099" n="0048a03"/>慳防非。不能兼有所治。若修禪者。廣伏諸惡方便中
<lb ed="X" n="0655c07"/><lb ed="R099" n="0048a04"/>所明處。亦廣如發禪時衆善悉起。善利非一。藂林之
<lb ed="X" n="0655c08"/><lb ed="R099" n="0048a05"/>名義在於此。是名化他之得也。若不如此。是名爲失
<lb ed="X" n="0655c09"/><lb ed="R099" n="0048a06"/>也。料簡內方便。亦得外用。如未得定時。魔事病患起。
<lb ed="X" n="0655c10"/><lb ed="R099" n="0048a07"/>應以內方便法而用治之。內方便亦得外用者。如得
<lb ed="X" n="0655c11"/><lb ed="R099" n="0048a08"/>禪定。善入出住調適三事。是名內用外方便也。</p>
<lb ed="X" n="0655c12"/><lb ed="R099" n="0048a09"/><p xml:id="pX55p0655c1201">釋第三品內方便者。定內用心。深識得失。若能善巧
<lb ed="X" n="0655c13"/><lb ed="R099" n="0048a10"/>則禪定增進。若失誤乖僻。非但不進亦能壞禪。是故
<lb ed="X" n="0655c14"/><lb ed="R099" n="0048a11"/>須明內方便。內方便爲五。一止門。二驗善惡根性。三
<lb ed="X" n="0655c15"/><lb ed="R099" n="0048a12"/>明安心法。四治病患。五覺魔事。心若靜細。能知世間
<lb ed="X" n="0655c16"/><lb ed="R099" n="0048a13"/>生滅法相。一切善惡卽現其中。旣識其相。若是善者
<lb ed="X" n="0655c17"/><lb ed="R099" n="0048a14"/>卽安心宿集之。法是惡者。卽安心治之。如是修習。設
<lb ed="X" n="0655c18"/><lb ed="R099" n="0048a15"/>身有疾。卽須治療。使身安道隆。道隆故。道高而魔盛。
<lb ed="X" n="0655c19"/><lb ed="R099" n="0048a16"/>卽當覺識。若能內心善巧防護。此等諸法卽是破四
<lb ed="X" n="0655c20"/><lb ed="R099" n="0048a17"/>魔三障。所以者何。善法根性發卽是陰魔。惡根性發
<lb ed="X" n="0655c21"/><lb ed="R099" n="0048a18"/>卽是煩惱魔。病患卽是死魔。魔卽天子魔。惡根性是
<lb ed="X" n="0655c22"/><lb ed="R099" n="0048b01"/>煩惱障。善根性及魔事等是業障。病患是報鄣。若能
<lb ed="X" n="0655c23"/><lb ed="R099" n="0048b02"/>善識魔鄣者。禪定任運開發。安心入定也。</p>
<lb ed="X" n="0655c24"/><lb ed="R099" n="0048b03"/><p xml:id="pX55p0655c2401">第一明止門者。若法眼識病授藥。隨宜而敎。若六度
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0656a" n="0656a"/>
<lb ed="X" n="0656a01"/><lb ed="R099" n="0048b04"/>通別敎地前圓敎五品等位。不得法眼者。皆有差機
<lb ed="X" n="0656a02"/><lb ed="R099" n="0048b05"/>之失。身子如是。猶有浣衣數息之失。何況餘人。今旣
<lb ed="X" n="0656a03"/><lb ed="R099" n="0048b06"/>不識根性。爲當前用何法初敎衆生。今但以止通一
<lb ed="X" n="0656a04"/><lb ed="R099" n="0048b07"/>切諸禪定。初者爲未知根性宜先習止也。問。佛說二
<lb ed="X" n="0656a05"/><lb ed="R099" n="0048b08"/>爲甘露門。可得爲初。何意說止。答。初有通別。二甘露
<lb ed="X" n="0656a06"/><lb ed="R099" n="0048b09"/>是別。止則是通。止是靜定通發。宿習之定隨其發者。
<lb ed="X" n="0656a07"/><lb ed="R099" n="0048b10"/>卽用爲門。又止能通治一切惡。惡是散動。今以止擊
<lb ed="X" n="0656a08"/><lb ed="R099" n="0048b11"/>之。惡強者。前現卽隨強者而治。加亦破之。卽是安心
<lb ed="X" n="0656a09"/><lb ed="R099" n="0048b12"/>對治。故止通生諸善。通破惡。故爲通門之初。今明止
<lb ed="X" n="0656a10"/><lb ed="R099" n="0048b13"/>爲四義。一明止義。二明立止意。三明修止方法。四明
<lb ed="X" n="0656a11"/><lb ed="R099" n="0048b14"/>證止相。止有何義。止卽定義。經說有三種定。謂上中
<lb ed="X" n="0656a12"/><lb ed="R099" n="0048b15"/>下。下卽十大地中心數定也。心數雖多。隨所向處皆
<lb ed="X" n="0656a13"/><lb ed="R099" n="0048b16"/>有此定。故云若無此定。手書異文。口演異言。平地顚
<lb ed="X" n="0656a14"/><lb ed="R099" n="0048b17"/>倒。以有定則不如此。中定者。卽是四禪定法也。若修
<lb ed="X" n="0656a15"/><lb ed="R099" n="0048b18"/>之相應。挺然不亂。如蛇入筒。筒令蛇直。此法亦爾。然
<lb ed="X" n="0656a16"/><lb ed="R099" n="0049a01"/>定能令發定。上定者卽法性不動定。無有生滅。自性
<lb ed="X" n="0656a17"/><lb ed="R099" n="0049a02"/>是定。對於生死散動法名法性爲定。而此法性亦無
<lb ed="X" n="0656a18"/><lb ed="R099" n="0049a03"/>定無可定。尙無定之可定。何得有散。以無散無定。名
<lb ed="X" n="0656a19"/><lb ed="R099" n="0049a04"/>法性爲定<note place="inline">云云</note>。定旣有三。今明止亦有三。一守境止。
<lb ed="X" n="0656a20"/><lb ed="R099" n="0049a05"/>二制心止。三體眞止。以有心數隨緣隨處故。故得有
<lb ed="X" n="0656a21"/><lb ed="R099" n="0049a06"/>守境隨處得論修止。若處處無止。不可得約無止處
<lb ed="X" n="0656a22"/><lb ed="R099" n="0049a07"/>修止。以有止故得明守境止也。二以有定法故。今明
<lb ed="X" n="0656a23"/><lb ed="R099" n="0049a08"/>制心止。若無定法將何制心。以有法故。制心一處無
<lb ed="X" n="0656a24"/><lb ed="R099" n="0049a09"/>事不辨。竊起卽止。竊起卽止心與定合。束持心任運
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0656b" n="0656b"/>
<lb ed="X" n="0656b01"/><lb ed="R099" n="0049a10"/>不散。故得有制心止。三體眞止。以有理性不動。無生
<lb ed="X" n="0656b02"/><lb ed="R099" n="0049a11"/>無滅理故。今得有體眞止。體達理性。性自淸淨。湛然
<lb ed="X" n="0656b03"/><lb ed="R099" n="0049a12"/>寂絕。無緣無念。緣理入定故言體眞止。以此三定義
<lb ed="X" n="0656b04"/><lb ed="R099" n="0049a13"/>故修此三止。問。此三止與止觀三止云何。若是守境
<lb ed="X" n="0656b05"/><lb ed="R099" n="0049a14"/>制心。但是被隨緣方便止耳。以得此隨處有定。故能
<lb ed="X" n="0656b06"/><lb ed="R099" n="0049a15"/>隨入一切非道之處無非佛道。頗有一法無不是定
<lb ed="X" n="0656b07"/><lb ed="R099" n="0049a16"/>取。故言方便止。若是體眞止卽有二義。不含中之眞
<lb ed="X" n="0656b08"/><lb ed="R099" n="0049a17"/>卽通敎之體眞。含中之眞卽是別敎之體眞。若開出
<lb ed="X" n="0656b09"/><lb ed="R099" n="0049a18"/>中道卽離。爲息二邊分別止同異<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0656b10"/><lb ed="R099" n="0049b01"/><p xml:id="pX55p0656b1001">第二明三止大意。何故說此三止。爲四悉檀因緣故。
<lb ed="X" n="0656b11"/><lb ed="R099" n="0049b02"/>若是世界悉檀者。有橫有竪。橫明世界但說法相。若
<lb ed="X" n="0656b12"/><lb ed="R099" n="0049b03"/>竪論階位淺深。卽有上中下等差別之相。俱是世界
<lb ed="X" n="0656b13"/><lb ed="R099" n="0049b04"/>悉檀也。爲人者。自有人便宜守不宜制體等。自有人
<lb ed="X" n="0656b14"/><lb ed="R099" n="0049b05"/>便宜制不宜體守。自有人宜體不宜守制<note place="inline">云云</note>。對治
<lb ed="X" n="0656b15"/><lb ed="R099" n="0049b06"/>者。乍將外守境以破煩惱散心。或將內境制心破外
<lb ed="X" n="0656b16"/><lb ed="R099" n="0049b07"/>守境。或將理性止非內非外破於內境及以外境。此
<lb ed="X" n="0656b17"/><lb ed="R099" n="0049b08"/>豎明治。自有橫明對治。將守境破散動。治穴鼻無鉤
<lb ed="X" n="0656b18"/><lb ed="R099" n="0049b09"/>之失。或將制心破散動。或將緣理破散動。如是不定。
<lb ed="X" n="0656b19"/><lb ed="R099" n="0049b10"/>此三止各各異相。守境有處可緣。守心<anchor xml:id="nkr_note_add_0656b1901" n="0656b1901"/><anchor xml:id="beg0656b1901" n="0656b1901"/>但<anchor xml:id="end0656b1901"/>制心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0656b1902" n="0656b1902"/><anchor xml:id="beg0656b1902" n="0656b1902"/>已<anchor xml:id="end0656b1902"/>。
<lb ed="X" n="0656b20"/><lb ed="R099" n="0049b11"/>體眞緣理無心無境。對治不同<note place="inline">云云</note>。第一義者。自有
<lb ed="X" n="0656b21"/><lb ed="R099" n="0049b12"/>人守境不得道體眞得道。自有體眞不得道守境得
<lb ed="X" n="0656b22"/><lb ed="R099" n="0049b13"/>道。故法句經云。有時佛說生法。於無生法得度。復次。
<lb ed="X" n="0656b23"/><lb ed="R099" n="0049b14"/>明修止者。一修守境。二修止制心。三修體眞。修守境
<lb ed="X" n="0656b24"/><lb ed="R099" n="0049b15"/>者。繫念現前。但取五處。頂上･髮際･鼻･齊･足指。餘非修
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0656c" n="0656c"/>
<lb ed="X" n="0656c01"/><lb ed="R099" n="0049b16"/>止處。偏故非修處故。但此五處皆是暫時攝繫。各有
<lb ed="X" n="0656c02"/><lb ed="R099" n="0049b17"/>所宜。不可剩言是長久好境。若浮心動。應繫足指。足
<lb ed="X" n="0656c03"/><lb ed="R099" n="0049b18"/>指亦是修不淨所宜。若心沉昏。應繫緣頂上。若修白
<lb ed="X" n="0656c04"/><lb ed="R099" n="0050a01"/>骨。應須髮際。若易悟無常。應須鼻隔。若欲安身治病。
<lb ed="X" n="0656c05"/><lb ed="R099" n="0050a02"/>應須緣齊。自行修止亦須五處得宜。若欲化他亦應
<lb ed="X" n="0656c06"/><lb ed="R099" n="0050a03"/>用此。但此五。若久在頂。則身輕心怳。久在髮際。自眩
<lb ed="X" n="0656c07"/><lb ed="R099" n="0050a04"/>心浮。久在足。心沉多睡。各有所患。可意斟酌。守此五
<lb ed="X" n="0656c08"/><lb ed="R099" n="0050a05"/>境以守其心。令心不散。譬如彌猴鏁之於柱。及以五
<lb ed="X" n="0656c09"/><lb ed="R099" n="0050a06"/>鏁不令離柱。守心亦爾。雖復五處移易。不令心散。若
<lb ed="X" n="0656c10"/><lb ed="R099" n="0050a07"/>猴疲極依柱而眠。眠卽夢心。只如是繫之不散。心則
<lb ed="X" n="0656c11"/><lb ed="R099" n="0050a08"/>入定。定則發生種種諸禪定。又譬如未調猴不可敎
<lb ed="X" n="0656c12"/><lb ed="R099" n="0050a09"/>詔。若調善。敎化伎能。心亦如是。未被止攝不可爲觀。
<lb ed="X" n="0656c13"/><lb ed="R099" n="0050a10"/>旣止定<anchor xml:id="nkr_note_add_0656c1301" n="0656c1301"/><anchor xml:id="beg0656c1301" n="0656c1301"/>已<anchor xml:id="end0656c1301"/>可令入觀<note place="inline">云云</note>。又若宿命修白骨。於髮際
<lb ed="X" n="0656c14"/><lb ed="R099" n="0050a11"/>卽相應。別先修不淨。卽於足指應。若齊下守。名爲氣
<lb ed="X" n="0656c15"/><lb ed="R099" n="0050a12"/>海。氣出始此。氣入趣此。譬如海水。水趣之。湖出之。若
<lb ed="X" n="0656c16"/><lb ed="R099" n="0050a13"/>觀檢此氣。雖趣無處所。雖出無根源。緣此修止。心道
<lb ed="X" n="0656c17"/><lb ed="R099" n="0050a14"/>下向。兼能治救病也。修制心止者。向來爲外境馳蕩。
<lb ed="X" n="0656c18"/><lb ed="R099" n="0050a15"/>以內境守之。非心內外。何可以境守之。心是靈智之
<lb ed="X" n="0656c19"/><lb ed="R099" n="0050a16"/>法。煩惱起卽制。卽制名制心止。譬如調馬<anchor xml:id="nkr_note_add_0656c1901" n="0656c1901"/><anchor xml:id="beg0656c1901" n="0656c1901"/>已<anchor xml:id="end0656c1901"/>可繫之
<lb ed="X" n="0656c20"/><lb ed="R099" n="0050a17"/>於柱但騎之而制調。若前透亦動。後縮亦動。左傍右
<lb ed="X" n="0656c21"/><lb ed="R099" n="0050a18"/>傍隨動隨動。動<anchor xml:id="nkr_note_add_0656c2101" n="0656c2101"/><anchor xml:id="beg0656c2101" n="0656c2101"/>已<anchor xml:id="end0656c2101"/>馬方得調。堪可乘御。去住自在。心
<lb ed="X" n="0656c22"/><lb ed="R099" n="0050b01"/>馬亦爾。欻起卽制。隨其起處卽便制之。心若得止。乃
<lb ed="X" n="0656c23"/><lb ed="R099" n="0050b02"/>可入觀。若人不騎此馬。不知其性。騎之方覺。人不生
<lb ed="X" n="0656c24"/><lb ed="R099" n="0050b03"/>禪。不知其心。攝之則知。是故名制心止。制若非住。卽
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0657a" n="0657a"/>
<lb ed="X" n="0657a01"/><lb ed="R099" n="0050b04"/>須凝心。譬如翔鳥之翅住其細靜。令禪得發。前守境
<lb ed="X" n="0657a02"/><lb ed="R099" n="0050b05"/>止亦如是。若非想餘解。亦住其靜住。譬如獼猴眠時。
<lb ed="X" n="0657a03"/><lb ed="R099" n="0050b06"/>勿以杖<g ref="#CB15081">䇿</g><note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0657a04"/><lb ed="R099" n="0050b07"/><p xml:id="pX55p0657a0401">第三體眞止。如偈云。息心達本原。故號爲沙門。心空
<lb ed="X" n="0657a05"/><lb ed="R099" n="0050b08"/>無主。無主卽是無性。自他性･共性･無因性。若是四性
<lb ed="X" n="0657a06"/><lb ed="R099" n="0050b09"/>可得有主。今心無此四性。是故無主。故云無明體性
<lb ed="X" n="0657a07"/><lb ed="R099" n="0050b10"/>本自不生。妄想因緣和合而生。是故約因成相續相
<lb ed="X" n="0657a08"/><lb ed="R099" n="0050b11"/>待。四句檢之不見其性。無故卽眞。體心卽眞。卽事而
<lb ed="X" n="0657a09"/><lb ed="R099" n="0050b12"/>眞。若有心可制可守。今旣無心無性。制何所止。譬如
<lb ed="X" n="0657a10"/><lb ed="R099" n="0050b13"/>颺炎無實。何所壅遏防止其非。是故體眞相如此。又
<lb ed="X" n="0657a11"/><lb ed="R099" n="0050b14"/>守境制心名爲愚夫禪。體眞止名爲推義禪。緣眞如
<lb ed="X" n="0657a12"/><lb ed="R099" n="0050b15"/>禪名如來禪。四句檢實不可得名推義禪。念念入法
<lb ed="X" n="0657a13"/><lb ed="R099" n="0050b16"/>流名緣眞。湛然寂照名如來禪。</p>
<lb ed="X" n="0657a14"/><lb ed="R099" n="0050b17"/><p xml:id="pX55p0657a1401">第四證止者。舊云餘禪門。從未到地。的有所發而止。
<lb ed="X" n="0657a15"/><lb ed="R099" n="0050b18"/>是通發諸禪。通發諸惡。亦無的有所證。而金齒三藏
<lb ed="X" n="0657a16"/><lb ed="R099" n="0051a01"/>明別有證相。卽是五輪。一地。二水。三風。四金沙。五金
<lb ed="X" n="0657a17"/><lb ed="R099" n="0051a02"/>剛。若因止發地輪禪者。如地遍能生一切。此禪出生
<lb ed="X" n="0657a18"/><lb ed="R099" n="0051a03"/>旣廣。不可的用一相制名。總而言之名爲地輪。卽對
<lb ed="X" n="0657a19"/><lb ed="R099" n="0051a04"/>未到定也。地雖能生。不得水不生。今水輪禪能潤漬
<lb ed="X" n="0657a20"/><lb ed="R099" n="0051a05"/>遍生一切事禪。故總用水輪爲名。卽對初禪也。風輪
<lb ed="X" n="0657a21"/><lb ed="R099" n="0051a06"/>與空相依。如風行空。此風三昧行空無礙。卽是伏惑。
<lb ed="X" n="0657a22"/><lb ed="R099" n="0051a07"/>似於眞道風能破壞故。破諸見。成伏道。又能搖動發
<lb ed="X" n="0657a23"/><lb ed="R099" n="0051a08"/>生成似道故。卽對五方便位。若入眞道。名金沙輪。對
<lb ed="X" n="0657a24"/><lb ed="R099" n="0051a09"/>見道。若斷思惟盡。名金剛輪。卽對無學道。通稱輪者。
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0657b" n="0657b"/>
<lb ed="X" n="0657b01"/><lb ed="R099" n="0051a10"/>轉也。從下趣上。隔凡成聖。是爲五輪次第之相也。若
<lb ed="X" n="0657b02"/><lb ed="R099" n="0051a11"/>約三藏五輪。多從繫緣止入地輪。從制心止發水輪。
<lb ed="X" n="0657b03"/><lb ed="R099" n="0051a12"/>繫緣止不發水輪。若發宿習。所不論耳。非是修繫緣
<lb ed="X" n="0657b04"/><lb ed="R099" n="0051a13"/>能發也。又水輪亦不發風輪。從體眞止發。此止通發
<lb ed="X" n="0657b05"/><lb ed="R099" n="0051a14"/>止三輪也。若通敎。多從體眞止發五輪。修上下自發
<lb ed="X" n="0657b06"/><lb ed="R099" n="0051a15"/>或是宿習<note place="inline">云云</note>。約別敎者。體中道之止。發前五種輪。
<lb ed="X" n="0657b07"/><lb ed="R099" n="0051a16"/>止成方便道。入金沙卽初地。妙覺名金剛輪。若圓敎
<lb ed="X" n="0657b08"/><lb ed="R099" n="0051a17"/>體中道眞。前通別五輪。只風輪方便道是六根淨位。
<lb ed="X" n="0657b09"/><lb ed="R099" n="0051a18"/>若發金沙卽是初住。金剛卽妙覺。若開善無金剛心。
<lb ed="X" n="0657b10"/><lb ed="R099" n="0051b01"/>莊嚴有之。有者無礙道因轉卽成佛智。仁王云。釋迦
<lb ed="X" n="0657b11"/><lb ed="R099" n="0051b02"/>入寂定金剛三昧。故知果亦金剛。前兩敎就後心菩
<lb ed="X" n="0657b12"/><lb ed="R099" n="0051b03"/>薩及佛俱得此名。二乘無礙解脫亦受。若別敎初地
<lb ed="X" n="0657b13"/><lb ed="R099" n="0051b04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1301" n="0657b1301"/><anchor xml:id="beg0657b1301" n="0657b1301"/>已<anchor xml:id="end0657b1301"/>去。圓敎初住去。因果得受耳。仁王大有家辨之。或
<lb ed="X" n="0657b14"/><lb ed="R099" n="0051b05"/>後心或七地。或初地或初住。若不將四敎往判經文。
<lb ed="X" n="0657b15"/><lb ed="R099" n="0051b06"/>云何釋耶。若眞諦三藏諸師說有金剛之惑。爲金剛
<lb ed="X" n="0657b16"/><lb ed="R099" n="0051b07"/>智所破。此或如金剛破難可破。若還白羊角龜甲卽
<lb ed="X" n="0657b17"/><lb ed="R099" n="0051b08"/>碎。此惑亦爾。餘智無如之何。得金剛智破<note place="inline">云云</note>。復次。
<lb ed="X" n="0657b18"/><lb ed="R099" n="0051b09"/>五輪不明火輪者。火輪立世界時明此爲輪。今更不
<lb ed="X" n="0657b19"/><lb ed="R099" n="0051b10"/>言者。言水火相違是故不也<note place="inline">云云</note>。復次。三止旣發內
<lb ed="X" n="0657b20"/><lb ed="R099" n="0051b11"/>外諸善。亦發習報。何故爾。譬如毒獸惡賊潛伏人舍。
<lb ed="X" n="0657b21"/><lb ed="R099" n="0051b12"/>若蹴迫撿授則知是惡物。心亦如是。以止證之。惡心
<lb ed="X" n="0657b22"/><lb ed="R099" n="0051b13"/>則起。又惡應受報。旣今修止。惡業快煩惱悼而起來
<lb ed="X" n="0657b23"/><lb ed="R099" n="0051b14"/>遮其善。令不成就。責其報也。若不治之。能壞行者。欲
<lb ed="X" n="0657b24"/><lb ed="R099" n="0051b15"/>知其相云何。報因發時。無有方便却之。有兩過。一無
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0657c" n="0657c"/>
<lb ed="X" n="0657c01"/><lb ed="R099" n="0051b16"/>入福德無以資發智慧。二取之愛著心妨進禪定。此
<lb ed="X" n="0657c02"/><lb ed="R099" n="0051b17"/>旣報相。暫現卽滅。魔知此念。續作相似報相而迷惑
<lb ed="X" n="0657c03"/><lb ed="R099" n="0051b18"/>之。能令人失心誑惑。入於鬼道。乃至於死。若有方便
<lb ed="X" n="0657c04"/><lb ed="R099" n="0052a01"/>不取不捨。能增人天大福德。又能助導禪不失正轍
<lb ed="X" n="0657c05"/><lb ed="R099" n="0052a02"/>也。　習因發者善。無方便却之。亦二過。一却之不能
<lb ed="X" n="0657c06"/><lb ed="R099" n="0052a03"/>發宿習種種利益。二取之乃一往是善心染著。則從
<lb ed="X" n="0657c07"/><lb ed="R099" n="0052a04"/>事物<g ref="#CB17111">󴋗</g>起永妨禪定。若有方便不取不捨。但隨喜一
<lb ed="X" n="0657c08"/><lb ed="R099" n="0052a05"/>切善事及諸習法卽足。何必經身造作。以隨喜故宿
<lb ed="X" n="0657c09"/><lb ed="R099" n="0052a06"/>習自開。了了分明。以不須經身故。不妨禪定。則能有
<lb ed="X" n="0657c10"/><lb ed="R099" n="0052a07"/>所進。分別善不善者。數人通稱煩惱爲不善根。亦名
<lb ed="X" n="0657c11"/><lb ed="R099" n="0052a08"/>業。三不善根卽是三毒。若通說互得。若別論客客者。
<lb ed="X" n="0657c12"/><lb ed="R099" n="0052a09"/>是煩惱動身口意成行名業。令習報兩因。因禪而起。
<lb ed="X" n="0657c13"/><lb ed="R099" n="0052a10"/>云何相<g ref="#CB15032">㒵</g>。若惡境界起苦惱逼身心者。名習報。若起
<lb ed="X" n="0657c14"/><lb ed="R099" n="0052a11"/>成惡心欲造五逆四重者。是習因起也。能治此兩種
<lb ed="X" n="0657c15"/><lb ed="R099" n="0052a12"/>惡因成方便。卽是智德。若翻惡習因爲善習因。卽成
<lb ed="X" n="0657c16"/><lb ed="R099" n="0052a13"/>智德大菩提果。若翻惡報因大涅槃果。名爲斷德。以
<lb ed="X" n="0657c17"/><lb ed="R099" n="0052a14"/>是義故。名內方便也。</p>
<lb ed="X" n="0657c18"/><lb ed="R099" n="0052a15"/><p xml:id="pX55p0657c1801">次明數息方法。用二十五方便研魔<anchor xml:id="nkr_note_add_0657c1801" n="0657c1801"/><anchor xml:id="beg0657c1801" n="0657c1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0657c1801"/>。三事若調。得
<lb ed="X" n="0657c19"/><lb ed="R099" n="0052a16"/>入麁住細住。若不入者。必於二十五法有不調處。細
<lb ed="X" n="0657c20"/><lb ed="R099" n="0052a17"/>心研撿。若不調而調之。調竟而數。勿數風喘但數息。
<lb ed="X" n="0657c21"/><lb ed="R099" n="0052a18"/>從一至十。十過名增。十少名減。若妄數及疑。此是散
<lb ed="X" n="0657c22"/><lb ed="R099" n="0052b01"/>亂。若能不增不減。十數成就。名一念卽。數成名十。十
<lb ed="X" n="0657c23"/><lb ed="R099" n="0052b02"/>念念成。必得入也。但判根有上中下奢促耳。十念名
<lb ed="X" n="0657c24"/><lb ed="R099" n="0052b03"/>上中下可知。數但數入。得多失少。入是生息。補養身
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0658a" n="0658a"/>
<lb ed="X" n="0658a01"/><lb ed="R099" n="0052b04"/>命。如人服藥。出是滅息。如人吐逆。又入息吹火。火溫
<lb ed="X" n="0658a02"/><lb ed="R099" n="0052b05"/>水。水持地。是故身輕利。出息乖上。令身沉重無氣力。
<lb ed="X" n="0658a03"/><lb ed="R099" n="0052b06"/>又入息扶心。心細易得定。出息散亂。乖心不得定。入
<lb ed="X" n="0658a04"/><lb ed="R099" n="0052b07"/>息能見內事三十六物發特勝。知五陰空。破倒見淨
<lb ed="X" n="0658a05"/><lb ed="R099" n="0052b08"/>理。出息扶外事。見華光象<g ref="#CB15032">㒵</g>多是魔事。壞入定。入息
<lb ed="X" n="0658a06"/><lb ed="R099" n="0052b09"/>轉細實。欲界且成色界法。爲八緣入初禪。出息不成。
<lb ed="X" n="0658a07"/><lb ed="R099" n="0052b10"/>緣乖禪也。是爲數入息門相。如是失相者。數息不得
<lb ed="X" n="0658a08"/><lb ed="R099" n="0052b11"/>浪數風喘。遂致成腹脹煩滿。應捨入數出。此是暫治。
<lb ed="X" n="0658a09"/><lb ed="R099" n="0052b12"/>非修禪也。是爲數出家。得其失如上<note place="inline">云云</note>。數息得定
<lb ed="X" n="0658a10"/><lb ed="R099" n="0052b13"/>凡有五分。所謂退分･護分･住分･進分･達分。退分者。或
<lb ed="X" n="0658a11"/><lb ed="R099" n="0052b14"/>外緣退。或內緣退。外退者。二十五方便中有失。無巧
<lb ed="X" n="0658a12"/><lb ed="R099" n="0052b15"/>慧防持。自是失定。當歷二十五緣以辨相違之相。明
<lb ed="X" n="0658a13"/><lb ed="R099" n="0052b16"/>其退失也。　內緣退者。於靜心內有三障四魔。能壞
<lb ed="X" n="0658a14"/><lb ed="R099" n="0052b17"/>其定。若靜內起好惡相。以不知故而生憂喜。致起動
<lb ed="X" n="0658a15"/><lb ed="R099" n="0052b18"/>念。卽失於禪。是名退分。護分者。善識善惡等相。所謂
<lb ed="X" n="0658a16"/><lb ed="R099" n="0053a01"/>三障四魔。若業鄣有二。一現起業。業名爲作。於定內
<lb ed="X" n="0658a17"/><lb ed="R099" n="0053a02"/>卽有諸有爲功德。善業起業惑起塔起寺緣像齊講
<lb ed="X" n="0658a18"/><lb ed="R099" n="0053a03"/>無集。種種馳求。如此業起。靜散相乖。能壞定也。二者
<lb ed="X" n="0658a19"/><lb ed="R099" n="0053a04"/>幽冥業相起。所謂過去造業。未得受報。而今修禪受
<lb ed="X" n="0658a20"/><lb ed="R099" n="0053a05"/>生色界。是故諸業來責其報。令其定壞。不得生色界。
<lb ed="X" n="0658a21"/><lb ed="R099" n="0053a06"/>故名業鄣。若有此相起。應當思惟。良由過去觸犯致
<lb ed="X" n="0658a22"/><lb ed="R099" n="0053a07"/>此罪失。若不修禪。應次第受禪力能出欲界。業無之
<lb ed="X" n="0658a23"/><lb ed="R099" n="0053a08"/>何。況有此身。應一心修在定。勿生憂喜。憂喜若生。卽
<lb ed="X" n="0658a24"/><lb ed="R099" n="0053a09"/>壞禪。一期若謝。強者先牽。若不如此。名爲內緣故退。
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0658b" n="0658b"/>
<lb ed="X" n="0658b01"/><lb ed="R099" n="0053a10"/>屬退分。若能如此了別。不失定心。名護分。煩惱鄣亦
<lb ed="X" n="0658b02"/><lb ed="R099" n="0053a11"/>二種。一現起煩惱相。相起之後乃生煩惱。此名煩惱
<lb ed="X" n="0658b03"/><lb ed="R099" n="0053a12"/>相起。若現起者卽是三毒。毒起當用對治治之。相起
<lb ed="X" n="0658b04"/><lb ed="R099" n="0053a13"/>者。若見端正女人順情色來。卽是貪欲相現。應修空
<lb ed="X" n="0658b05"/><lb ed="R099" n="0053a14"/>觀不淨。其心不動。定法令得。若見無頭手足。殘缺破
<lb ed="X" n="0658b06"/><lb ed="R099" n="0053a15"/>塔壞寺佛像狼籍。卽是嗔恚相現。爾時當修慈定心。
<lb ed="X" n="0658b07"/><lb ed="R099" n="0053a16"/>愍哀一切。復當念捨身命報償罪業。若昏迷闇失境
<lb ed="X" n="0658b08"/><lb ed="R099" n="0053a17"/>界相來者。卽癡相。當用觀智照了我身自空。罪福無
<lb ed="X" n="0658b09"/><lb ed="R099" n="0053a18"/>主。一心入於實際之中。報鄣起亦有二。一現事報。二
<lb ed="X" n="0658b10"/><lb ed="R099" n="0053b01"/>報鄣相。現事卽是疾病<anchor xml:id="nkr_note_add_0658b1001" n="0658b1001"/><anchor xml:id="beg0658b1001" n="0658b1001"/>縣<anchor xml:id="end0658b1001"/>官憂厄等事。爾時安心耐
<lb ed="X" n="0658b11"/><lb ed="R099" n="0053b02"/>忍。知不可避。非山非海。心無動亂。定法不立相現者。
<lb ed="X" n="0658b12"/><lb ed="R099" n="0053b03"/>於未受報前。或虎狼師子縣官枷理等相起。卽當忍
<lb ed="X" n="0658b13"/><lb ed="R099" n="0053b04"/>受。作捨身命心。心若成。鄣得轉。後不受。譬如巫師度
<lb ed="X" n="0658b14"/><lb ed="R099" n="0053b05"/>厄尙能禳灾。何況定心受報而不消滅。亦如國法不
<lb ed="X" n="0658b15"/><lb ed="R099" n="0053b06"/>重害人。若禪中作受報意。業福亦不再至。故八念中
<lb ed="X" n="0658b16"/><lb ed="R099" n="0053b07"/>有念死。其意在此<note place="inline">云云</note>。欲分業報三相異者。若見相
<lb ed="X" n="0658b17"/><lb ed="R099" n="0053b08"/>後。有報事起。屬報鄣相。若業相者。但壞禪心。未有報
<lb ed="X" n="0658b18"/><lb ed="R099" n="0053b09"/>事。恒作心察。心轉明利。相起卽知。不俟復驗。魔鄣者。
<lb ed="X" n="0658b19"/><lb ed="R099" n="0053b10"/>三魔如三鄣。天子魔當分別。或作種種相<g ref="#CB15032">㒵</g>。總亂行
<lb ed="X" n="0658b20"/><lb ed="R099" n="0053b11"/>者。應須覺識。若覺知有賊。賊無能爲。入實際中一心
<lb ed="X" n="0658b21"/><lb ed="R099" n="0053b12"/>不動。則不爲害。內有十軍等名內魔。種種相名外魔。
<lb ed="X" n="0658b22"/><lb ed="R099" n="0053b13"/>譬如有瘡毒卽得入。外由內進。若三鄣尤重。當爲魔
<lb ed="X" n="0658b23"/><lb ed="R099" n="0053b14"/>入鄣中也。外魔有違順。射破五根。順名華箭。違直名
<lb ed="X" n="0658b24"/><lb ed="R099" n="0053b15"/>箭。隨五根入。能爲惱亂<note place="inline">云云</note>。由不識內外妨鄣。是名
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0658c" n="0658c"/>
<lb ed="X" n="0658c01"/><lb ed="R099" n="0053b16"/>退分。能善識別內外過患。防守定心安隱者。卽名護
<lb ed="X" n="0658c02"/><lb ed="R099" n="0053b17"/>分。因護分故。卽得住分。若不護不住者。良由往世不
<lb ed="X" n="0658c03"/><lb ed="R099" n="0053b18"/>習護故。今若不護。未來無住。爲令住故。雖退艱護。後
<lb ed="X" n="0658c04"/><lb ed="R099" n="0054a01"/>得成任運住分也。進分有三。一橫進。二竪進。三橫竪
<lb ed="X" n="0658c05"/><lb ed="R099" n="0054a02"/>頓進。若進發初禪<anchor xml:id="nkr_note_add_0658c0501" n="0658c0501"/><anchor xml:id="beg0658c0501" n="0658c0501"/>已<anchor xml:id="end0658c0501"/>。進入二禪乃至十二門等者。是
<lb ed="X" n="0658c06"/><lb ed="R099" n="0054a03"/>竪進。若因數息遂發特勝･不淨･背捨等。是橫進。或頓
<lb ed="X" n="0658c07"/><lb ed="R099" n="0054a04"/>橫竪一時俱進。或直頓進。或直橫頓進。今且約竪進
<lb ed="X" n="0658c08"/><lb ed="R099" n="0054a05"/>之相。行者從調適得所。從麁住至細住。歷欲界至未
<lb ed="X" n="0658c09"/><lb ed="R099" n="0054a06"/>到定。此定閑靜。明穴如月之夜。</p>
<lb ed="X" n="0658c10"/><lb ed="R099" n="0054a07"/><p xml:id="pX55p0658c1001">次覺八觸身者。此是發根本禪也。八觸者。所謂輕･重･
<lb ed="X" n="0658c11"/><lb ed="R099" n="0054a08"/>冷･煖･澁･滑･動･庠。輕･動是風大。庠･煖是火大。冷･滑是水
<lb ed="X" n="0658c12"/><lb ed="R099" n="0054a09"/>大。重･澁是地大。此之八觸還是四大也。欲界色界身
<lb ed="X" n="0658c13"/><lb ed="R099" n="0054a10"/>別攬淨妙之色爲五根。則有見聞覺知之用。今修禪
<lb ed="X" n="0658c14"/><lb ed="R099" n="0054a11"/>靜細。卽發初禪色界淨妙之色來觸欲界之身。是則
<lb ed="X" n="0658c15"/><lb ed="R099" n="0054a12"/>八觸外來也。又云還是欲界妙色轉妙起觸。數息轉
<lb ed="X" n="0658c16"/><lb ed="R099" n="0054a13"/>心。心能轉火。火能轉風。風能轉水。水轉地故起八觸。
<lb ed="X" n="0658c17"/><lb ed="R099" n="0054a14"/>譬如變麥爲麵。變麵爲酒。酒帶糠糟。但欲界色無異
<lb ed="X" n="0658c18"/><lb ed="R099" n="0054a15"/>於色界色。是名觸從內出也。如此八觸各有體用。煖
<lb ed="X" n="0658c19"/><lb ed="R099" n="0054a16"/>是火體。庠卽是用。輕體動用。冷體滑用。重體澁用。是
<lb ed="X" n="0658c20"/><lb ed="R099" n="0054a17"/>故爲八也。若不斷欲界性鄣。八觸不起。斷故卽起。起
<lb ed="X" n="0658c21"/><lb ed="R099" n="0054a18"/>亦無的次第。隨人四大強弱。若風大強。輕動前起。火
<lb ed="X" n="0658c22"/><lb ed="R099" n="0054b01"/>大強。暖庠初發。餘例爾。今且明動觸發行相。行者於
<lb ed="X" n="0658c23"/><lb ed="R099" n="0054b02"/>未到定中。其心澄細。鬱然覺其身運運如風發。外人
<lb ed="X" n="0658c24"/><lb ed="R099" n="0054b03"/>不覺。自知有此。若頭發成退分。腰發成住分。足發成
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0659a" n="0659a"/>
<lb ed="X" n="0659a01"/><lb ed="R099" n="0054b04"/>進分。發此觸時。與支林俱生。今且復十種功德以明
<lb ed="X" n="0659a02"/><lb ed="R099" n="0054b05"/>其相。所謂空･明･濡心自在･定･喜･樂･解脫･善心･智慧･境
<lb ed="X" n="0659a03"/><lb ed="R099" n="0054b06"/>界相應。空者。覺身如雲影。豁然空寂。勝於未到定時。
<lb ed="X" n="0659a04"/><lb ed="R099" n="0054b07"/>明者。心地明了。離諸昏闇。<g ref="#CB00400">𣽈</g>心者。離欲界麁<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a0401" n="0659a0401"/><anchor xml:id="beg0659a0401" n="0659a0401"/>獷<anchor xml:id="end0659a0401"/><g ref="#CB00395">𢤱</g>悷
<lb ed="X" n="0659a05"/><lb ed="R099" n="0054b08"/>剛強。如腦牛皮。隨意所用也。定者。其心湛湛無有散
<lb ed="X" n="0659a06"/><lb ed="R099" n="0054b09"/>亂。喜者。知欲界<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a0601" n="0659a0601"/><anchor xml:id="beg0659a0601" n="0659a0601"/>已<anchor xml:id="end0659a0601"/>來未曾得此喜。猗喜生樂。同欲界
<lb ed="X" n="0659a07"/><lb ed="R099" n="0054b10"/>受。又因此喜來誤心。是故而樂。不同覺觀。覺觀非受。
<lb ed="X" n="0659a08"/><lb ed="R099" n="0054b11"/>故不相猗。解脫者。離欲界五蓋故。善心者。旣離五蓋
<lb ed="X" n="0659a09"/><lb ed="R099" n="0054b12"/>卽三善根生。恭敬三寶。乘此淺定尙然。況三寶理不
<lb ed="X" n="0659a10"/><lb ed="R099" n="0054b13"/>可思議。是名信敬慙愧者。愧於欲界應散。慙於聖賢
<lb ed="X" n="0659a11"/><lb ed="R099" n="0054b14"/>是名慙愧。旣得此功德精進不休。二善根生。故名善
<lb ed="X" n="0659a12"/><lb ed="R099" n="0054b15"/>心。智慧者。以定靜故世智明了。相應者。心與觸及諸
<lb ed="X" n="0659a13"/><lb ed="R099" n="0054b16"/>功德境界相應。分別不謬。無所妄失。略言十。廣則無
<lb ed="X" n="0659a14"/><lb ed="R099" n="0054b17"/>量。唯自明了。是爲十功德相也。又約動觸論五支者。
<lb ed="X" n="0659a15"/><lb ed="R099" n="0054b18"/>覺此觸故名覺支。分別觸中諸功德故名觀支。亦是
<lb ed="X" n="0659a16"/><lb ed="R099" n="0055a01"/>分別此觸與欲界觸爲千萬倍異故名爲覺觀。只在
<lb ed="X" n="0659a17"/><lb ed="R099" n="0055a02"/>一心而初麁爲覺。後細尋爲觀。譬如推鐘一聲。初麁
<lb ed="X" n="0659a18"/><lb ed="R099" n="0055a03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0659a1801" n="0659a1801"/><anchor xml:id="beg0659a1801" n="0659a1801"/>末<anchor xml:id="end0659a1801"/>細類此可知。五支皆在一心而判爲五支者。例如
<lb ed="X" n="0659a19"/><lb ed="R099" n="0055a04"/>十心數同時共起而有心王心數之異。今支雖同在
<lb ed="X" n="0659a20"/><lb ed="R099" n="0055a05"/>一心。何妨有五支。又橫論一心具五。竪論取五相成
<lb ed="X" n="0659a21"/><lb ed="R099" n="0055a06"/>就。故言五支。譬如貧人初開寶藏。寶藏豁然卽覺藏
<lb ed="X" n="0659a22"/><lb ed="R099" n="0055a07"/>開。當此藏開覺之時。具魔樂等令開覺造。初最強故
<lb ed="X" n="0659a23"/><lb ed="R099" n="0055a08"/>受覺名。次分別七寶是金是銀等而受觀名。此觀亦
<lb ed="X" n="0659a24"/><lb ed="R099" n="0055a09"/>有覺而觀義顯後。受覺名分別知<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a2401" n="0659a2401"/><anchor xml:id="beg0659a2401" n="0659a2401"/>已<anchor xml:id="end0659a2401"/>卽論於喜。喜有
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0659b" n="0659b"/>
<lb ed="X" n="0659b01"/><lb ed="R099" n="0055a10"/>昔所不得而今得之歡。喜少歇而受快樂。喜樂乃但
<lb ed="X" n="0659b02"/><lb ed="R099" n="0055a11"/>喜強未顯後。樂強而喜不動涌。受於樂名。喜樂旣足
<lb ed="X" n="0659b03"/><lb ed="R099" n="0055a12"/>卽入一心定體。如人食飽不須更食。又如疲極欲眠
<lb ed="X" n="0659b04"/><lb ed="R099" n="0055a13"/>不緣五欲。卽是一心支。<anchor xml:id="nkr_note_add_0659b0401" n="0659b0401"/><anchor xml:id="beg0659b0401" n="0659b0401"/>但<anchor xml:id="end0659b0401"/>動觸中有十功德五支成
<lb ed="X" n="0659b05"/><lb ed="R099" n="0055a14"/>就。其相如此。餘七觸亦具十功五支之相也。但數陌
<lb ed="X" n="0659b06"/><lb ed="R099" n="0055a15"/>乃同而相<g ref="#CB15032">㒵</g>各異。譬如人熱中過冷水。初頭極快。後
<lb ed="X" n="0659b07"/><lb ed="R099" n="0055a16"/>更得一甘泉復異於前。復更以沙糖石密冷和水。其
<lb ed="X" n="0659b08"/><lb ed="R099" n="0055a17"/>味復異。又得冷征魚味復異。冷食雖同味味殊別。又
<lb ed="X" n="0659b09"/><lb ed="R099" n="0055a18"/>如寒時遇火甚以爲快。復得熱時食復以爲快。熱羮
<lb ed="X" n="0659b10"/><lb ed="R099" n="0055b01"/>熱曤熱酒等種種熱食。熱食乃同味味各異。今八觸
<lb ed="X" n="0659b11"/><lb ed="R099" n="0055b02"/>十功五支亦復如是。各各相<g ref="#CB15032">㒵</g>唯應證者曉了分明。
<lb ed="X" n="0659b12"/><lb ed="R099" n="0055b03"/>擧譬如上。得和大較。但進分八觸有橫發竪發。竪發
<lb ed="X" n="0659b13"/><lb ed="R099" n="0055b04"/>者。若發一動觸究竟成滿。五支具足。後時若坐<anchor xml:id="nkr_note_add_0659b1301" n="0659b1301"/><anchor xml:id="beg0659b1301" n="0659b1301"/>斂<anchor xml:id="end0659b1301"/>念
<lb ed="X" n="0659b14"/><lb ed="R099" n="0055b05"/>卽入。或有難入。若還發動觸五支成就。雖同是動觸。
<lb ed="X" n="0659b15"/><lb ed="R099" n="0055b06"/>動觸轉深。十功德亦倍上法。禪有多品。品品有異。橫
<lb ed="X" n="0659b16"/><lb ed="R099" n="0055b07"/>進者。若發動觸十功五支<anchor xml:id="nkr_note_add_0659b1601" n="0659b1601"/><anchor xml:id="beg0659b1601" n="0659b1601"/>已<anchor xml:id="end0659b1601"/>。若謝若未謝卽發冷觸
<lb ed="X" n="0659b17"/><lb ed="R099" n="0055b08"/>十功五支。若謝未謝復發餘觸者。是名橫發。或頓橫
<lb ed="X" n="0659b18"/><lb ed="R099" n="0055b09"/>竪發可知。若一觸不定如此。餘例爾。問。未到亦有空。
<lb ed="X" n="0659b19"/><lb ed="R099" n="0055b10"/>與八觸空同耶。答。大槪爲九品。其實無量。如凡夫諸
<lb ed="X" n="0659b20"/><lb ed="R099" n="0055b11"/>比丘。目連･身子･佛皆得九品定。而不知上驗。欲界定
<lb ed="X" n="0659b21"/><lb ed="R099" n="0055b12"/>淺。初禪爲深。問。初禪八觸五支。二禪何意一識。答。初
<lb ed="X" n="0659b22"/><lb ed="R099" n="0055b13"/>禪色麁是言語法。故有八觸分張隔別之異。若入二
<lb ed="X" n="0659b23"/><lb ed="R099" n="0055b14"/>禪時。呵覺觀。受內淨喜樂轉妙。故品在一識不得分
<lb ed="X" n="0659b24"/><lb ed="R099" n="0055b15"/>張。他解五支在欲界定第九品中而明覺觀。或言在
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0659c" n="0659c"/>
<lb ed="X" n="0659c01"/><lb ed="R099" n="0055b16"/>欲界定前。今言若前若後皆不然。何以故。初禪名覺
<lb ed="X" n="0659c02"/><lb ed="R099" n="0055b17"/>觀俱。禪那得在欲界耶。問。何意坐禪人有見相不見
<lb ed="X" n="0659c03"/><lb ed="R099" n="0055b18"/>相。答。譬如人好夢不好夢。攀爲多好夢相。象鈍則昏
<lb ed="X" n="0659c04"/><lb ed="R099" n="0056a01"/>熟不夢。坐禪人想心多取假名。則喜於靜心與相相
<lb ed="X" n="0659c05"/><lb ed="R099" n="0056a02"/>應。若想心不利。雖坐不見相<note place="inline">云云</note>。問。若五支同在一
<lb ed="X" n="0659c06"/><lb ed="R099" n="0056a03"/>心中者。八觸止在一心不。答。八觸是四大法。水火相
<lb ed="X" n="0659c07"/><lb ed="R099" n="0056a04"/>違。故不得一時。</p>
<lb ed="X" n="0659c08"/><lb ed="R099" n="0056a05"/><p xml:id="pX55p0659c0801">次明八觸邪正者。正如前說。邪今當辨。何故。根本卽
<lb ed="X" n="0659c09"/><lb ed="R099" n="0056a06"/>須簡邪。根本禪亦名外論禪。如水普潤一切種子。如
<lb ed="X" n="0659c10"/><lb ed="R099" n="0056a07"/>前現者是善種子。定潤則發。若過若不及等邪種子。
<lb ed="X" n="0659c11"/><lb ed="R099" n="0056a08"/>於禪亦發。觸中有定。此是定種。空是慧種。明是通種。
<lb ed="X" n="0659c12"/><lb ed="R099" n="0056a09"/>喜是悅樂種。如是等善法種悉在禪中。故言根本。論
<lb ed="X" n="0659c13"/><lb ed="R099" n="0056a10"/>云。如囊中有寶。不探現。人人無見者。卽此義也。又亦
<lb ed="X" n="0659c14"/><lb ed="R099" n="0056a11"/>是惡種者。如空<anchor xml:id="nkr_note_add_0659c1401" n="0659c1401"/><anchor xml:id="beg0659c1401" n="0659c1401"/>太<anchor xml:id="end0659c1401"/>過是惡取空種。明太過卽是一切
<lb ed="X" n="0659c15"/><lb ed="R099" n="0056a12"/>邪通之種。如是等九十六種道並以此爲種爲本。細
<lb ed="X" n="0659c16"/><lb ed="R099" n="0056a13"/>搜道理皆約過不及以判其種。爲是義故。須約八觸
<lb ed="X" n="0659c17"/><lb ed="R099" n="0056a14"/>以明邪正。又觸亦在欲界定中。何以故。譬如服昌蒲
<lb ed="X" n="0659c18"/><lb ed="R099" n="0056a15"/>將欲得力而瞋大盛。服黃精將得力而欲更與非藥。
<lb ed="X" n="0659c19"/><lb ed="R099" n="0056a16"/>如此麁法被推將盡故莊。今發觸亦爾。色界淨色將
<lb ed="X" n="0659c20"/><lb ed="R099" n="0056a17"/>起。故界色身自起動觸。觸亦冷煖等而無空明五支。
<lb ed="X" n="0659c21"/><lb ed="R099" n="0056a18"/>此則易判是非。今但通就諸觸簡邪正。卽爲三。一約
<lb ed="X" n="0659c22"/><lb ed="R099" n="0056b01"/>報鄣。二約煩惱鄣。三約魔事。云何報鄣。若有觸起。能
<lb ed="X" n="0659c23"/><lb ed="R099" n="0056b02"/>治身中病。病除身安。身安則道隆。於禪有益。此是報
<lb ed="X" n="0659c24"/><lb ed="R099" n="0056b03"/>觸起。若觸起爲病。病則妨禪。不得修定。此惡報起。爲
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0660a" n="0660a"/>
<lb ed="X" n="0660a01"/><lb ed="R099" n="0056b04"/>壞禪觸也。故成論云。有風能成雨。有風能壞雨。有覺
<lb ed="X" n="0660a02"/><lb ed="R099" n="0056b05"/>能成禪。壞禪卽此義也。論人云。善巧覺觀成禪。不善
<lb ed="X" n="0660a03"/><lb ed="R099" n="0056b06"/>覺觀壞禪。此乃以四支爲方便作如此說耳。數人正
<lb ed="X" n="0660a04"/><lb ed="R099" n="0056b07"/>取此爲支。故覺觀不壞禪。釋論亦然。今明報鄣觸。不
<lb ed="X" n="0660a05"/><lb ed="R099" n="0056b08"/>同二論所諍方便與正成禪壞禪之意。<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a0501" n="0660a0501"/><anchor xml:id="beg0660a0501" n="0660a0501"/>但<anchor xml:id="end0660a0501"/>是欲界報
<lb ed="X" n="0660a06"/><lb ed="R099" n="0056b09"/>身有觸致身損益。故於禪有成壞耳。未是初禪中事
<lb ed="X" n="0660a07"/><lb ed="R099" n="0056b10"/><note place="inline">云云</note>。第二約煩惱明邪相者。若此觸起<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a0701" n="0660a0701"/><anchor xml:id="beg0660a0701" n="0660a0701"/>已<anchor xml:id="end0660a0701"/>。五蓋等強
<lb ed="X" n="0660a08"/><lb ed="R099" n="0056b11"/>盛。此是增煩惱觸。若此觸起<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a0801" n="0660a0801"/><anchor xml:id="beg0660a0801" n="0660a0801"/>已<anchor xml:id="end0660a0801"/>。五蓋除者。此是除蓋
<lb ed="X" n="0660a09"/><lb ed="R099" n="0056b12"/>觸。若除事鄣五蓋。此是欲界定觸。若除欲界五蓋性。
<lb ed="X" n="0660a10"/><lb ed="R099" n="0056b13"/>欲界繫得繩除。此是初禪觸。問。事鄣除是伏。性鄣除
<lb ed="X" n="0660a11"/><lb ed="R099" n="0056b14"/>是斷者。有頂禪那得還生欲耶。答。譬如瘧病。雖間日
<lb ed="X" n="0660a12"/><lb ed="R099" n="0056b15"/>不發。後日卽發。間日譬伏事善。得善譬斷性。雖復得
<lb ed="X" n="0660a13"/><lb ed="R099" n="0056b16"/>差。非是永斷。明平復瘧。世智斷性鄣。非無漏斷。雖生
<lb ed="X" n="0660a14"/><lb ed="R099" n="0056b17"/>有頂。還墮三途。如平明復瘧也。故大經云。世醫所療
<lb ed="X" n="0660a15"/><lb ed="R099" n="0056b18"/>治。雖差<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a1501" n="0660a1501"/><anchor xml:id="beg0660a1501" n="0660a1501"/>已<anchor xml:id="end0660a1501"/>復生。卽此義也。</p><p xml:id="pX55p0660a1512" cb:place="inline">第三魔邪者。此約初禪十
<lb ed="X" n="0660a16"/><lb ed="R099" n="0057a01"/>功五支明。若過若不及。隨二邊有增減之失。名之爲
<lb ed="X" n="0660a17"/><lb ed="R099" n="0057a02"/>邪。若明過則見日月晃朗。或復生於空解。若闇證之
<lb ed="X" n="0660a18"/><lb ed="R099" n="0057a03"/>禪。明慧空解生時。但明此空法而不能廣明法相。若
<lb ed="X" n="0660a19"/><lb ed="R099" n="0057a04"/>帶觀發觸。明過生觸解。則世智辨聰。此師利使之相
<lb ed="X" n="0660a20"/><lb ed="R099" n="0057a05"/>也。當一一歷若過若不及。廣明邪相如文。問。初禪那
<lb ed="X" n="0660a21"/><lb ed="R099" n="0057a06"/>得有邪惡。答。惡入禪中。禪體非惡。惡入禪中能發成
<lb ed="X" n="0660a22"/><lb ed="R099" n="0057a07"/>一切惡種子。爲諸惡之本。又是邊境故身在欲界故。
<lb ed="X" n="0660a23"/><lb ed="R099" n="0057a08"/>故令邪惡得入。又帶欲界心入禪。故惡得入。如人開
<lb ed="X" n="0660a24"/><lb ed="R099" n="0057a09"/>門戶。賊隨而進。以欲界心中先有此邪氣分。是故來
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0660b" n="0660b"/>
<lb ed="X" n="0660b01"/><lb ed="R099" n="0057a10"/>入。若初禪不覺此二十種者。但有一種卽能壞禪。如
<lb ed="X" n="0660b02"/><lb ed="R099" n="0057a11"/>二十人伴。一人是賊。十九俱罪。若能於初禪覺識洮
<lb ed="X" n="0660b03"/><lb ed="R099" n="0057a12"/>練。邪惡旣滅。進二禪中無復邪惡之失也。復次十功
<lb ed="X" n="0660b04"/><lb ed="R099" n="0057a13"/>五支終是二十三心數。略撮要者爲五。更細分別爲
<lb ed="X" n="0660b05"/><lb ed="R099" n="0057a14"/>十功德。廣論是二十三心數。例如陰入界開合<note place="inline">云云</note>。
<lb ed="X" n="0660b06"/><lb ed="R099" n="0057a15"/>今覺觀還欲覺觀。發喜是受數。樂是猗喜生。樂還是
<lb ed="X" n="0660b07"/><lb ed="R099" n="0057a16"/>受數。一心是王。故知終是心數中法也。今十種功德
<lb ed="X" n="0660b08"/><lb ed="R099" n="0057a17"/>中。空是相數。何故爾。欲界想麁相。見森森之存。初禪
<lb ed="X" n="0660b09"/><lb ed="R099" n="0057a18"/>想妙。見有是空如雲如影故。明者只是作意於境。界
<lb ed="X" n="0660b10"/><lb ed="R099" n="0057b01"/>界分明了。所緣處的的不亂不闇也。<g ref="#CB00400">𣽈</g>心自在只是
<lb ed="X" n="0660b11"/><lb ed="R099" n="0057b02"/>念數。念數持憶不失。出入自在。定卽定數。喜樂卽受
<lb ed="X" n="0660b12"/><lb ed="R099" n="0057b03"/>數。解脫卽解脫數。善心卽行。行卽思數。慧卽慧數。境
<lb ed="X" n="0660b13"/><lb ed="R099" n="0057b04"/>界相應卽是作意於境數。禪旣是善。但取通十大地
<lb ed="X" n="0660b14"/><lb ed="R099" n="0057b05"/>心數。取善心數。除煩惱心數。但約二十三心數以明
<lb ed="X" n="0660b15"/><lb ed="R099" n="0057b06"/>廣略耳。若欣同者。爲作心數名說。若欣異者。爲作五
<lb ed="X" n="0660b16"/><lb ed="R099" n="0057b07"/>支十功之名以赴。前人之欲豈可聞其名異而生諍
<lb ed="X" n="0660b17"/><lb ed="R099" n="0057b08"/>競<note place="inline">云云</note>。若進入二禪者。呵初禪覺觀爲患。惱亂禪心。
<lb ed="X" n="0660b18"/><lb ed="R099" n="0057b09"/>初禪卽謝。二禪卽發。云何呵厭。如禪經云。如人大極
<lb ed="X" n="0660b19"/><lb ed="R099" n="0057b10"/>時欲眠。若有喚呼聲。其心大惱亂。云何喚呼。初禪有
<lb ed="X" n="0660b20"/><lb ed="R099" n="0057b11"/>八觸等法。若於一動觸發。卽有十種功德五支之法。
<lb ed="X" n="0660b21"/><lb ed="R099" n="0057b12"/>乃至九品進入。卽是竪喚呼。若橫發諸禪。卽是橫喚
<lb ed="X" n="0660b22"/><lb ed="R099" n="0057b13"/>呼。一動觸如此。餘觸亦如是。功德旣廣。觀心緣之亦
<lb ed="X" n="0660b23"/><lb ed="R099" n="0057b14"/>多。喜樂動心紛紜重疊。以之爲惱。得入一心安隱爲
<lb ed="X" n="0660b24"/><lb ed="R099" n="0057b15"/>快。譬如人受五欲。疲極方欲眠寢。而賓容復來。絃管
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0660c" n="0660c"/>
<lb ed="X" n="0660c01"/><lb ed="R099" n="0057b16"/>又奏。乃是娛耳歡心。而欲眠爲惱。今初禪以覺觀爲
<lb ed="X" n="0660c02"/><lb ed="R099" n="0057b17"/>妨。三心樂以之爲惱。若最初發觸生覺觀。此爲成一
<lb ed="X" n="0660c03"/><lb ed="R099" n="0057b18"/>心。次一品覺觀起。能妨前一心。橫亦如此。品品互相
<lb ed="X" n="0660c04"/><lb ed="R099" n="0058a01"/>成壞。今呵此覺觀。覺觀謝。喜樂一心亦隨謝。是故初
<lb ed="X" n="0660c05"/><lb ed="R099" n="0058a02"/>禪名覺觀。俱禪通體別體。卽此意也。覺觀謝<anchor xml:id="nkr_note_add_0660c0501" n="0660c0501"/><anchor xml:id="beg0660c0501" n="0660c0501"/>已<anchor xml:id="end0660c0501"/>卽入
<lb ed="X" n="0660c06"/><lb ed="R099" n="0058a03"/>中間。單靜轉寂。名退禪地。如前分別。又入未到。更增
<lb ed="X" n="0660c07"/><lb ed="R099" n="0058a04"/>一單靜空。炅然安隱。此卽入海見於平相。發是相<anchor xml:id="nkr_note_add_0660c0701" n="0660c0701"/><anchor xml:id="beg0660c0701" n="0660c0701"/>已<anchor xml:id="end0660c0701"/>
<lb ed="X" n="0660c08"/><lb ed="R099" n="0058a05"/>豁發二禪。其心內淨炅炅。如明淨鏡。逾於從來。此是
<lb ed="X" n="0660c09"/><lb ed="R099" n="0058a06"/>二禪內淨發。問。二禪是色法。云何言心內淨。答。以其
<lb ed="X" n="0660c10"/><lb ed="R099" n="0058a07"/>發得四大淨妙之色。勝於初禪之色。以此相故。照心
<lb ed="X" n="0660c11"/><lb ed="R099" n="0058a08"/>卽明。故言內淨。此淨與喜樂一心俱發。故名喜俱。禪
<lb ed="X" n="0660c12"/><lb ed="R099" n="0058a09"/>淨是色淨。發此淨故。心喜猗。喜生樂。樂息入一心。是
<lb ed="X" n="0660c13"/><lb ed="R099" n="0058a10"/>爲四支。若是初禪四大未妙。水大有別。致有八觸橫
<lb ed="X" n="0660c14"/><lb ed="R099" n="0058a11"/>竪等相。不名一識。若入二禪。四大和融。妙而且淨。無
<lb ed="X" n="0660c15"/><lb ed="R099" n="0058a12"/>復八觸四大之異。但言一識處。初禪由覺觀故喜爲
<lb ed="X" n="0660c16"/><lb ed="R099" n="0058a13"/>麁。二禪以內淨故喜故爲深妙。此禪<anchor xml:id="nkr_note_add_0660c1601" n="0660c1601"/><anchor xml:id="beg0660c1601" n="0660c1601"/>但<anchor xml:id="end0660c1601"/>有竪進。無八
<lb ed="X" n="0660c17"/><lb ed="R099" n="0058a14"/>觸橫進。不妨更有餘禪及無漏之橫。是名進發二禪
<lb ed="X" n="0660c18"/><lb ed="R099" n="0058a15"/>之相。若進登三禪者。此二禪雖善而有喜涌之過。喜
<lb ed="X" n="0660c19"/><lb ed="R099" n="0058a16"/>卽對憂故通。憂隨心至有頂。何處不有。別則在欲界。
<lb ed="X" n="0660c20"/><lb ed="R099" n="0058a17"/>而初禪<anchor xml:id="nkr_note_add_0660c2001" n="0660c2001"/><anchor xml:id="beg0660c2001" n="0660c2001"/>已<anchor xml:id="end0660c2001"/>斷。此二禪斷憂而生喜。喜對憂而生。猶爲
<lb ed="X" n="0660c21"/><lb ed="R099" n="0058a18"/>喜心可動。喜失則憂明。識二禪過患。則進發中間至
<lb ed="X" n="0660c22"/><lb ed="R099" n="0058b01"/>未到單靜。次發於樂。此樂是色界淨色最極之樂。前
<lb ed="X" n="0660c23"/><lb ed="R099" n="0058b02"/>禪猗他生樂爲麤。此禪不猗他生。遍身受樂。凡夫捨
<lb ed="X" n="0660c24"/><lb ed="R099" n="0058b03"/>此爲難。聖人得能捨。知此是因緣生法無定。凡夫染
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0661a" n="0661a"/>
<lb ed="X" n="0661a01"/><lb ed="R099" n="0058b04"/>愛貪味故須捨支。次念支慧支。慧支是善巧防護。此
<lb ed="X" n="0661a02"/><lb ed="R099" n="0058b05"/>樂但經論出處不同。或前捨。或前慧。此禪難故。故交
<lb ed="X" n="0661a03"/><lb ed="R099" n="0058b06"/>加前後支相不同。當知爲緣各異<note place="inline">云云</note>。此禪乃是樂
<lb ed="X" n="0661a04"/><lb ed="R099" n="0058b07"/>俱。而樂壞則苦。故論云。喜樂雖是善。而有憂苦患。薄
<lb ed="X" n="0661a05"/><lb ed="R099" n="0058b08"/>識過惡則進發四禪。中間未到卽發不苦不樂支。亦
<lb ed="X" n="0661a06"/><lb ed="R099" n="0058b09"/>名捨俱禪。亦名不動支。乃至定念捨等。四支成就<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0661a07"/><lb ed="R099" n="0058b10"/>云</note>。又此禪雖是不動安快。而是色法。患色如窂獄如
<lb ed="X" n="0661a08"/><lb ed="R099" n="0058b11"/>疎如甑。呵色緣空。四禪卽謝。發中間未到。卽發空處
<lb ed="X" n="0661a09"/><lb ed="R099" n="0058b12"/>空。空廣心廣。故言緣多卽散。爾時捨空緣識。識多則
<lb ed="X" n="0661a10"/><lb ed="R099" n="0058b13"/>散。捨識緣無識。或言少識。一解云多識則散。故緣少
<lb ed="X" n="0661a11"/><lb ed="R099" n="0058b14"/>識則定。一解云爲緣識故爲多。今緣無識。緣無法塵。
<lb ed="X" n="0661a12"/><lb ed="R099" n="0058b15"/>捨智緣無。名爲少識。觀有識如壅廁。無識如癡。更有
<lb ed="X" n="0661a13"/><lb ed="R099" n="0058b16"/>妙定。名爲非有想非無想。非有則非有識。非無則非
<lb ed="X" n="0661a14"/><lb ed="R099" n="0058b17"/>少識。雙非有無。故言非想非非想。凡夫謂爲非想。佛
<lb ed="X" n="0661a15"/><lb ed="R099" n="0058b18"/>弟子知其無麤想亦有細想。故佛呵須<g ref="#CB02494">䟦</g>。汝旣除麤。
<lb ed="X" n="0661a16"/><lb ed="R099" n="0059a01"/>何不除細。呵師不能。何況於汝。故知此定具細想煩
<lb ed="X" n="0661a17"/><lb ed="R099" n="0059a02"/>惱。約凡爲無。佛弟子爲有。合而名之。名非有想非無
<lb ed="X" n="0661a18"/><lb ed="R099" n="0059a03"/>想。凡夫謂爲涅槃。佛弟子呵之出界<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0661a19"/><lb ed="R099" n="0059a04"/><p xml:id="pX55p0661a1901">問。合中十七定。俱是從淺至深不。答。中間定是退禪
<lb ed="X" n="0661a20"/><lb ed="R099" n="0059a05"/>地定。乃不深而位居於上。又問。若是定者。俱有喜樂
<lb ed="X" n="0661a21"/><lb ed="R099" n="0059a06"/>不。答。是邊地事。悲心禪故無喜樂。問。無喜應無定。答。
<lb ed="X" n="0661a22"/><lb ed="R099" n="0059a07"/>雖無事相應之別喜。不妨有通喜。進緣喜境之喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0661a2201" n="0661a2201"/><anchor xml:id="beg0661a2201" n="0661a2201"/>已<anchor xml:id="end0661a2201"/>。
<lb ed="X" n="0661a23"/><lb ed="R099" n="0059a08"/>伏事故有通喜。樂未斷性故無別喜<note place="inline">云云</note>。類始如四
<lb ed="X" n="0661a24"/><lb ed="R099" n="0059a09"/>空。依大集亦有通五支而無別異之支林。此但通喜。
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0661b" n="0661b"/>
<lb ed="X" n="0661b01"/><lb ed="R099" n="0059a10"/>無別喜也。復次橫進者。如四卷禪內廣辨十五種禪
<lb ed="X" n="0661b02"/><lb ed="R099" n="0059a11"/>橫發相。不重出。橫竪俱發者。義則可解<note place="inline">云云</note>。進分相
<lb ed="X" n="0661b03"/><lb ed="R099" n="0059a12"/>如上。次明達分者。達名爲道。故道諦四行云。道正行
<lb ed="X" n="0661b04"/><lb ed="R099" n="0059a13"/>達。亦云道如跡乘故達。只是道以其識。達四禪十二
<lb ed="X" n="0661b05"/><lb ed="R099" n="0059a14"/>緣第一義之理。稱之爲達。達有五義。所謂退達･護達･
<lb ed="X" n="0661b06"/><lb ed="R099" n="0059a15"/>住達･進達･達達。退達者。如人得未到定卽退。還發電
<lb ed="X" n="0661b07"/><lb ed="R099" n="0059a16"/>光見理。見理之慧得通。而未到有失。是名退達。諸論
<lb ed="X" n="0661b08"/><lb ed="R099" n="0059a17"/>解退義不同。數明苦忍。佛敎不退。爾前有退。成論明
<lb ed="X" n="0661b09"/><lb ed="R099" n="0059a18"/>四念處<anchor xml:id="nkr_note_add_0661b0901" n="0661b0901"/><anchor xml:id="beg0661b0901" n="0661b0901"/>已<anchor xml:id="end0661b0901"/>不退。何況忍法。若云不退者。眞明發時。一
<lb ed="X" n="0661b10"/><lb ed="R099" n="0059b01"/>受不退分。寂然見諦解起。名眞不退。此復二解。數人
<lb ed="X" n="0661b11"/><lb ed="R099" n="0059b02"/>云。見諦無漏不退。思惟無漏有退。故有退法羅漢沙
<lb ed="X" n="0661b12"/><lb ed="R099" n="0059b03"/>井之喩。成論人云。思惟無漏豈容有退。但是退分根
<lb ed="X" n="0661b13"/><lb ed="R099" n="0059b04"/>性人。今得無漏。仍本立名。稱爲退法人。實非退也。如
<lb ed="X" n="0661b14"/><lb ed="R099" n="0059b05"/>此等種種解退義<note place="inline">云云</note>。護達者。本是護分人。由護故
<lb ed="X" n="0661b15"/><lb ed="R099" n="0059b06"/>達也。住達者亦如是。進達者。或入初禪二禪等。因進
<lb ed="X" n="0661b16"/><lb ed="R099" n="0059b07"/>故達。達達者。第十六心見諦解起<anchor xml:id="nkr_note_add_0661b1601" n="0661b1601"/><anchor xml:id="beg0661b1601" n="0661b1601"/>已<anchor xml:id="end0661b1601"/>成初果。而復更
<lb ed="X" n="0661b17"/><lb ed="R099" n="0059b08"/>達二果三果。乃至超成無學。是爲達達。此是約三藏
<lb ed="X" n="0661b18"/><lb ed="R099" n="0059b09"/>論達達也。若別敎者。達生死涅槃不二。卽事而眞。名
<lb ed="X" n="0661b19"/><lb ed="R099" n="0059b10"/>之爲達。此理轉明名爲達達。達分旣有五義。餘四分
<lb ed="X" n="0661b20"/><lb ed="R099" n="0059b11"/>亦如是。退分五者。若得初禪。退未到。又退欲界。至散
<lb ed="X" n="0661b21"/><lb ed="R099" n="0059b12"/>心起五逆等。是爲退退。本是退分人。今雖如護亦退。
<lb ed="X" n="0661b22"/><lb ed="R099" n="0059b13"/>故名護退。住此定人得<anchor xml:id="nkr_note_add_0661b2201" n="0661b2201"/><anchor xml:id="beg0661b2201" n="0661b2201"/>已<anchor xml:id="end0661b2201"/>而失。是名住退。進發諸禪。
<lb ed="X" n="0661b23"/><lb ed="R099" n="0059b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0661b2301" n="0661b2301"/><anchor xml:id="beg0661b2301" n="0661b2301"/>已<anchor xml:id="end0661b2301"/>而失。故名進退。十六心達理要因於定。而無漏不
<lb ed="X" n="0661b24"/><lb ed="R099" n="0059b15"/>失。所因之定失。故名達退。護分亦具五義。退分人而
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0661c" n="0661c"/>
<lb ed="X" n="0661c01"/><lb ed="R099" n="0059b16"/>今決須防護。良由過去不護不得成住分。今若不護
<lb ed="X" n="0661c02"/><lb ed="R099" n="0059b17"/>護分不成。是故雖退要須護之。故言退護。退護者是
<lb ed="X" n="0661c03"/><lb ed="R099" n="0059b18"/>護分根性。今又加護。故名護護。住護者。雖得住。猶須
<lb ed="X" n="0661c04"/><lb ed="R099" n="0060a01"/>護之。是名住護。進護者。雖住進一禪。亦須方便修於
<lb ed="X" n="0661c05"/><lb ed="R099" n="0060a02"/>觀法。是名進護。達護者。因此護故。又如初果見理。未
<lb ed="X" n="0661c06"/><lb ed="R099" n="0060a03"/>得諸禪。須方便修習。亦名達護也。住分亦爲五。如人
<lb ed="X" n="0661c07"/><lb ed="R099" n="0060a04"/>得未到地。久久而失。還住欲界定。是名退住。但護得
<lb ed="X" n="0661c08"/><lb ed="R099" n="0060a05"/>住。是名護住。常在一種品定。是名爲住。雖進上定<anchor xml:id="nkr_note_add_0661c0801" n="0661c0801"/><anchor xml:id="beg0661c0801" n="0661c0801"/>已<anchor xml:id="end0661c0801"/>。
<lb ed="X" n="0661c09"/><lb ed="R099" n="0060a06"/>復還住向定故。故云住住。進發上禪處處而住。故言
<lb ed="X" n="0661c10"/><lb ed="R099" n="0060a07"/>進住。因住得無漏見諦。名爲達。只住此定。七返生不
<lb ed="X" n="0661c11"/><lb ed="R099" n="0060a08"/>更發禪。是名達住。進分亦爲五義。進得初禪。退還未
<lb ed="X" n="0661c12"/><lb ed="R099" n="0060a09"/>到。復更進破上地。是名進退。雖有此進。恒得防護。故
<lb ed="X" n="0661c13"/><lb ed="R099" n="0060a10"/>名護進。在一種定久久而進。是名住進。次第進無間
<lb ed="X" n="0661c14"/><lb ed="R099" n="0060a11"/>者。名爲進進。以進故得無漏。是名達進。亦是發無漏
<lb ed="X" n="0661c15"/><lb ed="R099" n="0060a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0661c1501" n="0661c1501"/><anchor xml:id="beg0661c1501" n="0661c1501"/>已<anchor xml:id="end0661c1501"/>。能橫竪發禪。故言達進。如是五種之義分。各各爲
<lb ed="X" n="0661c16"/><lb ed="R099" n="0060a13"/>五是猶爲略。若更廣明。只歷十二門禪。禪禪之中皆
<lb ed="X" n="0661c17"/><lb ed="R099" n="0060a14"/>具五分。又歷一切禪。亦各各備五分。例此可解<note place="inline">云云</note>。
<lb ed="X" n="0661c18"/><lb ed="R099" n="0060a15"/>復次五分又各有兩種。一者任運退。二者內外因緣
<lb ed="X" n="0661c19"/><lb ed="R099" n="0060a16"/>故退。任運護。善巧防持故護。餘例有此義<note place="inline">云云</note>。若任
<lb ed="X" n="0661c20"/><lb ed="R099" n="0060a17"/>運達者。此所不論。若善巧修達者。今當分別。則爲二。
<lb ed="X" n="0661c21"/><lb ed="R099" n="0060a18"/>先簡邪。二明修觀。邪者凡有四種。有人無觀慧。<anchor xml:id="nkr_note_add_0661c2101" n="0661c2101"/><anchor xml:id="beg0661c2101" n="0661c2101"/>但<anchor xml:id="end0661c2101"/>闇
<lb ed="X" n="0661c22"/><lb ed="R099" n="0060b01"/>心調和氣息。數一至十。心旣靜細。證得欲界。或發未
<lb ed="X" n="0661c23"/><lb ed="R099" n="0060b02"/>到。仍發宿習之見。或一切皆有自性神我之法。住在
<lb ed="X" n="0661c24"/><lb ed="R099" n="0060b03"/>身中。執此爲實。計爲涅槃究竟之道。能問能答。非他
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0662a" n="0662a"/>
<lb ed="X" n="0662a01"/><lb ed="R099" n="0060b04"/>是<anchor xml:id="nkr_note_add_0662a0101" n="0662a0101"/><anchor xml:id="beg0662a0101" n="0662a0101"/>已<anchor xml:id="end0662a0101"/>。見心深入。不可移轉。此乃有見之法。妄謂爲達。
<lb ed="X" n="0662a02"/><lb ed="R099" n="0060b05"/>實非達也。次有人如是數息證未到定。發宿習。謂一
<lb ed="X" n="0662a03"/><lb ed="R099" n="0060b06"/>切法空無所有。云何等相性無毫末許法。豁若虗空。
<lb ed="X" n="0662a04"/><lb ed="R099" n="0060b07"/>神解異人。辨使無滯。竪執所見謂爲涅槃。撥他是<anchor xml:id="nkr_note_add_0662a0401" n="0662a0401"/><anchor xml:id="beg0662a0401" n="0662a0401"/>己<anchor xml:id="end0662a0401"/>。
<lb ed="X" n="0662a05"/><lb ed="R099" n="0060b08"/>空見深入。佛所不化。此妄謂爲達。實非達也。次發亦
<lb ed="X" n="0662a06"/><lb ed="R099" n="0060b09"/>有亦無見。次發非有非無見。於如是皆妄謂爲達。實
<lb ed="X" n="0662a07"/><lb ed="R099" n="0060b10"/>非達也。如長爪思惟諸法不見性相。不可破壞。如大
<lb ed="X" n="0662a08"/><lb ed="R099" n="0060b11"/>海水。不得一法入心。如此之見並非深入定見。若非
<lb ed="X" n="0662a09"/><lb ed="R099" n="0060b12"/>見者。云何如來一言破之。卽墮二負處。識其見心。知
<lb ed="X" n="0662a10"/><lb ed="R099" n="0060b13"/>是苦習。獲法眼淨。若如此者。何得稱之爲達耶。又如
<lb ed="X" n="0662a11"/><lb ed="R099" n="0060b14"/>論力梵志。受雇撰五百明。難最初一問。佛云。爲一究
<lb ed="X" n="0662a12"/><lb ed="R099" n="0060b15"/>竟道。衆多究竟道。若一。諸師各各稱。若多。理不應爾。
<lb ed="X" n="0662a13"/><lb ed="R099" n="0060b16"/>于時鹿頭歸伏。在佛後扇。佛指之曰。汝識此人不。答
<lb ed="X" n="0662a14"/><lb ed="R099" n="0060b17"/>曰識。佛云。此人得究竟道耶。答云最爲第一。佛言。若
<lb ed="X" n="0662a15"/><lb ed="R099" n="0060b18"/>爾何故扇耶。於是心伏。五百之難從風自靡。當知衆
<lb ed="X" n="0662a16"/><lb ed="R099" n="0061a01"/>多究竟道。乃是諸見妄謂。何關於達。何以故。凡夫外
<lb ed="X" n="0662a17"/><lb ed="R099" n="0061a02"/>道有見論愛論。自讚毀他。不知自撿。常起苦集而不
<lb ed="X" n="0662a18"/><lb ed="R099" n="0061a03"/>覺知。故言外道愛著觀空智慧故不能發眞。是名闇
<lb ed="X" n="0662a19"/><lb ed="R099" n="0061a04"/>心修禪而發宿習。任運成見。名爲邪也。次明修觀邪
<lb ed="X" n="0662a20"/><lb ed="R099" n="0061a05"/>者。有人初學一種解心。謂言諸法若有若無等四句
<lb ed="X" n="0662a21"/><lb ed="R099" n="0061a06"/>是實。執此爲解決定喜。以此爲入觀方便。因是證定。
<lb ed="X" n="0662a22"/><lb ed="R099" n="0061a07"/>定心旣靜。諸見轉明。堅執不可捨。我慢自矜高。但知
<lb ed="X" n="0662a23"/><lb ed="R099" n="0061a08"/>破他之非。不甞覺識心內煩惱。靜見決定是謂爲達。
<lb ed="X" n="0662a24"/><lb ed="R099" n="0061a09"/>實非是達。是爲四種邪。就發見有兩。一但發見心辨
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0662b" n="0662b"/>
<lb ed="X" n="0662b01"/><lb ed="R099" n="0061a10"/>說。見心通達。說見無盡。而不得五通。一加得五通。停
<lb ed="X" n="0662b02"/><lb ed="R099" n="0061a11"/>河在耳。變鹵化羊。刀割香塗有如無念。世謂爲一切
<lb ed="X" n="0662b03"/><lb ed="R099" n="0061a12"/>智人。然通非無漏。而見慧生著。著是習。習故苦。終爲
<lb ed="X" n="0662b04"/><lb ed="R099" n="0061a13"/>四聖諦所破。乃可稱達。但是發見獲通。廣讀韋陀三
<lb ed="X" n="0662b05"/><lb ed="R099" n="0061a14"/>種外道耳。佛法以三稱解脫謂之<note place="inline">云云</note>。問。正道外道
<lb ed="X" n="0662b06"/><lb ed="R099" n="0061a15"/>修空云何異。答。外道恚愛處生毒。眞空人不爾。知愛
<lb ed="X" n="0662b07"/><lb ed="R099" n="0061a16"/>恚從因緣生故不著。不著故無愛恚。愛恚息故名不
<lb ed="X" n="0662b08"/><lb ed="R099" n="0061a17"/>生不。生卽是空。空見人卽救之云。我愛恚者是思惟
<lb ed="X" n="0662b09"/><lb ed="R099" n="0061a18"/>惑。何關空理。無學亦有習。何得以此妨空。又破之卽
<lb ed="X" n="0662b10"/><lb ed="R099" n="0061b01"/>有四句料簡。汝所起者乃是新病更起。那得例同聖
<lb ed="X" n="0662b11"/><lb ed="R099" n="0061b02"/>人。聖人故病卽是思惑。六十二見滅卽是不起新病。
<lb ed="X" n="0662b12"/><lb ed="R099" n="0061b03"/>汝以世智強伏故病。故病不發。而於見心更起新病。
<lb ed="X" n="0662b13"/><lb ed="R099" n="0061b04"/>順汝見則愛。違汝見則嗔。此二從癡生。陵他爲慢。具
<lb ed="X" n="0662b14"/><lb ed="R099" n="0061b05"/>足八十八乃至八萬四千苦習浩然。那得稱是思惟。
<lb ed="X" n="0662b15"/><lb ed="R099" n="0061b06"/>例同聖人。此爲大謬。料簡四句如止觀<note place="inline">云云</note>。問。何因
<lb ed="X" n="0662b16"/><lb ed="R099" n="0061b07"/>能忍故病。復起新病。答。外道亦具邪行聞思修。邪三
<lb ed="X" n="0662b17"/><lb ed="R099" n="0061b08"/>慧。以其邪心推盡不見。現旣未發。眞妄卽爲是違順
<lb ed="X" n="0662b18"/><lb ed="R099" n="0061b09"/>其所是法。故新病發興。以其有修慧故。涉事而行。忍
<lb ed="X" n="0662b19"/><lb ed="R099" n="0061b10"/>力得成。強作平等。佛法亦具正三慧。以正道方便智
<lb ed="X" n="0662b20"/><lb ed="R099" n="0061b11"/>慧撿見不起。故新病不生。無修慧故。故病猶在<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0662b21"/><lb ed="R099" n="0061b12"/><p xml:id="pX55p0662b2101">第二明修達觀者爲二。初明達分之觀。二約信法兩
<lb ed="X" n="0662b22"/><lb ed="R099" n="0061b13"/>行。明觀法之相。事如四念處中所明。往彼尋之也。二
<lb ed="X" n="0662b23"/><lb ed="R099" n="0061b14"/>明兩行者爲二。卽信法兩行也。信憑聞而解。法藉思
<lb ed="X" n="0662b24"/><lb ed="R099" n="0061b15"/>乃生。法行非都不聞。聞少思多。聞多思少<note place="inline">云云</note>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0662b2401" n="0662b2401"/><anchor xml:id="beg0662b2401" n="0662b2401"/>但<anchor xml:id="end0662b2401"/>判
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0662c" n="0662c"/>
<lb ed="X" n="0662c01"/><lb ed="R099" n="0061b16"/>兩行之位正在苦忍。以聞卽入判爲信行。以思卽入
<lb ed="X" n="0662c02"/><lb ed="R099" n="0061b17"/>判爲法行。今解遠取根性。初之元起。若多發學問。爲
<lb ed="X" n="0662c03"/><lb ed="R099" n="0061b18"/>信行根性。多有禪寂。爲法行根性。世世研修。故苦忍
<lb ed="X" n="0662c04"/><lb ed="R099" n="0062a01"/>之位判其兩別而得悟道。但此兩行不可令偏。至如
<lb ed="X" n="0662c05"/><lb ed="R099" n="0062a02"/>法行之人。三乘之初不愚於法。識解有無等相。邪正
<lb ed="X" n="0662c06"/><lb ed="R099" n="0062a03"/>悉知。若無定者。如風中燈照物不了。若無定名狂智
<lb ed="X" n="0662c07"/><lb ed="R099" n="0062a04"/>慧。顚智慧。如惡馬而不群。雖有觀慧不名達也。又初
<lb ed="X" n="0662c08"/><lb ed="R099" n="0062a05"/>心不識法相。不解道理。闇心修禪。停心數息。設令證
<lb ed="X" n="0662c09"/><lb ed="R099" n="0062a06"/>未到等禪。與愚夫禪不異。此名爲癡。亦非停心･念處
<lb ed="X" n="0662c10"/><lb ed="R099" n="0062a07"/>之觀。旣非念處不名似達賢人之位。如世間稱賢者。
<lb ed="X" n="0662c11"/><lb ed="R099" n="0062a08"/>能知天文地理。百家俱達。然後立德修行。仁慈謙讓。
<lb ed="X" n="0662c12"/><lb ed="R099" n="0062a09"/>解行具足。稱之曰賢直。爾質朴徒讓是愚直。爾懷解
<lb ed="X" n="0662c13"/><lb ed="R099" n="0062a10"/>唐突造過復是顚狂。解行旣偏不稱賢士。具足兼擧
<lb ed="X" n="0662c14"/><lb ed="R099" n="0062a11"/>號之曰賢。修道人亦如是。單解稱非有非無稱爲愚
<lb ed="X" n="0662c15"/><lb ed="R099" n="0062a12"/>癡論。何況上三句。何故爾。癡是無明。汝於四句不識
<lb ed="X" n="0662c16"/><lb ed="R099" n="0062a13"/>四諦苦習十二因緣諸流諸縛。但用是見法非他之
<lb ed="X" n="0662c17"/><lb ed="R099" n="0062a14"/>法。而起生死。是事不知名爲無明。無明卽癡。所以者
<lb ed="X" n="0662c18"/><lb ed="R099" n="0062a15"/>何。非有非無之法。絕四句百非。湛然淸淨。汝若證此
<lb ed="X" n="0662c19"/><lb ed="R099" n="0062a16"/>法者。言行相應。此法治心平等無滯。何得依止此見。
<lb ed="X" n="0662c20"/><lb ed="R099" n="0062a17"/>是<anchor xml:id="nkr_note_add_0662c2001" n="0662c2001"/><anchor xml:id="beg0662c2001" n="0662c2001"/>己<anchor xml:id="end0662c2001"/>毀他。是非旣生。有無之心卽起。雙非安在。若人
<lb ed="X" n="0662c21"/><lb ed="R099" n="0062a18"/>讚之則喜。違之則恚。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0662c2101" n="0662c2101"/><anchor xml:id="beg0662c2101" n="0662c2101"/>已<anchor xml:id="end0662c2101"/>解。忽他爲慢。於此不了是
<lb ed="X" n="0662c22"/><lb ed="R099" n="0062b01"/>癡。今雖無疑。後當大疑。是爲五鈍宛然。又復謂此是
<lb ed="X" n="0662c23"/><lb ed="R099" n="0062b02"/>道行。是道故能有所證。卽是戒取。的謂此見爲是。是
<lb ed="X" n="0662c24"/><lb ed="R099" n="0062b03"/>事定。餘妄語。豈非見取。執此法邊。不取餘法邊。是爲
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0663a" n="0663a"/>
<lb ed="X" n="0663a01"/><lb ed="R099" n="0062b04"/>邊見。此見偏僻不當道理。是名爲邪見。是見依色是
<lb ed="X" n="0663a02"/><lb ed="R099" n="0062b05"/>身見。如是則五利使具足。此十使約三世。具有八十
<lb ed="X" n="0663a03"/><lb ed="R099" n="0062b06"/>八使<note place="inline">云云</note>。此見依色卽色陰受。此見卽三苦是受陰。
<lb ed="X" n="0663a04"/><lb ed="R099" n="0062b07"/>想此見像<g ref="#CB15032">㒵</g>。爲此起善惡行。了別此見卽是五陰受。
<lb ed="X" n="0663a05"/><lb ed="R099" n="0062b08"/>卽是苦想行。卽是有生死見愛。流轉浩然。眞是不識
<lb ed="X" n="0663a06"/><lb ed="R099" n="0062b09"/>非有非無之過。豈非愚癡論。非有非無見生過旣爾。
<lb ed="X" n="0663a07"/><lb ed="R099" n="0062b10"/>餘三句過一一具此四諦十二緣利鈍等使。以不識
<lb ed="X" n="0663a08"/><lb ed="R099" n="0062b11"/>此過故。皆稱爲癡。雖作如是見心心解。以不得定故。
<lb ed="X" n="0663a09"/><lb ed="R099" n="0062b12"/>名爲狂顚。名爲外道邪僻。不名三乘之初不愚於法。
<lb ed="X" n="0663a10"/><lb ed="R099" n="0062b13"/>正解之人。問。佛弟子尋敎作此念處。何意不成賢人。
<lb ed="X" n="0663a11"/><lb ed="R099" n="0062b14"/>答。一觀無常法不遍。二無七覺調適定慧將息。三於
<lb ed="X" n="0663a12"/><lb ed="R099" n="0062b15"/>觀空智慧生染。爲是故不成。今正解人天者。洞識法
<lb ed="X" n="0663a13"/><lb ed="R099" n="0062b16"/>相。於四見中一。皆識四諦十二緣苦集五陰隨心起
<lb ed="X" n="0663a14"/><lb ed="R099" n="0062b17"/>處。有見生時卽識卽撿。四念處破於四倒。窮覈心路
<lb ed="X" n="0663a15"/><lb ed="R099" n="0062b18"/>不令一念取著。故言外道是生煩惱處。佛法是滅煩
<lb ed="X" n="0663a16"/><lb ed="R099" n="0063a01"/>惱處。如此解時。名有爲法中得正憶念。三乘之初不
<lb ed="X" n="0663a17"/><lb ed="R099" n="0063a02"/>愚於法。隨有此解亦未解賢。能以念處之觀。破六十
<lb ed="X" n="0663a18"/><lb ed="R099" n="0063a03"/>二見之倒。斂心修定。調和氣息。繫念修禪。能發未到
<lb ed="X" n="0663a19"/><lb ed="R099" n="0063a04"/>之定。以定力故解心轉明。有定之慧不名顚。有慧之
<lb ed="X" n="0663a20"/><lb ed="R099" n="0063a05"/>定不名癡。解行旣足方稱爲定。得定故。觀心專的。定
<lb ed="X" n="0663a21"/><lb ed="R099" n="0063a06"/>所分明。名爲念處。亦是用數治亂。用慈治瞋等五方
<lb ed="X" n="0663a22"/><lb ed="R099" n="0063a07"/>便觀分明。故名停心。若都無解。直爾闇心。心何由停。
<lb ed="X" n="0663a23"/><lb ed="R099" n="0063a08"/>故請觀音云。眼與色相應。云何攝住。身子答云。地大
<lb ed="X" n="0663a24"/><lb ed="R099" n="0063a09"/>地無堅相。如是皆入如實之際。達此觀心。方能攝住。
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0663b" n="0663b"/>
<lb ed="X" n="0663b01"/><lb ed="R099" n="0063a10"/>攝住故名爲停心。當知念處停心。洞達五陰不淨。存
<lb ed="X" n="0663b02"/><lb ed="R099" n="0063a11"/>無常等總相別相。觀慧明了。爾時名相似。遠是初賢
<lb ed="X" n="0663b03"/><lb ed="R099" n="0063a12"/>之位。若不得念處者。<g ref="#CB00193">𤏙</g>法不生。不得<g ref="#CB00193">𤏙</g>乃至亦不得
<lb ed="X" n="0663b04"/><lb ed="R099" n="0063a13"/>初果。念處成故則生<g ref="#CB00193">𤏙</g>乃至成無學。是名法行人也。
<lb ed="X" n="0663b05"/><lb ed="R099" n="0063a14"/>次明信行人。若自思惟了然不解。憑他爲說方能得
<lb ed="X" n="0663b06"/><lb ed="R099" n="0063a15"/>悟。譬如天數數雨。五糓數數熟。以聞法故卽了邪正。
<lb ed="X" n="0663b07"/><lb ed="R099" n="0063a16"/>無愛無迷深識法。見四諦十二緣。心無依猗。能破諸
<lb ed="X" n="0663b08"/><lb ed="R099" n="0063a17"/>倒。成就念處相似之道。一一如上說。但有從他聞爲
<lb ed="X" n="0663b09"/><lb ed="R099" n="0063a18"/>異耳。若作如此等信行法行兩種之修。是有爲法中
<lb ed="X" n="0663b10"/><lb ed="R099" n="0063b01"/>得正憶念。決定能發眞似之道。然達本遠理。達何等
<lb ed="X" n="0663b11"/><lb ed="R099" n="0063b02"/>理。凡有四種。論達卽四敎也。若三藏論達。復有四門。
<lb ed="X" n="0663b12"/><lb ed="R099" n="0063b03"/>有門作停心念處。觀色是不淨無常苦。乃至心亦如
<lb ed="X" n="0663b13"/><lb ed="R099" n="0063b04"/>是。是名有門判賢聖眞似。具如阿毗曇。若空門念處。
<lb ed="X" n="0663b14"/><lb ed="R099" n="0063b05"/>觀色是三假因成。等浮虗不實。於衆生中亦作三假。
<lb ed="X" n="0663b15"/><lb ed="R099" n="0063b06"/>不定於定。成生法二聖行。故阿含云。是老死。誰老死。
<lb ed="X" n="0663b16"/><lb ed="R099" n="0063b07"/>二俱虗妄。以是觀行。得成賢聖眞似之道也。此如成
<lb ed="X" n="0663b17"/><lb ed="R099" n="0063b08"/>論所明。亦有亦無門。觀五陰因緣所生故。是有緣生。
<lb ed="X" n="0663b18"/><lb ed="R099" n="0063b09"/>浮虗不定是空。以是爲觀聖賢眞似之道也。此如昆
<lb ed="X" n="0663b19"/><lb ed="R099" n="0063b10"/>勒所明。非空非有門觀義推應有。如大論云。一切實
<lb ed="X" n="0663b20"/><lb ed="R099" n="0063b11"/>等。廣說第一義。第一義卽是悟理。悟理從四門入。卽
<lb ed="X" n="0663b21"/><lb ed="R099" n="0063b12"/>是有無等四門之義也。又大論云。爲車匿心調。當說
<lb ed="X" n="0663b22"/><lb ed="R099" n="0063b13"/>離有無經可得道。此卽非有非無門得羅漢。不可以
<lb ed="X" n="0663b23"/><lb ed="R099" n="0063b14"/>此非有非無爲大乘中道意也。又成論明離有離無
<lb ed="X" n="0663b24"/><lb ed="R099" n="0063b15"/>行聖中道。尋此語。只是離斷常之有無。指偏眞爲中
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0663c" n="0663c"/>
<lb ed="X" n="0663c01"/><lb ed="R099" n="0063b16"/>道。寄濫大乘也。以不辨佛性。不空涅槃。只是三藏四
<lb ed="X" n="0663c02"/><lb ed="R099" n="0063b17"/>門。此門通。行者見眞理也。問。旣破六十二見之有無。
<lb ed="X" n="0663c03"/><lb ed="R099" n="0063b18"/>那忽以更四門被物。豈不還成有無耶。答。以有無諸
<lb ed="X" n="0663c04"/><lb ed="R099" n="0064a01"/>見有礙。不能得出離滅道。今將眞法破其見心。絕諸
<lb ed="X" n="0663c05"/><lb ed="R099" n="0064a02"/>有無。百非四句皆遣於諸見中。無復住著。是則無復
<lb ed="X" n="0663c06"/><lb ed="R099" n="0064a03"/>四執之性。今四悉檀意。赴機利物。假作四門說。令得
<lb ed="X" n="0663c07"/><lb ed="R099" n="0064a04"/>悟解。若不破性實之法。不名爲假說。<anchor xml:id="nkr_note_add_0663c0701" n="0663c0701"/><anchor xml:id="beg0663c0701" n="0663c0701"/>已<anchor xml:id="end0663c0701"/>破性。無性實
<lb ed="X" n="0663c08"/><lb ed="R099" n="0064a05"/>四門。假施四門以逗於物。物旣得悟。亦無四門之可
<lb ed="X" n="0663c09"/><lb ed="R099" n="0064a06"/>存也。故大智論云。佛向道人聞說卽悟。終不執門爲
<lb ed="X" n="0663c10"/><lb ed="R099" n="0064a07"/>見。同於有無等執也。三藏中論支佛人亦如是。一則
<lb ed="X" n="0663c11"/><lb ed="R099" n="0064a08"/>觀無明老死。無常生滅。念念不住以入眞。二則觀無
<lb ed="X" n="0663c12"/><lb ed="R099" n="0064a09"/>明行業因緣相續相待。是老死誰老死。生法二修。浮
<lb ed="X" n="0663c13"/><lb ed="R099" n="0064a10"/>虗悟入空平等。餘二門觀相可知。通敎明道者。還同
<lb ed="X" n="0663c14"/><lb ed="R099" n="0064a11"/>用無生滅觀門入道。稱之爲道。昔爲鈍根今爲利根。
<lb ed="X" n="0663c15"/><lb ed="R099" n="0064a12"/>上推四微折之令空。唯不破隣虗。空門拆此三假虗
<lb ed="X" n="0663c16"/><lb ed="R099" n="0064a13"/>塵平等而入。二論因是推拆令空。譬如實柱。若燒若
<lb ed="X" n="0663c17"/><lb ed="R099" n="0064a14"/>破。令此柱無。此是實空有。是爲滅色拆空也。通敎不
<lb ed="X" n="0663c18"/><lb ed="R099" n="0064a15"/>爾。觀五陰等諸法。雖復四微所成。若假實皆如幻化。
<lb ed="X" n="0663c19"/><lb ed="R099" n="0064a16"/>故大品云。色如幻化。乃至識如幻化。十喩之意正在
<lb ed="X" n="0663c20"/><lb ed="R099" n="0064a17"/>於此。故鏡像幻人若有若無。無不定無。有不定有。體
<lb ed="X" n="0663c21"/><lb ed="R099" n="0064a18"/>知本自不生。今亦如滅。雖復幻化森羅萬像之有。卽
<lb ed="X" n="0663c22"/><lb ed="R099" n="0064b01"/>此幻有是無。不須得其滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0663c2201" n="0663c2201"/><anchor xml:id="beg0663c2201" n="0663c2201"/>已<anchor xml:id="end0663c2201"/>方知是無。何以故。若異
<lb ed="X" n="0663c23"/><lb ed="R099" n="0064b02"/>於色。可復滅色取空。今色卽是空故不須滅色。故卽
<lb ed="X" n="0663c24"/><lb ed="R099" n="0064b03"/>色是空也。卽有是無。此無非定無。何以故。幻無何得
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0664a" n="0664a"/>
<lb ed="X" n="0664a01"/><lb ed="R099" n="0064b04"/>定無。卽此是有。不須離此無而明有。譬如明鏡內淨
<lb ed="X" n="0664a02"/><lb ed="R099" n="0064b05"/>空而現種種之色。卽此空是色。不可異於此空而辨
<lb ed="X" n="0664a03"/><lb ed="R099" n="0064b06"/>色。故大品云。卽色是空。非色滅空。空卽是色。色卽是
<lb ed="X" n="0664a04"/><lb ed="R099" n="0064b07"/>空。故名體法入空。不同拆法之觀也。以根利故。覺色
<lb ed="X" n="0664a05"/><lb ed="R099" n="0064b08"/>卽知。如幻等十喩。若於色生見心。卽知此心不自･不
<lb ed="X" n="0664a06"/><lb ed="R099" n="0064b09"/>他･不共･不無因。乃至受･想･行･識等諸塵對心生。亦不
<lb ed="X" n="0664a07"/><lb ed="R099" n="0064b10"/>共不無因等。四句檢於生。無有生。檢無生。無有生。撿
<lb ed="X" n="0664a08"/><lb ed="R099" n="0064b11"/>亦生亦無生。無有生。撿非生非無生。無有生。具如止
<lb ed="X" n="0664a09"/><lb ed="R099" n="0064b12"/>觀<note place="inline">云云</note>。卽是通敎觀法也。中論人云。由滅故生。用此
<lb ed="X" n="0664a10"/><lb ed="R099" n="0064b13"/>爲假。向者由生故生。旣是自生而被破。今由滅生。豈
<lb ed="X" n="0664a11"/><lb ed="R099" n="0064b14"/>非他生而不破。云此爲假生者。此是他生。問。尙未被
<lb ed="X" n="0664a12"/><lb ed="R099" n="0064b15"/>破。性義未除。云何爲假。今破四性義後。以四悉檀赴
<lb ed="X" n="0664a13"/><lb ed="R099" n="0064b16"/>機立假也。通敎亦四門幻有幻無等。以此四門赴利
<lb ed="X" n="0664a14"/><lb ed="R099" n="0064b17"/>根引入。此四門融妙。但有名字。不可定執。但此敎正
<lb ed="X" n="0664a15"/><lb ed="R099" n="0064b18"/>爲菩薩傍入二乘。故經云。欲得聲聞支佛乘者。當學
<lb ed="X" n="0664a16"/><lb ed="R099" n="0065a01"/>般若。般若卽指大品。而大品有共不共。今當料簡。自
<lb ed="X" n="0664a17"/><lb ed="R099" n="0065a02"/>有共般若共二乘說。卽是大品。又有共般若不共二
<lb ed="X" n="0664a18"/><lb ed="R099" n="0065a03"/>乘說。卽是大品。敎未與時。但用三藏逗諸聲聞。聲聞
<lb ed="X" n="0664a19"/><lb ed="R099" n="0065a04"/>爾時不聞通敎。自有不共般若共聲聞說。卽是大品。
<lb ed="X" n="0664a20"/><lb ed="R099" n="0065a05"/>命轉敎。自有不共般若不共二乘說。如華嚴。二乘如
<lb ed="X" n="0664a21"/><lb ed="R099" n="0065a06"/>聾啞。問。那不共。那得同說。答。卽雖不共。爲作由藉令
<lb ed="X" n="0664a22"/><lb ed="R099" n="0065a07"/>至法華。得共如客作人。於長者財乃非<anchor xml:id="nkr_note_add_0664a2201" n="0664a2201"/><anchor xml:id="beg0664a2201" n="0664a2201"/>己<anchor xml:id="end0664a2201"/>分。而令領
<lb ed="X" n="0664a23"/><lb ed="R099" n="0065a08"/>知。爲後時付家業作梯漸故也。今一一往體如幻之
<lb ed="X" n="0664a24"/><lb ed="R099" n="0065a09"/>色。觀法虗玄。今更約自生他生以曉行者。且數息論
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0664b" n="0664b"/>
<lb ed="X" n="0664b01"/><lb ed="R099" n="0065a10"/>之。能安之心及所數之息。皆如鏡像。雖有頭等六分。
<lb ed="X" n="0664b02"/><lb ed="R099" n="0065a11"/>頭等六分而不可得。卽此六分悉是虗無。雖是虗無
<lb ed="X" n="0664b03"/><lb ed="R099" n="0065a12"/>不可以頭爲足。世諦道亂也。卽無而有。故能數所數
<lb ed="X" n="0664b04"/><lb ed="R099" n="0065a13"/>俱是幻化。不妨有一至十能數所數之法。猶計此爲
<lb ed="X" n="0664b05"/><lb ed="R099" n="0065a14"/>有。不能體達虗無以爲無生者。卽當以三假往撿。但
<lb ed="X" n="0664b06"/><lb ed="R099" n="0065a15"/>是如幻之法塵。對如幻之意根。生如幻之意識。則有
<lb ed="X" n="0664b07"/><lb ed="R099" n="0065a16"/>如幻從一至十之數者。爲當從幻塵生。爲當從幻意
<lb ed="X" n="0664b08"/><lb ed="R099" n="0065a17"/>生。意生卽自生。塵卽他生。乃至共無因等。若有四生
<lb ed="X" n="0664b09"/><lb ed="R099" n="0065a18"/>者卽有四性。有四性故卽是空有。何名爲假。亦不成
<lb ed="X" n="0664b10"/><lb ed="R099" n="0065b01"/>幻。以四句往撿。不得四種之生。卽是無性。無性生故
<lb ed="X" n="0664b11"/><lb ed="R099" n="0065b02"/>卽是假生。假生非生。是爲性空。性空故卽是無生。若
<lb ed="X" n="0664b12"/><lb ed="R099" n="0065b03"/>言四句撿不得性生。而猶執假生者。今明假生本得
<lb ed="X" n="0664b13"/><lb ed="R099" n="0065b04"/>性體而立。今旣無自性。亦無自性之假名。無他性體。
<lb ed="X" n="0664b14"/><lb ed="R099" n="0065b05"/>亦無他性之假名。故大品云。是字不在內。卽不自生。
<lb ed="X" n="0664b15"/><lb ed="R099" n="0065b06"/>不在外。卽不他。不在中間。卽不共。亦不常自有。卽不
<lb ed="X" n="0664b16"/><lb ed="R099" n="0065b07"/>無因。是字不住。不住四性中。亦不不住。亦不在無生
<lb ed="X" n="0664b17"/><lb ed="R099" n="0065b08"/>無性之中。是故此字無所依猗。以不可得故。但有名
<lb ed="X" n="0664b18"/><lb ed="R099" n="0065b09"/>字。名字亦空。以名字空故。亦不執是假。以假名不可
<lb ed="X" n="0664b19"/><lb ed="R099" n="0065b10"/>得故。名爲相空。相空故卽是眞諦空。性空故卽是俗
<lb ed="X" n="0664b20"/><lb ed="R099" n="0065b11"/>諦空。以眞俗性相空故名爲無生。此卽是四句撿幻
<lb ed="X" n="0664b21"/><lb ed="R099" n="0065b12"/>化因成假觀門也。若謂無因成之法者。此卽是無法
<lb ed="X" n="0664b22"/><lb ed="R099" n="0065b13"/>塵對意根生此無塵之計。還以四句撿之。</p>
<lb ed="X" n="0664b23"/><lb ed="R099" n="0065b14"/><p xml:id="pX55p0664b2301">第一雖作如此不得生相。猶謂有如幻念念相續。從
<lb ed="X" n="0664b24"/><lb ed="R099" n="0065b15"/>一至十如幻之數。卽作相續假撿之。若如幻之心。前
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0664c" n="0664c"/>
<lb ed="X" n="0664c01"/><lb ed="R099" n="0065b16"/>念不滅而後念續生。此是生生。以前念不滅而生。卽
<lb ed="X" n="0664c02"/><lb ed="R099" n="0065b17"/>爲並生。如母生子。若前念滅後<anchor xml:id="nkr_note_add_0664c0201" n="0664c0201"/><anchor xml:id="beg0664c0201" n="0664c0201"/>念<anchor xml:id="end0664c0201"/>生。卽是他生。若前
<lb ed="X" n="0664c03"/><lb ed="R099" n="0065b18"/>念亦滅亦不滅後念生。卽是共生。若離前念滅不滅
<lb ed="X" n="0664c04"/><lb ed="R099" n="0066a01"/>而生。卽是無因生。今以四句撿相續之生不可得。卽
<lb ed="X" n="0664c05"/><lb ed="R099" n="0066a02"/>是無四種性。生卽是性空。性空是空俗。無性而說爲
<lb ed="X" n="0664c06"/><lb ed="R099" n="0066a03"/>無生。但是假。名名字字無所依猗。不內不外不中間。
<lb ed="X" n="0664c07"/><lb ed="R099" n="0066a04"/>不自有。不住不不住。名字不可得故卽是相空。相空
<lb ed="X" n="0664c08"/><lb ed="R099" n="0066a05"/>是空眞。眞俗之空本無一念之有。何得有前念續後
<lb ed="X" n="0664c09"/><lb ed="R099" n="0066a06"/>念耶。當知但假名字說。名字亦空。此是撿相續假入
<lb ed="X" n="0664c10"/><lb ed="R099" n="0066a07"/>無生也。若謂相續不可得而執無相續者。此亦是無
<lb ed="X" n="0664c11"/><lb ed="R099" n="0066a08"/>塵對意生心耳。還撿此無相續也<note place="inline">云云</note>。第三雖復撿
<lb ed="X" n="0664c12"/><lb ed="R099" n="0066a09"/>相續相性不可得。然猶計此無生之心必有待藉。若
<lb ed="X" n="0664c13"/><lb ed="R099" n="0066a10"/>本無生今何言生。而須撿破此是無生。當知此無生
<lb ed="X" n="0664c14"/><lb ed="R099" n="0066a11"/>是待生。得無生之名。就此卽爲相待。四句撿之。若數
<lb ed="X" n="0664c15"/><lb ed="R099" n="0066a12"/>息之心生。待無生名生者。卽是他生。待生者卽是自
<lb ed="X" n="0664c16"/><lb ed="R099" n="0066a13"/>生共無因等<note place="inline">云云</note>。若有所待。還成性等。何謂無生。四
<lb ed="X" n="0664c17"/><lb ed="R099" n="0066a14"/>句撿待不可得。卽而無待性無性但假。此假名不住
<lb ed="X" n="0664c18"/><lb ed="R099" n="0066a15"/>亦不住<note place="inline">云云</note>。若此三假。四句撿幻生不可得。名爲伏
<lb ed="X" n="0664c19"/><lb ed="R099" n="0066a16"/>惑。眞明發時名斷惑。若三藏柝定色令盡名伏。眞發
<lb ed="X" n="0664c20"/><lb ed="R099" n="0066a17"/>爲斷。今觀不論除盡。但體知而<anchor xml:id="nkr_note_add_0664c2001" n="0664c2001"/><anchor xml:id="beg0664c2001" n="0664c2001"/>已<anchor xml:id="end0664c2001"/>。無性無相。因是發
<lb ed="X" n="0664c21"/><lb ed="R099" n="0066a18"/>眞。成通敎達也。問。若四句皆是性。云何更立四句之
<lb ed="X" n="0664c22"/><lb ed="R099" n="0066b01"/>敎。所以者何。如阿毗曇見有極微之色不破。由是得
<lb ed="X" n="0664c23"/><lb ed="R099" n="0066b02"/>道。豈非有性。成論三假觀生法皆空。拆於極微令空。
<lb ed="X" n="0664c24"/><lb ed="R099" n="0066b03"/>由是得道。豈非空性。昆勒雙敎車匿雙離<note place="inline">云云</note>。若大
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0665a" n="0665a"/>
<lb ed="X" n="0665a01"/><lb ed="R099" n="0066b04"/>乘明阿黎耶識自性淸淨心。額珠寶藏卽是本有。大
<lb ed="X" n="0665a02"/><lb ed="R099" n="0066b05"/>涅槃空。迦毗城空。智者見空及與不空。佛性亦色非
<lb ed="X" n="0665a03"/><lb ed="R099" n="0066b06"/>色。中道實相遮於二邊。佛性不空不有。如是等亦是
<lb ed="X" n="0665a04"/><lb ed="R099" n="0066b07"/>四句。豈非約此爲敎。若離更無所說。別說只在此四。
<lb ed="X" n="0665a05"/><lb ed="R099" n="0066b08"/>將不是性耶。答。若計有四句之實。執此爲是。此是性
<lb ed="X" n="0665a06"/><lb ed="R099" n="0066b09"/>義。是故須破。若不破性而言四句者。此是性定。何得
<lb ed="X" n="0665a07"/><lb ed="R099" n="0066b10"/>稱假名。今聖人正觀之智。破除四執。無四性可存。前
<lb ed="X" n="0665a08"/><lb ed="R099" n="0066b11"/>人應以四句得度。卽以四句施敎。無自故假施於自。
<lb ed="X" n="0665a09"/><lb ed="R099" n="0066b12"/>無他性故假施於他等<note place="inline">云云</note>。故大論云。若有見取四
<lb ed="X" n="0665a10"/><lb ed="R099" n="0066b13"/>句。皆不見第一義。若無四性。以四悉檀假說無咎<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0665a11"/><lb ed="R099" n="0066b14"/>云</note>。通敎亦有緣覺從四門入。故大品云。習應無明空。
<lb ed="X" n="0665a12"/><lb ed="R099" n="0066b15"/>乃至老死空。無明卽空。空卽無明體。無明旣是空。是
<lb ed="X" n="0665a13"/><lb ed="R099" n="0066b16"/>爲緣覺道理之觀<note place="inline">云云</note>。若別敎四門達觀相者。若圓
<lb ed="X" n="0665a14"/><lb ed="R099" n="0066b17"/>敎四門達觀相。備如止觀所明。十種境界。此中應廣
<lb ed="X" n="0665a15"/><lb ed="R099" n="0066b18"/>明。是爲於根本禪中發五分禪。略辨如此<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0665a16"/><lb ed="R099" n="0067a01"/><p xml:id="pX55p0665a1601">復次發特勝善根者。若初禪根本闇心數息。證欲界
<lb ed="X" n="0665a17"/><lb ed="R099" n="0067a02"/>定。謂言無身如虗空相。如老人穿針謂針無目。若特
<lb ed="X" n="0665a18"/><lb ed="R099" n="0067a03"/>勝發初禪時。還於身中而覺八觸。覺觀喜樂。如年少
<lb ed="X" n="0665a19"/><lb ed="R099" n="0067a04"/>眼諦還見針眼。若將初禪。特勝禪亦復如是。何故爾。
<lb ed="X" n="0665a20"/><lb ed="R099" n="0067a05"/>數時闇數。證時闇證。特勝時緣息出入長短遍身。乃
<lb ed="X" n="0665a21"/><lb ed="R099" n="0067a06"/>至除捨棄滅等。若發欲界<anchor xml:id="nkr_note_add_0665a2101" n="0665a2101"/><anchor xml:id="beg0665a2101" n="0665a2101"/>已<anchor xml:id="end0665a2101"/>知長短遍身。今發初禪
<lb ed="X" n="0665a22"/><lb ed="R099" n="0067a07"/>明見三十六物。大腸小腸而見食若穀粟是麻是豆。
<lb ed="X" n="0665a23"/><lb ed="R099" n="0067a08"/>了了分明。卽是特勝發也。或經得初禪<anchor xml:id="nkr_note_add_0665a2301" n="0665a2301"/><anchor xml:id="beg0665a2301" n="0665a2301"/>已<anchor xml:id="end0665a2301"/>而發特勝
<lb ed="X" n="0665a24"/><lb ed="R099" n="0067a09"/>者。約明闇可知。若未得初禪而發此有特勝不單發。
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0665b" n="0665b"/>
<lb ed="X" n="0665b01"/><lb ed="R099" n="0067a10"/>要憑根本一時共地所有五支。乃是覺於三十六物。
<lb ed="X" n="0665b02"/><lb ed="R099" n="0067a11"/>觀此三十六物。喜今始見。入而生於樂。以一心如是。
<lb ed="X" n="0665b03"/><lb ed="R099" n="0067a12"/>五支不比前也。如水和沙糖石蜜氣味沉重。證者自
<lb ed="X" n="0665b04"/><lb ed="R099" n="0067a13"/>知<note place="inline">云云</note>。例前亦應有五支之義類作<note place="inline">云云</note>。發通明禪
<lb ed="X" n="0665b05"/><lb ed="R099" n="0067a14"/>相者。旣三事通觀。所發亦異。特勝是總。通明爲別。若
<lb ed="X" n="0665b06"/><lb ed="R099" n="0067a15"/>初觀三事<anchor xml:id="nkr_note_add_0665b0601" n="0665b0601"/><anchor xml:id="beg0665b0601" n="0665b0601"/>已<anchor xml:id="end0665b0601"/>覺三事通同無礙。或可至欲界空中覺
<lb ed="X" n="0665b07"/><lb ed="R099" n="0067a16"/>三事通同。若本得初禪。今發此相。自知事別。若未得
<lb ed="X" n="0665b08"/><lb ed="R099" n="0067a17"/>初禪。今發此定。要附根本同。發卽備五支。如大集所
<lb ed="X" n="0665b09"/><lb ed="R099" n="0067a18"/>明。其相大異覺支者。如心覺大覺。思惟大思惟。如心
<lb ed="X" n="0665b10"/><lb ed="R099" n="0067b01"/>者如。卽無空也。於欲界定中不見身心相名爲如心。
<lb ed="X" n="0665b11"/><lb ed="R099" n="0067b02"/>覺大覺者。似於無漏氣分。殆如理空。故言大覺。後去
<lb ed="X" n="0665b12"/><lb ed="R099" n="0067b03"/>思大思･行遍行亦如是。非但覺身內皮內。亦覺外間
<lb ed="X" n="0665b13"/><lb ed="R099" n="0067b04"/>五行山河等法。亦覺無漏慧行。故言遍行大行。事在
<lb ed="X" n="0665b14"/><lb ed="R099" n="0067b05"/>別卷<note place="inline">云云</note>。餘一切禪亦應分別。今不委論<note place="inline">云云</note>。復次
<lb ed="X" n="0665b15"/><lb ed="R099" n="0067b06"/>三止非但發諸禪證。亦發諸禪那。如於欲定忽覺氣
<lb ed="X" n="0665b16"/><lb ed="R099" n="0067b07"/>息長短毛孔虗疎。卽是發特勝修義。餘修例爾。若未
<lb ed="X" n="0665b17"/><lb ed="R099" n="0067b08"/>經證初禪而發諸法者。終以根本爲本法。如數人同
<lb ed="X" n="0665b18"/><lb ed="R099" n="0067b09"/>謂。修義證者。一時證根本及諸禪也。若闇證者。不別
<lb ed="X" n="0665b19"/><lb ed="R099" n="0067b10"/>其相。知法者及尋經論。識相宛然。五支悉異<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0665b20"/><lb ed="R099" n="0067b11"/><p xml:id="pX55p0665b2001">釋驗虗實者。虗則是邪。實則是正。邪是偏邪爲義。正
<lb ed="X" n="0665b21"/><lb ed="R099" n="0067b12"/>是從客不墮二邊。若世間禪者亦有邪心。若過若不
<lb ed="X" n="0665b22"/><lb ed="R099" n="0067b13"/>及。二十種名邪。無此名正。若出世間亦有邪正。以前
<lb ed="X" n="0665b23"/><lb ed="R099" n="0067b14"/>世間之正皆名爲邪。墮在常見有爲法故。所以名邪
<lb ed="X" n="0665b24"/><lb ed="R099" n="0067b15"/>見。第一義名之爲正。若出世上上禪亦有邪正。世與
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0665c" n="0665c"/>
<lb ed="X" n="0665c01"/><lb ed="R099" n="0067b16"/>出世墮在二邊。名之爲邪。得入中道。名之爲正。問。無
<lb ed="X" n="0665c02"/><lb ed="R099" n="0067b17"/>漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0665c0201" n="0665c0201"/><anchor xml:id="beg0665c0201" n="0665c0201"/>已<anchor xml:id="end0665c0201"/>去。不應爲魔所嬈。答。大品云。魔雖不嬈令還三
<lb ed="X" n="0665c03"/><lb ed="R099" n="0067b18"/>界。亦嬈令失中道。復次若有方便發得正禪。正禪處
<lb ed="X" n="0665c04"/><lb ed="R099" n="0068a01"/>復增長。設發邪法。卽能以正法治之。令終還正。卽於
<lb ed="X" n="0665c05"/><lb ed="R099" n="0068a02"/>邪中具於一切法。邪有四緣。所生亦空亦假亦中。非
<lb ed="X" n="0665c06"/><lb ed="R099" n="0068a03"/>唯能使邪禪成正。後廣通諸法。若無巧方便止能卽
<lb ed="X" n="0665c07"/><lb ed="R099" n="0068a04"/>驗之。此但能却邪定顯正定。不能於中道具足一切
<lb ed="X" n="0665c08"/><lb ed="R099" n="0068a05"/>佛法也。復次。發觸有若過若不及者。覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0665c0801" n="0665c0801"/><anchor xml:id="beg0665c0801" n="0665c0801"/>已<anchor xml:id="end0665c0801"/>除遣。若久
<lb ed="X" n="0665c09"/><lb ed="R099" n="0068a06"/>久不遣。卽能破壞於禪。或致狂悸悸諸病。假令不成
<lb ed="X" n="0665c10"/><lb ed="R099" n="0068a07"/>於病。此人所爲所作諸行漸當破壞。何故爾。禪是功
<lb ed="X" n="0665c11"/><lb ed="R099" n="0068a08"/>德藂林。能周正人身口。資成戒行。豈有習禪人身口
<lb ed="X" n="0665c12"/><lb ed="R099" n="0068a09"/>戒行雜亂。當知是因觸邪僻故爾<note place="inline">云云</note>。問。發四禪皆
<lb ed="X" n="0665c13"/><lb ed="R099" n="0068a10"/>得有不。答。魑魅魍魎處處皆有。而初禪隣欲界。過患
<lb ed="X" n="0665c14"/><lb ed="R099" n="0068a11"/>最多。故九十六道唯三道是正。餘悉是邪。四禪安免
<lb ed="X" n="0665c15"/><lb ed="R099" n="0068a12"/>邪也。譬如少男少女常思念欲事。纏綿在心。故精媚
<lb ed="X" n="0665c16"/><lb ed="R099" n="0068a13"/>所著。行人亦如是。若邪念思想。行其邪道念其法。邪
<lb ed="X" n="0665c17"/><lb ed="R099" n="0068a14"/>卽得入。而狂亂失心者壞禪<note place="inline">云云</note>。今欲分判九十三
<lb ed="X" n="0665c18"/><lb ed="R099" n="0068a15"/>種相貌。依彼經中自說諸道之相。來約行者心中所
<lb ed="X" n="0665c19"/><lb ed="R099" n="0068a16"/>證邪法。若相應者卽是其道也。如是一一配奠。令使
<lb ed="X" n="0665c20"/><lb ed="R099" n="0068a17"/>分明。須識邪假。自能嚴防。亦使他人警覺。又若以九
<lb ed="X" n="0665c21"/><lb ed="R099" n="0068a18"/>十三相來驗心。但識邪名不識心法。是名有聞無慧。
<lb ed="X" n="0665c22"/><lb ed="R099" n="0068b01"/>但識邪心不識名。此是有慧無聞。若名法兼俱。心瞻
<lb ed="X" n="0665c23"/><lb ed="R099" n="0068b02"/>周正。假令發如此等者。必能遣却也。此中應廣出證。
<lb ed="X" n="0665c24"/><lb ed="R099" n="0068b03"/>邪定之人爲證<note place="inline">云云</note>。又約一動觸判邪正相餘不出
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0666a" n="0666a"/>
<lb ed="X" n="0666a01"/><lb ed="R099" n="0068b04"/>者。如五部律種種解釋。假有一事非律所載。亦引例
<lb ed="X" n="0666a02"/><lb ed="R099" n="0068b05"/>爲解。大乘義若無文。亦引例爲釋令。禪門無量邪正
<lb ed="X" n="0666a03"/><lb ed="R099" n="0068b06"/>不一。但深得初禪觸中邪正之意。例通一切。無往不
<lb ed="X" n="0666a04"/><lb ed="R099" n="0068b07"/>去。故書云。詩三百。一言<anchor xml:id="nkr_note_add_0666a0401" n="0666a0401"/><anchor xml:id="beg0666a0401" n="0666a0401"/>已<anchor xml:id="end0666a0401"/>蔽諸。所云思無邪也。假令
<lb ed="X" n="0666a05"/><lb ed="R099" n="0068b08"/>上風正治之。能下判邪倒之失。只是一無邪耳。故瑞
<lb ed="X" n="0666a06"/><lb ed="R099" n="0068b09"/>應云。得一心者萬邪滅矣。能如此善識眞僞魔事。萬
<lb ed="X" n="0666a07"/><lb ed="R099" n="0068b10"/>端悉皆滅矣。正有二。一世正見。卽是因果之道。如世
<lb ed="X" n="0666a08"/><lb ed="R099" n="0068b11"/>王治法。大經云。牛中牛相。馬中馬相。不相混濫。是名
<lb ed="X" n="0666a09"/><lb ed="R099" n="0068b12"/>世間正見。若出世者。何者是牛。牛無牛相。無牛而計
<lb ed="X" n="0666a10"/><lb ed="R099" n="0068b13"/>有牛。卽是倒惑。非出世正見。今撿牛無牛相。馬無馬
<lb ed="X" n="0666a11"/><lb ed="R099" n="0068b14"/>相。故非顚倒。則是出世正見。破六十二見生空。生空
<lb ed="X" n="0666a12"/><lb ed="R099" n="0068b15"/>旣去。法空又遣。念非正見也。今次第禪門從淺至深。
<lb ed="X" n="0666a13"/><lb ed="R099" n="0068b16"/>明世間正見。次明出世正見。故百論云。福能去。非空
<lb ed="X" n="0666a14"/><lb ed="R099" n="0068b17"/>能去。福卽此義也。又十種正法互相資成。若不爾者。
<lb ed="X" n="0666a15"/><lb ed="R099" n="0068b18"/>則非正定。如十人同心去相來辨。又根本禪雖無二
<lb ed="X" n="0666a16"/><lb ed="R099" n="0069a01"/>十邪而發。餘禪有一邪。非但壞餘禪亦壞根本<note place="inline">云云</note>。
<lb ed="X" n="0666a17"/><lb ed="R099" n="0069a02"/>若初發根本有邪。更發餘禪。餘禪但有正相。而根本
<lb ed="X" n="0666a18"/><lb ed="R099" n="0069a03"/>邪相亦自退失。邪不干正。如福德人住處。少鬼遠去
<lb ed="X" n="0666a19"/><lb ed="R099" n="0069a04"/><note place="inline">云云</note>。將此發宿習之意。廣歷信行。發四種不同。後歷
<lb ed="X" n="0666a20"/><lb ed="R099" n="0069a05"/>法行四種不同。又魔三乘人各有須行<note place="inline">云云</note>。約此判
<lb ed="X" n="0666a21"/><lb ed="R099" n="0069a06"/>賢聖位。如此翻轉。出生百千萬種不可窮盡。只約一
<lb ed="X" n="0666a22"/><lb ed="R099" n="0069a07"/>人。或坐不悟。因師卽悟。或闇卽悟。因坐而悟。如是不
<lb ed="X" n="0666a23"/><lb ed="R099" n="0069a08"/>同。將此望如來放光。聖說聖嘿。爲緣差異。後應何量。
<lb ed="X" n="0666a24"/><lb ed="R099" n="0069a09"/>又復修事發無漏名發無漏者。或但有退分習。或但
<pb ed="X" xml:id="X55.0907.0666b" n="0666b"/>
<lb ed="X" n="0666b01"/><lb ed="R099" n="0069a10"/>守分住進達。今便發。而昔於一種事禪但作事修。是
<lb ed="X" n="0666b02"/><lb ed="R099" n="0069a11"/>故今但發於事。若昔約事中而緣眞者。今修道時。於
<lb ed="X" n="0666b03"/><lb ed="R099" n="0069a12"/>修法中少許因緣卽發無漏也。</p>
<lb ed="X" n="0666b04"/><lb ed="R099" n="0069a13"/>
<lb ed="X" n="0666b05"/><lb ed="R099" n="0069a14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>禪門章<note place="inline">畢</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0642c2101" to="#end0642c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0643b0501" to="#end0643b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0643b1901" to="#end0643b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0643c0201" to="#end0643c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0644b1101" to="#end0644b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0644c0701" to="#end0644c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646a0101" to="#end0646a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0646a0201" to="#end0646a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0646a0202" to="#end0646a0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0646b0701" to="#end0646b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646c0401" to="#end0646c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646c0901" to="#end0646c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646c2101" to="#end0646c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0647a2101" to="#end0647a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0647c2101" to="#end0647c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0648a1801" to="#end0648a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0648b0901" to="#end0648b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0648b2101" to="#end0648b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0650c0901" to="#end0650c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0651b2301" to="#end0651b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0652a1801" to="#end0652a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0652b2001" to="#end0652b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0652c0201" to="#end0652c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0652c0202" to="#end0652c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0653a1301" to="#end0653a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0653c1201" to="#end0653c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0653c1501" to="#end0653c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0654a1601" to="#end0654a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0654b1401" to="#end0654b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">棄</lem><rdg wit="#wit.orig">葉</rdg></app>
<app from="#beg0654c0901" to="#end0654c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0654c1001" to="#end0654c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0655a1301" to="#end0655a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">無</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0655a1601" to="#end0655a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">寬</lem><rdg wit="#wit.orig">觀</rdg></app>
<app from="#beg0656b1901" to="#end0656b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0656b1902" to="#end0656b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0656c1301" to="#end0656c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0656c1901" to="#end0656c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0656c2101" to="#end0656c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0657b1301" to="#end0657b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0657c1801" to="#end0657c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">磨</rdg></app>
<app from="#beg0658b1001" to="#end0658b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">縣<note type="cf1">X55n0907_p0658b12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">懸</rdg></app>
<app from="#beg0658c0501" to="#end0658c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659a0401" to="#end0659a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">獷<note type="cf1">T46n1911_p0119b11</note></lem><rdg wit="#wit.orig">穬</rdg></app>
<app from="#beg0659a0601" to="#end0659a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659a1801" to="#end0659a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">末</lem><rdg wit="#wit.orig">未</rdg></app>
<app from="#beg0659a2401" to="#end0659a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659b0401" to="#end0659b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0659b1301" to="#end0659b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0659b1601" to="#end0659b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659c1401" to="#end0659c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">太</lem><rdg wit="#wit.orig">大</rdg></app>
<app from="#beg0660a0501" to="#end0660a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0660a0701" to="#end0660a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0660a0801" to="#end0660a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0660a1501" to="#end0660a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0660c0501" to="#end0660c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0660c0701" to="#end0660c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0660c1601" to="#end0660c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0660c2001" to="#end0660c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0661a2201" to="#end0661a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0661b0901" to="#end0661b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0661b1601" to="#end0661b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0661b2201" to="#end0661b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0661b2301" to="#end0661b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0661c0801" to="#end0661c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0661c1501" to="#end0661c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0661c2101" to="#end0661c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0662a0101" to="#end0662a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0662a0401" to="#end0662a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0662b2401" to="#end0662b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0662c2001" to="#end0662c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0662c2101" to="#end0662c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0663c0701" to="#end0663c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0663c2201" to="#end0663c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0664a2201" to="#end0664a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0664c0201" to="#end0664c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">念</lem><rdg wit="#wit.orig">生</rdg></app>
<app from="#beg0664c2001" to="#end0664c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0665a2101" to="#end0665a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0665a2301" to="#end0665a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0665b0601" to="#end0665b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0665c0201" to="#end0665c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0665c0801" to="#end0665c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0666a0401" to="#end0666a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0644001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0644001">轉字疑剩</note>
<note n="0647001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0647001">料疑科</note>
<note n="0647002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0647002">例疑倒</note>
<note n="0648001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0648001">哩疑嘿</note>
<note n="0649001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0649001">麻疑鹿</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0642c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0642c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0643b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0643b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0643b1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0643c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0643c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0644b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0644b1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0644c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646a0101" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0646a01.08" target="#nkr_note_add_0646a0101">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0646a0201" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0646a02.10" target="#nkr_note_add_0646a0201">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0646a0202" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0646a02.20" target="#nkr_note_add_0646a0202">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0646b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646c0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646c2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0647a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0647a2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0647c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0647c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0648a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0648b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0648b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648b2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0650c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0651b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0651b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0652a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0652b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0652c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0652c0202" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652c0202">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0653a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0653c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653c1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0653c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0654a1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0654b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654b1401">棄【CB】，葉【卍續】</note>
<note n="0654c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0654c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0655a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0655a1301">無【CB】，［－］【卍續】</note>
<note n="0655a1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0655a1601">寬【CB】，觀【卍續】</note>
<note n="0656b1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656b1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0656b1902" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656b1902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0656c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0656c1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0656c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0657b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0657c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657c1801">［－］【CB】，磨【卍續】</note>
<note n="0658b1001" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0658b10.10" target="#nkr_note_add_0658b1001">縣【CB】，懸【卍續】</note>
<note n="0658c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0658c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659a0401" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0659a04.18" target="#nkr_note_add_0659a0401">獷【CB】，穬【卍續】</note>
<note n="0659a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659a1801">末【CB】，未【卍續】</note>
<note n="0659a2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659b0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659b0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0659b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659b1301">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0659b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659c1401">太【CB】，大【卍續】</note>
<note n="0660a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660a0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0660a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0660a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0660a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0660c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0660c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0660c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660c1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0660c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0661a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0661b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0661b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0661b2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0661b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0661c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0661c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0661c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661c2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0662a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0662a0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0662b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662b2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0662c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0662c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0663c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0663c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0663c2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0663c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0664a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0664a2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0664c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0664c0201">念【CB】，生【卍續】</note>
<note n="0664c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0664c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0665a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0665a2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0665b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0665c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0665c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0666a0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0666a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>